Hơdôm thun rơgao, tơring glông Mường La hơmâo ngă djop jơlan hơdră, tơlơi phiăn mơ̆ng Ping gah, Kơnuk kơna, git gai tong ten djop gưl anom bruă gong gai kơnuk kơna đing nao, djru ba tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang, tơlơi mơak pran jua kơ mơnuih ƀôn sang djuai ania La Ha amăng tơring glông. Mơ̆ng anun hơmâo pơblih tui ƀơ ƀrư̆, pơđĭ tui anŏ tŭ yua tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang djop mơta, ngă gêh găl đăo kơnang hơđong kjăp kiăo tui Ping gah, Kơnuk kơna, djru hrom pơtrut pơđĭ kyar bơwih ƀong huă mơnuih mơnam.
Plơi Huổỉ Lẹ, să Nậm Giôn, tơring glông Mường La tơring čar Sơn La hơmâo 100% mơnuih ƀôn sang djuai ania La Ha dŏ hơdip mơda. Tơlơi lăp đing nao blung a lĕ, ƀuh jơlan tuh gô̆ drong hiam dơnar biă mă, bơbung sang ƀit ƀut pơdong plah wah amăng đang boh čroh, kyâo pơtâo mơta mơda hlơ hlip tơ-ui, boh čroh pơrơdŭng ƀơi than, sang hră amăng plơi, sang rung, jing sang jơnum plơi dưi man pơdong hiam kjăp hơđong.
Samơ̆ ƀiă đôč mơnuih thâo lĕ, kơnong rơbêh hơpluh thun pơ hlâo kơ anai plơi Huổi Lẹ dŏ jing sa amăng rơma boh plơi ƀu hơmâo apui lơtrik, ƀu hơmâo jơlan hiam klă, ƀu hơmâo sang hră, ƀu hơmâo ia hơdjă yua hăng ƀu hơmâo jua pơhiăp telephôn pơtruh nao, tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang La Ha pơ anai rĭm hrơi kơnong thâo nao pơhmua, jơla kơ bruă, greh gruñ bơwih ƀong samơ̆ ƀu klaih ôh mơ̆ng tơlơi ư̆ rơpa ƀun rin. Kiăng dưi hơmâo hơbô̆ ƀô̆ mơta phrâo djơh hăng ră anai, tơlơi ră ruai ƀu ber ôh kơ tơlơi gir run mơ̆ng lu jơlan hơdră pioh kơ djuai ƀiă mơ̆ng ping gah hăng kơnuk kơna djru, laih anun tơlơi gum pran hrom mơ̆ng mơnuih ƀôn sang pô hrưn đĭ. Ơi Lò Văn Pau, Khua plơi Huổi Lẹ, să Mường Giôn, tơring glông Mường La, tơring čar Sơn La lăi:
“Truh mông anai hơđong pran jua yơh, hơmâo jơlan dưi nao rai djop bơyan yua tuh gô̆ drong truh pơ plơi, mut hyu amăng djop sang jơlan rơhaih rơhong, nao pơhmua đang ăt gêh găl kơ mơnuih ƀôn sang. Jơlan pơ anăp anun, hiam laih samơ̆ yua lŏn ia adai ngă hơjan hlim ia kor, samơ̆ Ping gah Kơnuk kơna djru ba tuh pơ alin djru pơkra dưm đing ia yua klă laih anun hơđong yơh”.
Mơnuih ping gah ơi Lò Văn Phương thun anai 60 thun, ñu arăng thâo krăn nao ƀu kơnong kơ mơnuih arăng đăo kơnang đôč ôh, dŏ jing mơnuih ba gru hlâo amăng bruă mă bơwih ƀong huă, hrưn đĭ pơklaih mơ̆ng ư̆ rơpa. Thun 2016, sang anŏ ơi Phương hrom hăng 60 boh sang anŏ pơkŏn amăng plơi Huổi Lẹ kơnuk kơna djru ană rơmô, ană bê rông hăng pơjeh phun pla tui hơdră djru pơđĭ kyar bơwih ƀong huă mơnuih mơnam djop djuai ƀiă kual čư̆ siăng, djuai ania ƀiă mơnuih, mơ̆ng thun 2016-2025 yua Kơnuk kơna dêh čar pơtrun, ñu čih anăn rơkâo nao hrăm tui hơdră pơblih pơjeh djuai phun pla, wai lăng đang hmua, phun boh čroh hăng hlô mơnong rông laih anun dưi hyu čuă lăng, hrăm tui anih ba yua boh thâo ia rơgơi ngă hmua, ba glăi boh tŭ yua lu bơwih ƀong huă.
