Hur har, pơ-ư ang-anai lĕ hơdôm tơlơi pioh glăi amăng pran jua mơnuih ƀôn sang kơ bruă pơplih phrâo anih anom-“ƀô̆ mơta” lŏn ia amăng hơdôm thun giăm anai. Ta dưi pơsit tong: hlâo anun anih anom, jơlan glông amăng dêh čar Việt Nam aka ƀu tuh pơ alin prong, tañ hăng gir run kơtang hloh amăng rơwang laih rơgao. Ară jơlan rơdêh đuăi hmar Kơdư-Dơnung gah Ngŏ glăk ƀơƀrư̆ man pơkra giong kar hăng “tơlang phun” amăng tơlơi bơwih ƀong huă. Hơdôm tơdrun kompăn ter hang ia dơlăm ƀơi Hải Phòng, ƀôn prong Hồ Chí Minh hơmâo pơkra ming, pok prong, gêh gal ƀiă dong amăng bruă pơdŭ pơgiăng hăng sĭ mơdrô gơnam pơ tač rơngiao. Hơdôm tơdron rơdêh por phun hơmâo tuh pơ alin klă hloh, amăng anun tơdron rơdêh por jar kmar Long Thành-ring bruă akŏ phun dêh čar-glăk hơmâo pok pơhai ječ ameč, him lăng jing anih pơtrut pơđĭ kyar phrâo amăng kual bơwih ƀong huă gah Dơnung.

Hrŏm hăng jơlan glông, anih anom apui lơtrik ăt hơmâo tơlơi pơđĭ kyar kơtang. Lu akŏ bruă pơkra apui lơtrik mơng angĭn, pil hrĭp pơ-iă yang hrơi hơmâo ba mă yua. Glông hrĕ apui lơtrik dang hyu hơmâo tuh pơ alin pơkra ming tui jơlan gah rơgơi, pơplih phrâo ƀiă dong, lăp djơ̆ tơlơi rơkâo pơđĭ kyar bơwih ƀong mrô, tơlơi bơwih ƀong mơtah. Hrŏm hăng anun, bruă man pơdong plơi prong rơgơi, anih anom mrô, glông dăng kông đuăi kơtang hơmâo pơtrut tañ, ngă atur brơi kơnuk kơna mrô, bơwih ƀong mrô, mơnuih mơnam mrô.

5 thun rơgao, tuh pơ alin pơtum pơƀut, amăng anun 80% đing nao anih anom. Lu hloh amăng thun 2025 anai, tuh pơ alin man pơdong truh 7% GDP. Amăng hrơi blan ngăn rơnoh yua dŏ aset, mrô prăk mơng ngăn drăp tuh pơ alin man pơdong brơi anih anom hơmâo pơsit tong tơlơi đing nao, kiăng ngă tui hơnong pơkă pơtrut pơkra anih anom, jơlan glông-sa amăng tlâo “tơlơi pơplih” akŏ phun hơmâo lăi nao amăng tơlơi pơtrun mơng Ping gah.

Tơlơi kơđŏm glăi amăng rơwang ngă bruă Jơnum tal XIII lĕ pơplih tong ten amăng tơlơi pơmĭn tuh pơ alin man pơdong anih anom. Mơng bruă gơnang nao ngăn drăp kơnuk kơna, Việt Nam hơmâo kơtang amăng pok prong bah amăng brơi hơdôm kual mơnuih ƀôn sang ngă pô hăng kual tuh pơ alin mơng tač rơngiao mut hrŏm. Anai lĕ anom bruă mut hrŏm hơdôm akŏ bruă man pơdong anih anom, jơlan phun tui hơdră ngă hrŏm kơnuk kơna hăng mơnuih ƀôn sang, ơi Phan Hữu Duy Quốc, Khua kông ti man pơdong mrô 1 brơi thâo:

“Amăng bruă man pơdong, hăng hơdôm boh thâo phrâo ia rơgơi tơnap, hơdôm ring bruă tơnap, hơdôm ring bruă pơprong hloh ƀơi Việt Nam ƀudah hơdôm boh tơdrông tuai amăng kual ia rơsĭ pơprong, hơdôm anom bruă amăng lŏn ia lêng kơ dưi ngă. Bruă pơđĭ kyar klă biă mă hăng amra čơkă mă hơdôm bruă jao pơprong dong”.

