Rơbêh 15 thun hlâo kơ anai, Lâm Đồng lĕ sa amăng hơdôm tơring čar ba akŏ hlâo amăng bruă ngă tui jơlan hơdră tla prăk apah pơgang glai rưng, ĕp prăk pơhrua tui djru mơnuih ƀôn sang ngă bruă pơgang glai rưng tong ten hloh. Tơ tă anai, sa tơlơi gêh găl phrâo hlăk pok brơi anun lĕ rơnoh pơkă ayuh carbon, jing anŏ pơkă pơblih hơdôm rơnoh yom amăng lơ̆n glai ba glăi kơ pran jua phrâo pơđĭ kyar. Ơi Nguyễn Ngọc Phúc, Kơ-iăng Khua Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar Lâm Đồng brơi thâo, bruă akŏ pơjing hăng pơđĭ kyar anih anom sĭ mơdrô rơnoh ayuh carbon amra pok brơi tơring čar Lâm Đồng pơtum lu pran kơtang kơ bruă wai pơgang glai rưng, kyâo pơtâo, mơnong hơdip amăng lơ̆n glai adai rơhuôg čư̆ siăng:

“Hăng tơring čar Lâm Đồng ƀing gơmơi hơmâo rơbêh 1 klăk ha glai rưng laih anun anŏ tơ-ui hla kyâo gôm truh 46%, biă mă ñu hơmâo lu lơ̆n glai đang kơnuk kơna dêh čar ngă pô pơgang pioh, hơmâo glai kyâo dŏ hnơ̆ng hơđăp ăt sa tơlơi gêh găl pioh gơmơi pơjing rai bruă mă ĕp prăk mơ̆ng lơ̆n glai. Samơ̆ ayuh carbon mơ̆ng glai hăng anih blơi rơnoh carbon lĕ sa bruă ngă sĭ mơdrô phrâo biă mă, yua pơdjơ̆ nao sa tơlơi kơsem min phrâo, pơdjơ̆ nao lu sang bruă, anom bruă tơlơi thâo, lu gưl sang bruă hăng lu mơta hră tơlơi phiăn pơkă kiăng ngă djơ̆ hnơ̆ng, hơdră čih jŭ yap kiăng tong ten. Bruă mut hrŏm ngă bruă anai, ƀu kơnong kiăng pơtong glăi anŏ gêh găl hơmâo mơ̆ng hlâo jing kông ngăn lơ̆n glai đôč ôh, dŏ sem tong ten tơlơi phiăn pơkă, kơsem min tơlơi djơ̆ găl, rơđah rơđong tong ten hăng bruă ngă dưi pơgang ba boh tơhnal ngă pơhrŏ anŏ dơluh asăp, hrip tŭ ayuh carbon anun”.

Kiăng ba yua klă anŏ gêh găl rơbêh 1,1 klăk ha glai rưng amăng djop tơlơi phiăn pơkă kơ prăk kăk sĭ carbon, mơ̆ng akŏ thun truh ră anai, tơring čar Lâm Đồng hơmâo pơtrut kơtang djop bruă mă pôr pơthâo hăng pơtô hrăm. Tơhnal pơkă mơ̆ng tơring čar lĕ akŏ pơjing khul grup mơnuih apăn bruă thâo tong ten pok pơhai bruă či ngă tŏ tui, lơ̆m mut hrŏm sit nik anih sĭ mơdrô tơhnal pơkă rơnoh carbon. Ơi Đinh Hữu Đạo, Kơ-iăng khua Khul wai lăng glai pơgang plơi pla hlâo ia Dă Ñim, brơi thâo:

“Ƀing gơmơi pok pơhai lu hơdră ngă tui djop tơhnal djă pioh hăng pơgang anŏ tơ-ui hla kyâo gôm amăng glai. Gir run ngă bruă, lir hơbit pioh pok pơhai hơbô̆ bruă sem lăng sĭ glăi ayuh carbon kơ anom bruă kiăng blơi”.

Hrŏm hăng pôr tơlơi pơhing, pơtô hrăm bruă mă, akŏ pơjing khul grup mơnuih apăn bruă, Lâm Đồng ngă hrŏm tong ten hăng djop ding jum, anom bruă pơdjơ̆ hrŏm pioh ngă tui hơdôm yak bruă sĭ mơdrô ronoh pơkă ayuh hyiăng carbon djơ̆ hăng tơlơi phiăn. Ơi Lê Thanh Sơn, Kơ-iăng khua gơnong bruă Ngă hmua hăng Pơgang ayuh hyiăng tơring car Lâm Đồng brơi thâo, hơdôm tơlơi pơkă amăng tơlơi phiăn pơdjơ̆ nao kơ rơnoh pơkă ayuh carbon mơ̆ng glai, jao kơ pơkă ayuh carbon amăng dêh čar hăng jar kmar, dưi hơmâo sang bruă pok pơhai truh pơ djop sang bruă pô wai lăng glai rưng hăng sang bruă kơnuk kơna pơdjơ̆ hrŏm:

“Anom bruă ping gah, jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring čar hơmâo jao kơ Gơnong bruă Ngă hmua hăng Pơgang ayuh hyiăng tơring čar kơsem min, sem abih tơlơi phiăn pơkă pioh lăi pơthâo hơdră či ngă tui djop tơlơi pơtrun kơ bruă ngă hrŏm anih anom sĭ mơdrô rơnoh pơkă ayuh carbon. Gơnong bruă Ngă hmua hơmâo lăi pơthâo hăng Jơnum min mơnuih ƀôn sang pơphun jơnum, lăi pơthâo hơdôm tơlơi phiăn pơkă, hră pơar pơkă pơdjơ̆ nao kơ rơnoh ayuh carbon amăng glai, pioh sĭ mơdrô carbon amăng dêh čar hăng jar kmar, kiăng djop sang bruă, pô wai lăng glai rưng laih anun djop sang bruă thâo hluh, pok pơhai ngă tui pơ anăp anai”.