Ră anai, sang anŏ ơi Phương hơmâo rơbêh 1 ha đang boh pơ-ô̆, rơmô kơbao ñu 20 drơi, 30 drơi bê, sa thun pơhrui glăi kơ sang anŏ truh 150 klăk prăk, ñu ăt jing mơnuih djuai ania La Ha ba gru hlâo tơring čar Sơn La dưi tŭ mă hră apah bơni mơ̆ng Khua dêh čar kơ boh tơhnal amăng bruă ñu ngă, akŏ pơdong khul gum pơgôp djuai ania hăng pơđĭ kyar mơnuih mơnam kual djuai ƀiă. Ơi Phương brơi thâo:
Hlâo adih tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang La Ha gơmơi tơnap tap biă mă, tơlơi bơwih ƀong huă kơnong ngă hmua pla pơjing mă hơjăn, djop sang anŏ ƀun rin soh. Yua hơmâo Ping gah, Kơnuk kơna djru pơjeh phun pla, djuai hlô mơnong rông, pơtô brơi hơdră bơwih ƀong huă, pơđĭ kyar sang anŏ, anun tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang plơi Huổi Lẹ ră anai pơblih lu mơta laih, djop sang hơmâo rơdêh thut, hơmâo tivi, čơđai muai dưi nao hrăm hră, mơnuih djuai ania La Ha gơmơi amra gum pơgôp na nao ngă djơ̆ tơlơi pơtrun mơ̆ng ping gah, gir rin bơwih ƀong huă, man pơdong plơi pla, tơlơi hơdip mơda mơak, kiăng lŏn mơnai plơi pla Nậm Giôn jai hrơi pơđĭ kyar hloh”.
Tơring glông Mường La hơmâo 822 bơbung sang djuai ania La Ha dŏ amăng 18 boh plơi, mơ̆ng 10 boh să, lu biă mă pơ kual ataih mơ̆ng tơring glông, mrô mơnuih tơnap tap, sang anŏ ƀun rin dŏ lu. Mơ̆ng thun 2019 truh ră anai, tơring glông hơmâo pơpha rơnoh prăk rơbêh 18 klai djru mơnuih ƀôn sang, blơi măi mok, rơdêh kai hmua, djru 122 drơi ană bê, 654 drơi rơmô brơi kơ 776 boh sang anŏ mơnuih ƀôn sang djuai ania La Ha, kiăng djru kơ gơñu hơmâo tơlơi gêh găl bơwih ƀong huă pơđĭ kyar tơlơi hơdip.
Laih dơ̆ng pơphun 3 wơ̆t anih pơtô, pơhrăm tơlơi thâo thăi kơ 209 čô mơnuih apăn bruă jing mơnuih djuai ƀiă, djru hrom ngă tui tŭ yua bruă jak iâu mơnuih ƀôn sang ƀơi plơi pla ngă tui. Ơi Nguyễn Trọng Hiệp, Khua anom wai lăng djuai ƀiă tơring glông Mường La brơi thâo:
“Hăng mơnuih ƀôn sang djop djuai ƀiă amăng tơring glông Mường La lĕ Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Sơn La hơmâo ngă hră pơtrun mrô 2407 pơsit tui kơčăo bruă djru hăng pơđĭ kyar bơwih ƀong huă mơnuih mơnam kơ djuai ƀiă La Ha. Anai lĕ jơlan hơdră djru phara biă mă pioh kơ djuai ania La Ha kiăng pơđĭ kyar djop mơta hmao hăng djuai ania pơkŏn, lui rơmŏn kŏn rin, pơđĭ tui boh tŭ yua tơlơi hơdio mơda, pơklaih ƀun rin hơđong kjăp”.
Kơnang kơ jơlan hơdră, tơlơi pơtrun djru hlom bom, tuh pơ alin sa amăng plĕ mơ̆ng Ping gah hăng Kơnuk kơna, tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang djuai ania La Ha ƀơi tơring glông Mường La hlăk hơmâo lu tơlơi pơblih hiam klă, hơbô̆ ƀô̆ mơta plơi pla ƀuh klă hiam laih ƀơi lŏn čư̆ siăng, mơnuih ƀôn sang ăt pơblih tui tơlơi pơmin, bruă ngă, pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, ană plơi pla gum pơgôp djă pioh hăng pơđĭ tui rơnoh yôm gru grua hiam, sa pran jua kiăo tui Ping gah, gum tơngan hrom djop anom bruă ping gah gong gai kơnuk kơna ngă pơdrong kơ plơi pla ala ƀôn pô.
Viết bình luận