VOV4.K’ho - Tây Nguyên gam mŭt tàm kàl tơnhào kơphe. Ală bơnah pơr kơphe mìng geh tàm ƀòn ơm kis neh lơh rài kis uă hìu nhă gơtìp aniai tài bơh ñhŭ, gơthul bal mờ lơngañ ntas. Bơta do neh geh tàm uă nam do, anih lơh broă geh gơnoar kung neh lơh glài ờ uă hìu pơr, mơya tŭ tus tàm kàl tơnhào den geh tai.

Pah dơ̆ tus tàm kàl tơnhào kơphe, rài kis bơh hìu nhă ồng Trần Trọng Minh, kis tàm xã Hoà Khánh, ƀòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk mờ uă hìu làng bol kis gùt dar gơtìp kal ke ngan tŭ bơnhă pơr kơphe rềp tềng hìu sùm lơh broă, lơh gơlik uă ngan ñhŭ bal lơngañ.

                             Dùl bơnhă pơr kơphe tàm kơnhoàl Cư̆ Mgar, càr Dăk Lăk

Ồng Minh pà git, bơnhă pơr kơphe neh lơh broă di pơgăp 8 nam do. Pah dơ̆ lơh broă ndrờm tơlik mờ khà ñhŭ uă ngan, lơh jơngo jơh tàm ƀòn ơm kis. Làng bol neh uă dơ̆ yal, dan mờ anih lơh broă geh gơnoar, mơya kung gam ờ hềt geh bơsong sơl. “Tàm 1 nhai do, bơnhă lơh broă sùm ngai kung bè mang, ờ ơm tŭ lơi mờ lơh gơtìp ñhŭ ƀơ̆ tàm ƀòn ơm kis. Trồ mang ai măi lơh broă jơh mang tơn lơh gơtìp lơngañ ngan”.

Kung tàm tiah gơtìp aniai bơh bơnhă pơr kơphe tàm ƀòn ơm kis sơl, bi Trần Văn Thương, kis tàm mpồl ƀòn Toàn Thắng, thị trấn Ea Pôk, kơnhoàl Cư̆ Mgar pà git: broă gơtìp ñhŭ, gơthul, lơngañ neh lơh ală cau tàm hìu sào sa ờ bơkah, bic ờ lơhă; kòn dềt sùm gơtìp bơsiă, ñìm. “Tàm do kông ty Hồng Tự lơh kơphe gơlik ñhŭ tus tàm ƀòn ơm kis lơh aniai uă tus mờ làng bol. Trồ mang kòn dềt, cau dờng bic ờ gơtùi tă nhơm. Nam lài kung neh lơh sră yal mờ gơnoar atbồ bơsong, gơnoar atbồ kung tus sồr ơm lơh broă, mơya tơnơ̆ mờ dùl tơngai ờ jŏ tus tŭ do kông ty neh lơh broă tai”.

         Ñhŭ gơthul bal mờ săp ntas lơngañ gơlik bơh bơnhă pơr kơphe lơh niam tus ờ rài kis làng bol

Càr Dăk Lăk là càr geh bă ù lơh kơphe ơnàng ngan gùt lơgar dê, khà bơnhă pơr kơphe lơh broă pah kàl tơnhào tus git nđrờm rơbô nơm. Tàm kơnhoàl Cư̆ Mgar, do là dùl tàm ală kơnhoàl tam uă kơphe ngan càr Dăk Lăk dê, jăt mờ khà kờp ờ hềt tơl neh tus 130 nơm bơnhă, ndrờm geh lơh tơn tàm ală ƀòn ơm kis. Ồng Nguyễn Công Văn, Phó Củ tịc UɃÑZ kơnhoàl Cư̆ Mgar pà git, ală bơnhă pơr kơphe tàm do mờng lơh broă sùm tàm 2 nhai, bal mờ tơngai tơnhào kơphe. Bơh broă sền gròi mùl màl, ală cau tờm bơnhă pơr gam ờ hềt bơcri priă lơh di pal nàng tơmù uă ngan ƀơ̆ gơlik tàm tiah kis. “Kơnhoàl ờ hềt geh rơndăp broă lơh tiah lơh sa kă bro ờ di broă lơh sa suơn sre nàng ală hìu làng bol gơtùi blơi ù nàng gơtùi lơh bơnhă pơr tàm ală tiah hơ̆ di jăt mờ kơrnoăt neh geh ai tàm adăt boh lam dê. Mơya, tàm broă lam sồr, pal geh jơnau hơ 90% ală hìu nhă ndờm tam gơl bơta mờng. Hơ̆ là lài do pơr jơh mờ kơmhò, kơmhò kơphe nàng lơh gơmù khà priă, den tŭ do tam gơl mờ lòng lơh mờ măi mŏk nàng pơr, hơ̆ sồng lơh niam phan tơlik ñhŭ den ờ hoan gơlik ñhŭ uă ngan. Mơya ờ di hìu lơi kung tam gơl bơta mờng do”.