Mơ̆ng thun 2026-2030, tơring čar Lâm Đồng pơtong rơđah pơđĭ kyar, mut hrŏm anih anom sĭ mơdrô ayuh carban jing bruă mă phun yom; pơhlom tong ten bruă mut hrŏm anih anom sĭ mơdrô anun amăng thun 2028. Truh ră anai, hơmâo pok pơhai ngă tui Hră pơkôl tla prăk kơ bruă ngă pơhrŏ bơtơbiă ayuh sat carbon amăng adai rơngit juăt pia sang mơnil (ERPA) ƀơi kual Dơnung tong krah –Dap Kơdư; hlăk čih pơhrua mrô rơnoh jŭ yap lơ̆n glai, pơđĭ tui anŏ tŭ yua glông bruă pơkă lăng, lăi pơthâo hlâo, pơtong rơđah (MRV) hăng ia rơgơi mrô laih anun čơphil rup hyu ĕp lăng amăng glai klô.

Nai prin tha ơi Đỗ Văn Thông, Khua sang bruă čơƀeng anom kơsem min jŭ yap pel ĕp hnơ̆ng pơkă lơ̆n glai kual Dơnung, lăi lĕ, Lâm Đồng kiăng akŏ pơjing sa anăp či ngă bruă hăng yak ngă rơđah rơđong, pioh mut hrŏm khul sĭ mơdrô ayuh carbon. Bruă ngă blung a lĕ jŭ yap glăi pơtong rơđah lơ̆n glai hlăk hơmâo, anŏ gêh găl pơkă ayuh carbon, čih dăp không ruah mă kơčăo bruă rơnoh pơkă, anih sĭ mơdrô ayuh carbon...Laih dơ̆ng ngă giong čih pioh mrô rơnoh kiăng thâo sit nik:

 “Hăng mrô rơnoh hơmâo čih pioh laih blung a tơring čar Lâm Đồng khom prăp lui tañ jơlan hơdră či ĕp lăng jŭ yap glăi lơ̆n glai kyâo pơtâo ră anai, djop tơring čar amăng dêh čar hlăk ngă ăt hơmâo jŭ yap glăi laih rơnoh carbon. Dơ̆ng mơ̆ng ră anai mơtam khom pơtong rơđah mrô rơnoh čih pioh hơmâo jŭ yap glăi anun, dưi ngă anŏ pơkă mơ̆ng MRV laih hă, jing pơtong glăi tong ten tơdơi anai hăng mrô pơpă aka ngă djơ̆ mơ̆ ƀing ta khom pơkă, ĕp lăng pơhrua nao dơ̆ng kiăng dưi djop anŏ gêh găl ngă hrŏm anih sĭ mơdrô ayuh carbon pơ anăp anai”.

Kiăng dưi ngă  hrŏm anih sĭ mơdrô rơnoh carbon amăng thun 2028, Lâm Đồng hlăk sem glăi jŭ yap abih, anih anom glai klô hlăk hơmâo, đing nao glai klô dŏ hnơ̆ng, glai hlâo ia hăng hơdôm anih anom hơmâo rơnoh yom pơgang ba lu mơta djuai mơnong hơdip. Hrŏm hăng anun, tơring čar ăt prăp lui hơdôm tơlơi či kiăng pioh akŏ pơjing akŏ bruă ngă tui pơhrŏ ayuh bơtơbiă anŏ sat amăng adai rơngit dêh čar. Pơtong glăi hơdôm bruă prăp rơmet lui anai, ơi Phạm Hồng Lượng, Kơ-iăng khua anom bruă tơhan pơgang glai rưng, Ding jum Ngă hmua hăng Ayuh hyiăng brơi thâo:

“Hơdôm bruă či ngă tong ten mơ̆ng Lâm Đồng djơ̆ laih. Mơ̆ng ƀing khua mua git gai wai lăng truh kơ pô glai, hơdôm bơnah ngă hrŏm prăp lui gơnam yua, dưi lăi pơthâo tơlơi pơhing, tơlơi thâo, hơdôm mơta hră pơar tơlơi phiăn mơ̆ng kơnuk kơna pơkă. Hơdôm bruă či ngă tŏ tui mơ̆ng Lâm Đồng amra ngă pơrơđah tui hăng bruă jŭ yap pơtong glăi anŏ gêh găl, laih anun ba tơlơi pơmin kiăng ngă dăp hơdră pơjing rai kơčăo bruă laih anun čih rơkâo pơmut amăng glông tơlơi pơhing dêh čar pioh ƀing ta dưi pơphun ngă tui”.

Mơ̆ng lu kual glai  dŏ hnơ̆ng, Lâm Đồng hlăk dong ƀơi anăp anŏ gêh găl akŏ pơjing sa anung prăk phrâo či tŭ mă mơ̆ng anom sĭ mơdrô ayuh carbon. Hăng tơlơi či ngă tui khut khăt jơlan gah anai, “kơđiăng, tơpă, tŭ yua, hơđong kơjăp”, Lâm Đồng amra hơmâo anih či pơhrui glăi prăk kăk brơi kơ bruă wai lăng, pơgang hăng pơđĭ kyar glai klô. Laih dơ̆ng pok brơi tơlơi gêh găl  pơsir bơwih ƀong huă, pơđĭ tui rơnoh glai klô hăng djru hrŏm tŭ yua sit nik amăng tơhnal pơkă ngă pơhrŏ ayuh sat amăng adai rơngit, bong glăi anŏ pơblih ayuh hyiăng lơ̆n tơnah.