VOV4.Jarai - Lâm Đồng lĕ anih anom hmư̆ hing gah bruă mă yua hơdră phrâo măi mok amăng bruă ngă đang hmua. Hơdôm hrơi rơgao, neh wa djuai ania ƀiă ăt khin hơtai tuh pơplai, mă yua bôh thâo phrâo rơnuk anai pioh ngă đang añăm, pla bơnga ba glăi nua yôm kơ phun pla. Ƀơi să Phi Tô, tơring glông Lâm Hà, hlâo anih neh wa kơnong kơ pla kơ phê, sa thun kah mơng hmâo prăk pơhrui glăi, samơ̆ ră anai hmâo laih lu hơdră pla lagim ba glăi prăk kuh thun. Amăng anun, sang anô̆ Ka Lương (djuai ania K’Ho) ƀơi plơi Phi Sour, să Phi Tô lĕ sa anô̆ bơhmutu nao.

Gru rŭp lăp djă pioh blung a lom nao pơ̆ plơi Phi Sour, să Phi Tô, tơring glông Lâm Hà, tơring čar Lâm Đồng lĕ sang dô̆ prong hiam, sang bơbung Thái plah nao amăng đang kơ phê hăng hơdôm kual sang gôm păng rưng hăng păng mơnil. Sang anô̆ amai Ka Lương (djuai ania K’Ho Sre) ƀơi giăm jơlan tuh kơsu. Gah tlôn sang prong hiam lĕ kual sang păng mơnil prong 700 met kơ rê, hmâo đing pruih ia, pruai kơmok mă ha jăn. Anai lĕ hơdră pla lagim (djop djuai añăm pơtăm, hơbơi pơtơi, bôh troh) amăng sang gôm hăng mơnil blung a ƀơi plơi Phi Sour, să Phi Tô. Amai Ka Lương brơi thâo, tơdơi kơ sĭ kơ phê, sang anô̆ tuh pơplai giăm ha mơkrah klai prăk pioh pơkra sang gôm mơnil. Bơ̆ prăk mă yua blung a lĕ čan 30 klăk prăk, hăng kơmlai mă ƀiă mơng Sang prăk gah Hơdră bruă tơring glông Lâm Hà. Tơdơi kơ bơyan lagim blung a, ƀuh ba glăi tŭ yua, sang anô̆ ñu čan dong 20 klăk prăk pioh pla 4 ar đang kơ su hăng djop mơta hơbơi pơtơi, bôh troh pơkon. Amai Ka Lương lăi pơthâo, neh wa ƀơi anai juăt laih hăng phun kơ pơhê, lom hơdai nao pla lagim lĕ hơdră ngă phrâo, khom thâo hluh bôh thâo măi mok.

 “Gah hơdră bơwih brơi lĕ kâo hyu hơduah ĕp mă, yua kơ ƀơi plơi pla pô Khul đah kơmơi să akă pok pơhai ôh hơdră anai anun kâo khom nao tơl Đơn Dương kiăng hrăm tơlơi găn rơgao, kiăo tui ƀing adơi amai Yuan kiăng lăng tui gah anun gơñu bơwih brơi hiưm ñu, gơñu yua pơjeh hơget kiăng pô hmâo tơlơi găn rơgao laih anun glăi ngă tui”.

Amai Ka Lương bơwih lagim amăng sang pla gôm păng

Pla lagim amăng sang pơgang mơnil lĕ sa hơdră phrâo, pha ra abih bang bơhmu hăng bruă ngă đang kơ phê. Amai Ka Lương brơi thâo, khom hơneč mă mông mơguah ưm, ƀudah krah yang hrơi dŏng, mông mơmot pioh bơwih brơi. Pla lagim khom ngă tui tŏng ten; biă ñu lĕ hơdră măi mok pơgang pơgăn kơman arong hlăt pơčrăm. Gơnam mơng sang anô̆ ñu ngă rai leng kơ dưi hmâo ƀing hyu pơhrui blơi gơnam nao blơi tơl sang đang hmua, hăng nua hơđong hăng hmâo hmăi hloh gah rơngiao. Kơnong kơ yap prăk pơhrui glăi mơng 700 met kơ rê đang gôm hăng mơnil hăng hơdôm djuai añăm pơtăm, hơbơi pơtơi, bôh troh, rim blan amai Ka Lương pơhrui glăi rơbêh kơ 10 klăk prăk. Anai lĕ prăk pơhrui glăi yôm phăn, pơhlôm prăk mă yua kơ tơlơi hơdip mơda sang anô̆. Rơngiao kơ anun ñu dô̆ hmâo 5 ar đang kơ phê, rông hlô mơnong hăng gơgrong hlâo gơnam ƀong huă mơng pơdai. Tui hăng amai Ka Lương, bruă pơplih pla lagim amăng sang gôm jing jơlan nao phrâo ba glăi tơlơi pơplih pha ra amăng bruă ngă đang hmua mơng sang anô̆.