Tơlơi sit nik mơng hơdôm ring bruă akŏ phun amăng dêh čar amăng hrơi blan rơgao hơmâo pơdah tong ten hơdôm tơlơi yak nao yôm phăn mơng Ping gah kơ pơđĭ kyar anih anom ha amăng plĕ, pơplih phrâo, pơlir amăng kual. Nai prin tha Nguyễn Phương Bắc-Khua hơđăp anom bruă kơsem min pơđĭ kyar bơwih ƀong huă-mơnuih mơnam tơring čar Bắc Kinh lăi:

“Tuh pơ alin man pơdong rơwang anai pơƀut glăi ƀiă kơ mrô akŏ bruă, sit biă ñu lĕ pơtum pơƀut amăng hơdôm akŏ bruă pơprong pơlir kual, pok rai anih pơđĭ kyar. Bắc Ninh-Bắc Giang tơdơi kơ dua boh tơring čar pơmut hrŏm, hluai tui tơlơi akŏ phun lĕ pơlir kơplah wah hơdôm kual čư̆ siăng gah Kơdư hăng kual lŏn dăo ia krông Hồng”.

Yak nao rơwang pơ anăp, črăn hră lăi pơthâo kơđi čar mơ-it Jơnum tal XIV tŏ tui pơsit tong: pơplih pơkra anih anom tŏ tui lĕ sa amăng hơdôm tơlơi pơtrut akŏ phun amăng pơđĭ kyar lŏn ia. Tơlơi pơmĭn dưm dăp hơmâo hrưn đĭ jing tơlơi yak nao yôm phăn, lăng pơđĭ kyar amăng kual ngă akŏ, kơtưn pơlir kual, pơlir gơnong bruă. Hơnong pơkă ƀu djơ̆ lĕ man pơdong dong lu ring bruă đôč ôh mơ̆ ăt pơjing glông pơlir anih anom pơplih phrâo, rơgơi, mơtah hăng hơđong kjăp, mơng anun hrưn đĭ pran bơkơtưn dêh čar, hrưn đĭ kơdrưh ang mơng Việt nam amăng glông pơlir rơnoh amăng kual hăng rŏng lŏn tơnah.

Mơnuih kơhnâo gah bơwih ƀong huă, nai tha prin, nai prin than Hoàng Văn Cường-Ding kơna Jơnum min prăk kak-ngăn drăp mơng Ƀirô Khua pơ ala mơnuih ƀôn sang dêh čar pơsit tong, tơlơi pơmĭn phrâo amăng pơhưč tuh pơ alin man pơdong anih anom, jơlan glông hơmâo pơdah mơtăm amăng hơdôm akŏ bruă phun hơmâo man pơdong ha amăng plĕ amăng thun anai.

“Hlâo adih ƀing ta kơnong pơhưč lu hloh lĕ hơdôm bruă man pơdong anih anom, jơlan glông, samơ̆ truh ră anai, ƀing ta kiăng lăng nao tơlơi dưi mơng ñu kiăng ngă tui amăng djop mơta bruă. Yua anun, ƀing ta kiăng pok prong jơlan gah ngă hrŏm kơnuk kơna hăng mơnuih ƀôn sang amăng hơdôm bruă anun lĕ anih anom gah ia jrao, pơtô pơjuăt, hơdôm ring bruă gru grua, bơrơguăt drơi jăn kiăng ngă atur brơi pơđĭ kyar”.

Lăng glăi rơwang ngă bruă Jơnum tal 13, ƀing ta amra ƀuh jơlan gah pơtrut kơtang man pơkra jơlan glông hơmâo ngă atur kjăp phik brơi rơnuk pơđĭ kyar phrâo. Rĭm ară jơlan rơdêh đuăi hmar hơmâo tô glông tui, rĭm tơdron rơdêh por, tơdrun kompăn hơmâo pok prong, rĭm boh plơi prong rơgơi hơmâo man pơdong…hơmâo ngă hăng glăk ngă tui tơlơi čang rơmang kơ sa Việt Nam pơđĭ kyar tañ, hơđong kjăp. Anai lĕ tơlơi yak nao pơprong, ngă atur kiăng lŏn ia đăo gơnang yak nao glông jơlan pơđĭ kyar phrâo, prong kơtang, pơdrong sah amăng hơdôm hơpluh thun pơ anăp./.