Lu ƀattô mă akan hơdang mơng tơdrun mă akan Hòn Rớ, phường Nam Nha Trang, tơring čar Khánh Hòa bra hyu ia rơsĭ. Tal hyu mă akan bơyan ƀong tê̆t hơmâo lu sang anŏ prap lui klă ƀiă pơhmu tui tơđar. Rơngiao kơ apui yua, mơnong ƀong huă, ia mơñum, ăt hơmâo wŏt ƀañ mưt, boh troh hăng hơdôm ƀuh bơnga vạn thọ, djă ba bơyan bơnga mơng lŏn ia nao pơ kual ia rơsĭ. Pran jua mơ-ak thun phrâo kiăo tui hơdôm boh ƀattô đuăi hyu amăng ia rơsĭ. Amăng lăm ƀattô, bơnga vạn thọ bluh đĭ hiam amăng kual ia rơsĭ mơtah; amăng lăm ƀattô hơmâo ƀañ tek, củ kiệu, dưa hành…hơmâo anung hĭ klă. Jua măi mơñi mut hrŏm hăng tơlơi pơpŭ hơ-ơč thun phrâo mơng hơdôm boh ƀattô jum dar, ba glăi bơyan bơnga phara amăng kual ia rơsĭ. Yă Huỳnh Thị Hương, phường Hoài Nhơn, tơring čar Gia Lai brơi thâo:

“Djop gơnam lêng blơi hlâo mơng plơi pla, tơdơi anun ba rai pơ anai. Tê̆t hơmâo ƀañ mưt, dưa kiăng adơi ayong djă ba hyu mă akan hơdang kiăng kơ tê̆t kar hăng pơ plơi pla mơn. Hơmâo dong ƀưh bơnga Thọ, 2-3 ƀưh bơnga gap ƀrô, dưm gah anăp hăng gah tlôn. Adơi ayong hyu mă akan dưi ƀong tê̆t amăng kual ia rơsĭ mơ-ak mơ-ai, plai ƀiă hning glăi pơ sang”.

Kual bul pơtâo plao ia rơsĭ Trường Sa lĕ anih mă akan mơng hơdôm boh ƀattô kual Dơnung tong krah. Hơdôm hrơi ƀong tê̆t, hơdôm boh ƀattô ăt glăk hyu tăng hơñuôl, dui tru hăng tơkai tơngan ječ hloh. Amăng lăm ƀattô, ƀing adơi ayong pơplih nao rai pơčlah akan hơdang, ba trun pơ yŭ dưm. Hơdôm blah hơñuôl djă ba tơlơi čang rơmang ha thun phrâo gêh gal. Mơnuih hyu mă akan hơdang hơneč mă mơng akŏ thun, lơm glăk hơmâo lu akan, kiăng kơ đĭ tui prăk pơhrui, pơhrua glăi hơdôm blan ia rơsĭ glăk. Ơi Bùi Văn Hưng, dŏ amăng phường Nam Nha Trang, tơring čar Khánh Hòa brơi thâo:

“Ƀing gơmơi hyu mă akan hơdang jum dar kual ia rơsĭ Trường Sa , jum dar hơdôm bul pơtâo Đá Đông, Đá Lớn. Truh giăm abih ia jâo kah mơng pơwot glăi, ƀong tê̆t giong truh lơ 7-8 kah mơng glăi pơ hang. Hyu mă akan bơyan anai ƀiă ƀattô anun mă lu ƀiă. Blan anai hơmâo lu akan, yua anun hơdôm thun hlâo anun hlơi hyu mă lêng kơ hơmâo soh. Blan ƀong tê̆t mă lu dua wŏt blan hlâo, hơdôm blan pơkŏn kơnong 15 klăk, blan ƀong tê̆t dưi pơhrui mơng 3-40 klăk prăk”.

Amăng hơdôm boh ƀattô, măi krăo lăng VMS hơmâo ƀing mơgăt wai lăng, pel ĕp na nao lơm đuăi hyu. Mơnuih mă akan hơdang ngă tui djơ̆ tơlơi pơkă lơm đuăi hyu, ƀu dưi rơgao hăng tơlơi pơkă amăng ia rơsĭ Việt Nam, ngă tui djop tơlơi pơkă pơgăn mă akan hơdang ča čot, ƀu lăi pơthâo, ƀu ngă tui tơlơi pơkă (IUU). Mlăm čơkă thun phrâo amăng ia rơsĭ, ƀing gơñu tŭi ñang kơ ơi yă, hơdor tơngia ƀing mơnuih đih glăi kual ia rơsĭ Ngŏ, pơpŭ rơdruă sa thun hiam drơi jăn pran jua, laih anun nao mă bruă dong. Ơi Trần Hoàng, ƀattô mrô 97525-BD, să Tam Quan Bắc, tơring čar Gia Lai brơi thâo, bruă ƀong tê̆t amăng kual ia rơsĭ jing juăt yơh. Rơbêh 30 thun hyu mă akan hơdang, ñu hơmâo giăm 20 wŏt čơkă thun phrâo amăng kual ia rơsĭ Trường Sa. Mlăm čơkă thun phrâo, adơi ayong, yua măi telephôn pơhiăp nao rai, hơdôm boh ƀattô pơpŭ thun phrâo laih anun hmư̆ tơlơi pơpŭ thun phrâo mơng Khua mir sir amăng ƀrô pôr mơng Gong phun jua pơhiăp dêh čar Việt Nam. Ơi Trần Hoàng brơi thâo:

“Kual pơkă đuăi hyu ƀattô kâo thâo, hơmâo arăng pơkă laih, ƀing gơmơi ƀu dưi tơbiă mơng kual pơkă. Bơ amăng kual ia rơsĭ Việt Nam bruă mă akan hơdang tui tơđar mơn. Amăng mlăm čơkă thun phrâo, tŭi ñang kar dŏ pơ sang mơn. Pơtum pơƀut adơi ayong pơpŭ thun phrâo, tơdơi kơ čơkă thun phrâo pơwot glăi mă bruă. Čang rơmang dưi mă lu akan hơdang, pơwot glăi rơnuk rơnua”.

Pơ rŏng lŏn, tơdrun mă akan Hòn Rớ hăng Sang čơ sĭ akan Dơnung tong krah ăt sĭ mơdrô amăng bơyan ƀong tê̆t hlao, amra čơkă hơdôm boh ƀattô pơwot glăi. Rĭm wŏt ƀattô glăi pơ hang, ƀing sĭ mlia amra duñ pơčlah akan hơdang, dưm amăng kơthung ơ-ơ̆, pơgiăng akan hơdang ba nao sĭ; bruă jŭ yap glăi, pơƀuh tong ten gơnam hơmâo ngă tui djop tui tơlơi pơkă IUU. Yă Nguyễn Thị Hòa, mơnuih sĭ mlia ƀơi tơdrun mă akan Hòn Rớ brơi thâo:

“Ƀing gơmơi ƀu pơdơi tê̆t ôh, lơm hơmâo ƀattô glăi pơ hang ƀing gơmơi amra nao pơdŭ trun. Hră pơ-ar hơmâo čih djơ̆ tơlơi črâo trun mơng Khul wai lăng tơdrun, anăm brơi luk puk. Pơhmutu lĕ ƀattô 500 kĭ khŏm čih djơ̆ 500 kĭ.”

Đơ đam tơring čar Khánh Hòa ră anai hơmâo rơbêh 5.100 boh ƀattô, amăng anun hơmâo rơbêh 1.400 boh ƀattô glông 15 met. Bơyan tê̆t anai, him lăng hơdôm rơtuh ƀattô hăng hơdôm rơbâo čô mơnuih hyu mă akan hơdang bra hyu ia rơsĭ ƀơi Trường Sa. Bruă bra hyu ia rơsĭ ƀu djơ̆ kơnong ba glăi prăk pơhrui đôč ôh mơ̆ ăt wai pơgang rơnuk rơnua, tơlơi ngă pô amăng kual ia rơsĭ Ngŏ. Ơi Nguyễn Duy Quang, Khua gơnong bruă ngă hmua hăng ayuh hyiăng tơring čar Khánh Hòa brơi thâo:

“Neh met wa bra hyu ia rơsĭ lĕ tui tơlơi črâo trun mơng Ping gah hăng kơnuk kơna kiăng pơđĭ kyar bơwih ƀong huă kual ia rơsĭ pơlir hăng wai pơgang hơđong amăng kual ia rơsĭ. Hrŏm hăng anun, tơring čar pơtrut pơsur neh met wa ngă tui djơ̆ tơlơi pơkă IUU, pơđĭ kyar bruă mă akan hơdang kiăng glăm ba hăng lŏn ia, mơnuih jar kmar, anăp nao hơđong kjăp”.

Amăng kual bul pơtâo plao ia rơsĭ Trường Sa, hơdôm boh ƀattô ăt glăk bra hyu  ia rơsĭ. Tê̆t kơ mơnuih hyu mă akan hơdang ƀu djơ̆ kơnong lĕ tŭi sa ƀĕ ñang mlăm čơkă thun phrâo ƀudah hơdôm ƀưh bơnga dưm ƀơi anăp ƀattô đôč ôh mơ̆ ăt lĕ tơlơi đăo gơnang nao sa thun phrâo bă blai hăng dưi hrưn đĭ pơdrong sah amăng kual ia rơsĭ plơi pla./.