Gơrềng tus mờ bơnhă pơr kơphe tơlik ñhŭ, gơthul tàm ƀòn ơm kis geh gal làng bol, UɃÑZ kơnhoàl Krông Păc neh lơh glài Kông ty TNHH Phúc Hạnh xã Ea Kênh mờ khà 1 tơlăk 500 rơbô đong. Anih lơh broă geh gơnoar ai bơta, di lah ờ lơh kloh ƀơ̆ ñhŭ, gơthul, Kông ty pal ai tơngai ndrờn bơnhă pơr phan tus tàm tiah di pal, ha là tơn jơh lơh broă.

Kung ndrờm bè hơ̆ sơl, tàm càr Dăk Nông, tŭ do, ală bơnhă pơr kơphe bơh hìu blơi phan geh lơh bơh broă lơh sa suơn sre lơh broă. Jơh ală bơnhă pơr ndrờm geh lơh tàm ƀòn ơm kis, den tàng lơh gơtìp aniai tus mờ rài kis, broă lơh bơh uă làng bol, tàm hơ̆ uă ngan là lơh gơtìp ƀơ̆ tàm tiah kis tài ñhŭ, gơthul.

Tàm xã Thuận An, Kơnhoàl Dăk Mil, ală bơnhă pơr kơphe lơh broă sùm, tơlik ñhŭ uă ngan tàm ƀòn ơm kis, lơh gơtìp ƀơ̆ tàm tiah kis. Ñhŭ, gơthul gam gơtìp tàm gơl gùng 14, lơh ờ niam tus mờ broă lòt tàm gùng bơh ală rơndeh dê. Kuang àng kơnhoàl Dăk Mil neh ni sơna tus sền gròi, gŏ hìu blơi phan geh lơh bơh broă lơh sa suơn sre Lợi Hoa tàm xã Dăk Lao geh 2 bơnhă pơr kơphe ris, tơlik uă ngan ñhŭ tus ttàm tiah kis. Jăt jơnau sồr bơh anih lơh broă geh gơnoar, UɃÑZ càr Dăk Nông neh tơlik kơrnoăt lơh glài hìu pơr phan geh lơh bơh broă lơh sa suơn sre Hoa Lợi 52 tơlăk đong.

Jơnau kờp bơh Phòng Tài nguyên mờ Môi trường kơnhoàl Dăk Mil yal, tàm kơnhoàl tŭ do geh di pơgăp 350 nơm bơnhă gam lơh broă, tơrgùm uă ngan tàm ală xã Dăk Săk, Đức Mạnh, Thuận An, Dăk Lao, Đức Minh.

Tŭ do, kơphe tàm càr Dăk Lăk mờ Dăk Nông gam mŭt tàm tơngai dum uă, kung là tŭ ală bơnhă pơr lơh broă jơh bơta pràn. Làng bol tàm bàr càr do gam kơ̆p kờñ ală gah lơh broă geh gơnoar tàm càr chồl pràn broă sền gròi, lơh ngan lơh glài nền nòn ală bơnhă pơr lơh gơtìp ƀơ̆ bơh ñhŭ, gơthul bal mờ săp ntas lơngañ, gờñ geh kơrnoăt di pal nàng bơsong jơh broă gơtìp ƀơ̆ bơh aă bơnhă do lơh gơtìp.

Jăt Sở Tài nguyên mờ Môi trường càr Dăk Nông yal, broă lơh glài ală bơnhă pơr kơphe tìs gơwèt gơnoar bơh UɃÑZ ală kơnhoàl. Sở sùm geh sră nggal sồr UɃÑZ ală kơnhoàl sền gròi, sồr làng bol bañ lơh gơtìp ƀơ̆ ñhŭ gơwèt mờ tiah ơm kis gùt dar. Ală bơnhă pơr kơphe mìng lơh is bơh ală hìu làng bo mờ cau tờm hìu blơi kơphe dê, bŭ lah kung neh geh dơ̆ sồr mơya làng bol kung gam lơh tìs.

Cau mblàng Ndong Brawl