VOV4.K’ho - Jăt broă tơnguh bơtàu, tam gơl pa dà lơgar dê, ală [òn làng bol kòn cau kis tàm Tây Nguyên kung tơrgùm sơlơ ngai sơlơ pràn. Uă oh kòn bơh [òn lơgar neh gơs là cau ngăc ngar, jăk chài, tơl^k geh bơta pràn tàm gah lơh broă kuơ màng, pơgồp bal geh cồng nha tàm broă tơnguh bơtàu tơl ală bơta [òn lơgar dê.

Dờp atbồ môn Ngữ Văn, khoa Sư phạm, mờ là Phó kuang atbồ Trung tâm Khoa học Xã hội mờ Nhân văn, hìu bơsram Đại học Tây Nguyên, Tiến sĩ Buôn Krông Tuyết Nhung, kòn cau Rơđê, geh măt sùm tàm ală tơngu me bè bơta chài rơgơi kòn cau.

Neh geh uă ngan broă lơh kơlôi sơnơng bè bơta chài rơgơi kòn cau Rơđê dê, sền sơwì, l^p sră dà kòn cau Rơđê mờ sră dà kòn cau Stiêng ai kơnòm bơsram cấp 1 in, mơya Tiến sĩ Buôn Krông Tuyết Nhung ờ hềt tu\ lơi di nùs.

                       Tiến sĩ Buôn Krông Tuyết Nhung mờ kung là kuang bàng Hội đồng Nhân dân càr Dak Lak

Tơnơ\ mờ ală tu\ lòt bơto tàm ơdu\ bal mờ cau bơsram dờng, mò geh ală dơ\ lòt tus tàm ală [òn, ha là bal mờ bơklao là Tiến sĩ Văn Ngọc Sáng, kơlôi sơnơng broă lơh Số hoá điện tử ờ uă pang sră từ điển dà kòn cau in. Tiến sĩ Buôn Krông Tuyến Nhung đơs:

- A` sùm ờ su\k ơm, kờ` lơh bè lơi ală rài kơnòm să bal mờ rài tơnơ\ do in wă là tơl jơi bơtiàn kòn cau, kòn bơnus là kuơ màng ngan, bơta niam chài rơgơi là kuơ màng ngan.

Den tàng, a` lơh ngan jòi kờ` g^t ală bơta lơi bu\ lah dềt ngan, bu\ lah bơhiàn dềt ngan mơya geh kuơ, di pal mờ rài he gam kis den a` lơh ngan pơyoa jơnau yal tàm sră [ăo, anih yal tơng^t mờ kuơ màng ngan là bơh ală jơnau mblàng a` dê tàm ơdu\ bơsram.

Là 1 tàm ờ uă Tiến sĩ rài sơnrờp ngan tàm gah lơh sa suơn sre tàm Tây Nguyên dê, Tiến sĩ Y Ghi Niê, atbồ mpồl tam klăc ală Mpồl Khoa học mờ kỹ thuật càr Dak Lak sùm kơ\p kờ` geh cèng bơta ngăc ngar mờ ồng neh geh kờ` dong kờl làng bol.

Neh rơlao uă groăt atbồ tàm broă lơh bè: atbồ anih lơh sa suơn sre tus mờ atbồ Sở Khoa học mờ Công nghệ, chủ tịch mpồl tam klăc ală mpồl Khoa học mờ kỹ thuật Dak Lak, ồng sùm geh pơgồp bal uă tàm broă lơh khoa học càr Dak Lak dê, bè bơ\t bơtàu khà măt kă bro kơphe Buôn Ma Thuột geh Cục Sở hữu trí tuệ ai tus gùt lơgar, ai ngui tàm broă lơh sa uă sơntìl phan tam geh khà lơh sa uă, tus bal lơh gơs phần mềm Taynguyenkey, do là phần mềm cih dà kòn cau Tây Nguyên tàm măy vi tính.

