Tui hăng Khua ding jum prăk kăk, ơi Nguyễn Văn Thắng, kiăng dưi ngă djop hơdôm tơhnal pơkă mơ̆ng Hră pơtrun anun lĕ, anăp nao pơđĭ kyar lŏn ia mơ̆ng črăn thun 2026-2030, “pơtum ngă giong djop mơta, sa hnơ̆ng amăng tơlơi phiăn pơkă” dưi pơsit jing bruă mă phun. Hăng bruă prăk kăk, ngă giong tơlơi pơkă hơdră bơwih ƀong huă kah hăng sa tơlơi pơtrun ngă tui khut khăt, kiăng anom bruă anai pơblih tơlơi pơmin bruă mă phrâo. Ơi Nguyễn Văn Thắng lăi:

“Čih pơkra tơlơi phiăn hmao kru hăng pok pơhai tŭ yua djop hră pơtrun mơ̆ng Ping gah kơ bruă pơđĭ kyar djop khul ngă hrŏm bơwih ƀong huă, ngă tui tơlơi kiăng pơđĭ kyar hăng bruă ngă tui mơtam laih anun ƀuh boh tơhnal rơđah rơđong. Pơtrut bruă mă dăp glăi git gai wai lăng hăng prăk tuh pơ alin ƀơi djop sang bruă mơdrô gah kơnuk kơna ngă pô, pơđĭ tui boh tŭ yua amăng bruă mă tuh pơ alin kiăng djơ̆ hăng anŏ pơčrâo ba laih anun yua prăk kăk tŭ yua sit nik. Lăi pơtong hăng pơđĭ tui tơlơi gơgrong phun tơlơi bơwih ƀong huă yua kơnuk kơna ngă pô. Pơđĭ kyar bơwih ƀong huă, sang bruă mơnuih ƀôn sang ngă pô ăt jing pran kơtang mơ̆n amăng atur tơlơi bơwih ƀong huă. Djru pơđĭ kyar pok pơhư prong amăng anih anom sĭ mơdrô bơwih ƀong huă lu khul, phung ngă hrŏm”.

Jơnum ruah khua ping gah tal XIV ăt pơtong rơđah, tơlơi kiăng khut khăt prong mơ̆ng Ping gah amăng bruă lăng kơ gru grua hiam hăng ană mơnuih jing anih phun mơ̆ng bruă pơtrut pơđĭ kyar lŏn ia. Anai lĕ, tơlơi djă pioh kiăo tui sa hnơ̆ng tơlơi pơmin ping gah găn rơgao hơdôm rơnuk ngă hơkrŭ laih anun pơblih phrâo, laih dơ̆ng yak pơđĭ kyar phrâo amăng rơnuk pơblih tơlơi pơmin hơdră ngă rơnuk anai. Ơi Nguyễn Văn Hùng, Khua ding jum Gru grua Pơrơguăt drơi jăn hăng Tuai čuă ngui lăi pơthâo 6 khul bruă kiăng “Pơđĭ tui pran kơtang amăng lăm gru grua hiam, ană mơnuih Việt Nam-jing atur pơđĭ kyar hmar hăng hơđong kơjăp lŏn ia amăng rơnuk hrưn đĭ pô phrâo”, ñu lăi:

“Pơblih phrâo kơtang hloh mơ̆ng tơlơi pơmin thâo hluh kơ pơđĭ kyar gru grua, pơtong rơđah tuh pơ alin kơ bruă gru grua jing tuh pơ alin pơđĭ kyar hơđong kơjăp kơ lŏn ia kơñ pơgi mơ̆ng djuai ania. Kiăng pơđĭ tui tơlơi thâo kơ ƀing apăn bruă kơnuk kơna, wai lăng gru grua hiam, wai lăng ană mơnuih, jing ƀing pơtô ba hăng pơčrâo rơđah rơnoh yom gru grua hiam amăng rơnuk phrâo. Lăng kơ bruă pơđĭ kyar tuh tia pơkra ming gah bruă gru grua hăng bơwih ƀong huă pơčeh phrâo jing pran kơtang phrâo, djru pơgôp hrŏm amăng rơnoh pơđĭ kyar GDP”.

Tui hăng Y Thanh Hà Niê Kdăm, Khua git gai ping gah tơring čar Lâm Đồng, tơlơi đăo kơnang mơ̆ng mơnuih ƀôn sang hăng Ping gah, jing atur hơđong kơjăp pioh ngă tui tŭ yua hơdôm tơhnal pơkă yom mơ̆ng Ping gah pơtrun. Lơ̆m lŏn ia hlăk yak nao amăng črăn pơđĭ kyar phrâo hăng lu tơlơi lông lăng laih anun gêh găl pơrơkua nao rai, kiăng ngă kơjăp glông bruă kơđi čar amăng kual mơnuih ƀôn sang djuai ƀiă, Y Thanh Hà Niê Kdăm rơkâo đĭ:

“Kơtưn akŏ pơdong hăng pơđĭ tui tơlơi gơgrong ba kơđi čar kơ khul apăn bruă, biă mă ñu mơnuih arăng đăo kơnang amăng kual plơi pla djuai ƀiă, ƀing đăo, khom thâo ten tơlơi pơhing amăng mơnuih ƀôn sang. Pơhlom hlâo, hơduah ĕp lăng, pơgăn hmao kru bruă ngă mơ̆ng ƀing pơblư̆ kơnuk kơna, ƀing ngă pơrung pơrăng gah rơngiao mut pơrai amăng plơi pla, pơčut pơčao kiăng hơdui ba ană plơi pla pơkơdong glăi ping gah, kơnuk kơna ta. Ngă klă amăng bruă pơtom hiăp amăng mơnuih ƀôn sang, boh nik ñu pơtrut bruă gum pơgôp djuai ania plah wah djop plơi pla giăm guai dêh čar hăng dêh čar gơyut gơyâo ieo gah. Jak iâu ană plơi pla djă pioh hăng pơđĭ tui, gru grua hiam djuai ania laih anun djă pioh tơlơi phiăn juăt klă, kiăng ngă kơjăp tui tơlơi rơnôm tơdruă, gum pơgôp amăng djuai ania, brơi pơ-ư ang djuai ania, anai yơh jơlan hơdră phun kiăng pơgăn glăi tơlơi soh sat ƀu hiam mơ̆ng gah rơngiao, kah hăng ƀing pơjing rai tơlơi đăo phrâo soh glăi (juăt lăi tơlơi đăo soh) khăng akŏ, hyu ngă soh plư pleč ƀơi lu dêh čar”.

Pơpŭ yom hăng tơlơi pơmin git gai: “Mơnuih ƀôn sang jing phun, ngă pô, tơhnal pơkă nao hăng pran jua mơ̆ng tơlơi pơđĭ kyar” dưi lăi pơthâo amăng Hră pơtrun Ping gah, yă Nguyễn Thị Thúy Lam, Khua git gai ping gah să Tân Khánh Trung, tAring črr Đồng Tháp lăi lĕ, sa boh dêh čar kơtang ƀu kơnong pơkă hăng hnơ̆ng bơwih ƀong huă ƀudah rơnoh pơđĭ kyar GDP đôč ôh, dŏ yom hloh lĕ hăng anŏ tŭ yua hiam klă amăng tơlơi hơdip mơda mơnuih ƀôn sang laih anun rơnoh pơkă tơlơi hyuk hyak mơak klă mơ̆ng mơnuih ƀôn sang. Tơlơi mơak klă hing ang, pơdrong sah kơnong tŭ yua sit nik lĕ, lơ̆m rim čô mơnuih ƀôn sang lêng kơ hơmâo tơlơi hơdip mơda trơi pơđao, rơngai mơai pô, hơđong hăng mơak hlak. Yă Nguyễn Thị Thúy Lam rơkâo:

“Anun lĕ anih mơnuih ƀôn sang hơdip mơda hơđong, rơnuk rơnua, thâo rơgơi. Mơnuih ƀôn sang ƀu kơnong djop ƀong huă, djop eng ao buh đôč ôh, dŏ tŭ mă lu tơlơi djru amăng bruă pơjrao duăm ruă, pơgang suaih pral, tŭ mă tơlơi pơtô hrăm djop, pơđĭ tui gru grua hiam klă hloh; dưi dŏ amăng anih hơdip mơda mơak klă, rơnuk rơnua. Anun lĕ, jing anih hơmâo gong gai kơnuk kơna jĕ giăm ană plơi, bơwih brơi kơ mơnuih ƀôn sang; sa boh gong gai kơnuk kơna thâo bơngơ̆t brơi anŏ kiăng mơ̆ng mơnuih ƀôn sang, pơmin nao tơlơi mơak mơ̆ng mơnuih ƀôn sang. Anun lĕ anih hơmâo sa khul mơnuih ƀôn sang thâo gum pơgôp, anih hơmâo tơlơi khăp pap tơdruă amăng plơi pla ƀôn ƀut, lir hơbit tong ten, djop rơnoh yom gru grua đưm dưi pơpŭ nbao rai hăng djă pioh klă”.

Mơ̆ng boh tơhnal tŭ yua Jơnum ruah khua ping gah dêh čar tal XIV, rim čô khua mua, mơnuih ping gah hrŏm hăng mơnuih ƀôn sang khut khăt ngă tui pơjing jơlan hơdră, hră pơtrun mơ̆ng ping gah jing pok pơhai bruă ngă tui sit nik, lăng kơ boh tơhnal tŭ yua amăng bruă mă hăng tơlơi mơak mơ̆ng mơnuih ƀôn sang yơh ngă rơnoh pơkă dlông hloh. Mơ̆ng bruă ngă pơgiong hĭ tơlơi phiăn pơkă kơ bơwih ƀong huă, pơđĭ kyar djơ̆ lăp hăng djop tơhnal pơkă bơwih ƀong huă, truh pơ pran kơtang gru grua hiam, ană mơnuih laih anun pơkơjăp kơđi čar amăng kual plơi pla, abih bang lêng anăp nao tơhnal pơkă man pơdong sa boh lŏn ia pơđĭ kyar tañ, hmar, hơđong kơjăp, djă pioh gru grua ia iom hiam djop djuai ania laih anun kơjăp tơlơi đăo kơnang. Anai yơh atur yom hloh pioh ngă tui tơlơi kiăng čang rơmang nao kơ sa boh Lŏn ia Việt Nam kơtang, hing ang, pơdrong sah amăng rơnuk phrâo hrưn đĭ mă pô.