“Hlâo adih, mơnuih djuai ania ƀiă ta juăt hăng hơdră ngă đang hmua sô hơđăp. Hăng djuai ania K’Ho ăt tui anun mơn, juăt gơnang kơ sa phun pla kơ phê, ha thun pơhrui mă sa wot mơ̆, djop prăk mă yua amăng sang anô̆, bơwih kơ ană bă hrăm hră khom hyu čan gah rơngiao. Rơnuč thun pơhrui ƀu djop tla hnưh kơ arăng, khă kơ phê ngă sa ektar. Tơdơi kơ anun, kâo nao mă bruă arăng apah kơ adơi ayong Yuan, hmư̆ gơñu pơtă lĕ tâ̆o hloh anăm dô̆ tơguan kơ sa phun kơ phê ôh mơ̆, khom pơplih, anun pla lagim, yua kơ lagim amra hmâo prăk pơhrui glăi lu hloh kơ phun kơ phê. Khă lagim pơhrui glăi rim wot amăng ƀiă, samơ̆ amăng sa blan pơhrui glăi lu wot”.

Amai Ka Soanh, Khua Khul đah kơmơi să Phi Tô lăi kơ tơlơi gir run hrưn đĭ mơng đah kơmơi djuai ania ƀiă ƀơi plơi pla

Hơdôm thun rơgao, hơdôm gưl Khul đah kơmơi ƀơi Lâm Hà hmâo pơsur laih adơi amai amăng khul khin hơtai mă yua bôh thâo phrâo, hơdră phrâo rơnuk anai amăng bruă ngă đang hmua; tuh pơplai ngă đang hmua, rông hlô mơnong ba glăi bôh tơhnal. Khul đah kơmơi hơdôm gưl ƀơi Lâm Hà hmâo mă yua klă ngăn rơnoh čan djru đah kơmơi pơđĭ kyar bơwih ƀong; djru mơnuih amăng khul čan prăk pơđĭ kyar bơwih ƀong sang anô̆, amăng ƀrư̆ hrŏ trun rin rơpa ƀơi plơi pla. Truh ră anai, Khul đah kơmơi tơring glông Lâm Hà hmâo gum hrom laih hăng Sang prăk gah hơdră bruă - mơnuih mơnam, Sang prăk gah đang hmua hăng pơđĭ kyar ƀôn lan djru đah kơmơi ngă juăt, mă yua ba glăi bôh tơhnal hơdôm ngăn rơnoh. Mơng anun, hmâo laih rơbêh kơ 5.000 wot čô mơnuih amăng khul dưi čan hăng abih bang rơbêh kơ 140 klai prăk. Amai Ka Soanh, Khua Khul đah kơmơi să Phi Tô, tơring glông Lâm Hà brơi thâo, hơdôm thun rơgao ƀơi anai hmâo laih lu pơplih phrâo amăng bruă ngă đang hmua, biă ñu hăng adơi amai djuai ania ƀiă, bơhmutu ñu kah hăng sang anô̆ amai Ka Lương:

“Ka Lương lĕ mơnuih gah djuai ania K’ho amăng Khul đah kơmơi lĕ sa čô mơnuih gir run hrưn đĭ amăng tơlơi hơdip mơda, khin pơmin khin ngă, gir run hrăm tui kiăng pơđĭ kyar bơwih ƀong sang anô̆. Ñu lĕ sa mơnuih mơbruă. Kâo čang rơmang abih bang adơi amai ƀing gơmơi, biă ñu lĕ mơnuih djuai ania ƀiă hrăm tui hrưn đĭ pơđĭ kyar bơwih ƀong mơng Ka Lương kiăng djru pơđĭ kyar bơwih ƀong – mơnuih mơnam mơng plơi pla”.

Tơlơi hơdip neh wa djuai ania ƀiă ƀơi tơring glông Lâm Hà, tơring čar Lâm Đồng lăi hrom hmâo laih lu tơlơi pơplih lăp yap ba. Hrom hăng anun gir run mơng rim sang anô̆, dô̆ hmâo tơlơi gum djru mơng gong gai hăng gơnong bruă đang hmua, biă ñu prăk pioh yua ngă đang hmua. Phrâo anai hloh, amăng blan 8 phrâo rơgao, Jơnum min mơnuih ƀôn sang tơring glông Lâm Hà hmâo pơsit hră čih anăn rơbêh kơ 800 bôh sang anô̆ neh wa djuai ania ƀiă dưi čơkă mă hơdră bruă čan prăk mă kơmlai ƀiă pơplih bruă mă. Kơnong kơ să Phi Tô hmâo giăm truh 100 bôh sang anô̆, rim sang anô̆ dưi čan 100 klăk prăk. Anai lĕ ngăn rơnoh yôm phăn, djru neh wa djuai ania ƀiă mă yua kơ bruă đang hmua ba glăi bôh tơhnal hloh pơ̆ anăp anai./.

Lơmu K’ Yến/ Quốc Học čih

Siu H’ Prăk pơblang