Kơnờm mờ broă geh phần mềm do, broă yal bè bơta ngăc ngar làng bol kòn cau in geh [uơn mờ niam rơlao. Neh rơlao 40 nam lơh broă, tàm sơnam 60, bu\ lah neh mờr ơm jơh sơnam lơh broă, mơya ồng kung gam kơlôi sơnơng sùm mờ lơh broă. Tiến sĩ Y Ghi Niê đơs:

- A` kơ\p kờ` là, ờ di mìng geh anih lơh broă khoa học công nghệ mờ ală anih lơh broă, gah lơh broă pơgồp bal mờ bol a` kờ` lơh jăt kơnòl do, mờ ală gah, mpồl lơh broă he dê pơgồp bal gơs 1 mpồl tam klăc kờ` bơ\t bơtàu càr he dê, dong kờl làng bol he dê tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn.

Kung geh bơto bè broă lơh sa suơn sre, Tiến sĩ Y Kanin H’ Đơk, Phó kuang atbồ Sở Tài nguyên mờ Môi trường càr Dak Lak neh tus bal tàm broă ngui ală bơta ngăc ngar neh geh bơsram tàm broă lơh mùl màl rài kis [òn lơgar.

                                                                                Tiến sĩ Y Kanin H' Đơk

Là cau tàm mpồl sền gàr phan geh is bal mờ tiah kis, ồng neh tus tàm ală [òn, sền mùl màl, lam sồr tơnguh jơnau g^t wă làng bol in tàm broă sền gàr tiah kis, tàm hơ\ uă ngan là sền gàr brê mờ dà căt.

Ồng kung lơh atbồ mờ tus bal uă tơngu me kơlôi sơnơng, pơlam kuang bàng đơng lam càr in ală rơndăp broă prăp gàr uă bota sinh học, sền kờ` g^t bè bơta [ơ\ tàm dà dờng Srepok,… pơgồp bal niam tàm broă sền gàr, sền gròi mờ sền gàr tiah kis tàm càr. Tiến sĩ Y Kanin H’ Đơk pà g^t:

- Bơdìh mờ kơnòl lơh broă tàm Sở Tài nguyên mờ Môi trường, a` lơh broă tàm mpồl, pơgồp bal tàm broă lam sồr, bơto bơtê làng bol in geh kơnòl tàm broă sền gàr brê, sền gàr phan kis tàm brê mờ uă bơta phan sinh học geh cồng nha.

Tàm hơ\, geh sền gàr dà căt, tam chi mờ sền gàr ală bơta tòm chi geh kuơ, tòm chi jo\ nam rơlao 100 sơnam kờ` gàr dà, mờ gàr geh dà den làng bol geh dà sàng kloh niam kờ` ngui sa mờ gàr geh dà hòr sùm kờ` lơh sa suơn sre kung bè drơng tàm rài kis [òn lơgar in.

Jăt Mpồl tam klăc ală Mpồl Khoa học mờ kỹ thuật càr Dak Lak yal, gùt càr tu\ do geh 13 nă tiến sĩ bơh [òn lơgar kòn cau kis bơh jo\ tàm do. Mờr 60 nă thạc sĩ kung bơh tàm mìr sre, gam rơcang pơgồp bal mờ ală cau lài.

Tàm tơl anih lơh broă, ală cau do sùm lơh ngan tàm broă lơh, pơgồp bal bơta pràn, bơta ngăc ngar tàm broă tơnguh bơtàu càr Dak Lak đơs is mờ Tây Nguyên đơs bal.

Do là ală cau lam lài, ai tơl^k bơta pràn kờ` ală rài pơn jăt tai tàm ală [òn đòm jăt bal, bơsram jăk rơlao, jăk chài mờ rê lơh broă tàm [òn lơgar tòm kờ` pơn jăt tai ai bơta ngăc ngar lơh broă, bơ\t bơtàu [òn lơgar sơlơ ngai sơlơ pas gơs mờ niam bơne\ rơlao.

Cau cih mờ yal tơng^t Ndong Brawl