Tàm ală sàh Sơn Hoà, Tây Sơn – do là ală tiah tam tào dờng ngan càr Dăk Lăk dê tŭ do uă bă tam tào neh tus kàl tơnhào, mơya kung gam ro tàm suơn. Giă tào gơmù, tơngai blơi lơyài, tàm tŭ trồ tiah tơngai duh ngai sơlơ uă, bơta di gơlan gơtìp ồs sa khăt tàm tŭ lơi ờ gơtùi git lài, lơh cau tam tào gam kơlôi rơcang ngan. Hìu nhă mò Đỗ Thị Đằm, tàm thôn Tân Hiệp, sàh Tây Sơn geh 2 lồ nggùl tào neh dờng, tàm hơ̆ geh rơlao 5 sào neh gơtìp ro, mờr geh bơkào yàng, mơya kung gam ờ hềt geh jơnau lơh nền blơi bơh hìu măi sơdàng KCP dê sơl, tàm tŭ hơ̆, ală kàl lài, tus tàm pơgăp lồi nhai 4 là hìu mò neh tơnhào jơh. “5 sào 3 tàm dòr suơn tam tào neh ro là lòt pơgăp bơh nhai 2 mờ nam do nhai 4 kung gam ờ hềt lòt sơl, kung neh lùp đah jăt sền là anih tào, đơs là lài kơ̆p, tŭ lơi geh jơnau sồr den hơ̆ sồng lòt, tài tŭ do tào kung uă, khà tào gơtìp ồs sa kung uă sơl, den tàng gam lòt rơhời tào gơtìp ồs sa, kơ̆p tus tàm tŭ geh jơnau yal. Tŭ do añ kung dờp mờ kơ̆p den tàng ờ git lơh bè lơi tŭ do”.
Geh uă ngan làng bol lơh broă sa tàm sàh Tây Sơn kung ờ suk ơm ngan kơ̆p jơnau lơh nền blơi tào bơh hìu măi sơdàng KCP dê sơl. Git nđờ rơbô lồ tào ờ hềt geh tơnhào kung ngòt gơtìp ồs sa tào gam ơm kơ̆p tài trồ tơngai duh, ờ mìng lơh gơrềng tơn tus mờ rài kis làng bol lơh broă sa dê mờ gam lơh gơrềng tus mờ broă rơndăp lơh sa kàl tơnơ̆ tai. Mò Sô Thị Cheo, thôn Tân Thành, sàh Tây Sơn, càr Dăk Lăk kơlôi rơcang đơs: “Kơ̆p kờñ hìu măi lơh bè lơi sreh mhar hơ̆ sồng he sền gàr wơl tai, di lah ờ tŭ do gam kơ̆p sùm mờ ờ hềt sreh sơl do, ờ git tus tŭ do nàng sơnka sền gàr, tus nam tơnơ̆ ngòt ờ geh sa tai do”.
Sàh Tây Sơn geh di pơgăp rơlao 3 rơbô 800 lồ tào, khà tơnhào geh kờp dŭ di pơgăp 220 rơbô tấn. Mơya tus tŭ do mìng rơ̆p tơnhào geh 71 rơbô tấn, geh rơlao 35% bă ù tam tào gùt sàh dê. Tàm ală sàh ndai geh tam tào bè Sơn Hoà, Sông Hinh, Đức Bình, Ea Bá… kung geh tàm bơta ndrờm bal sơl. Tềng đăp mờ bơta do, ală sàh kung neh lơh broă mờ Kông ty TNHH (Kong kơnòl nă să is) lơh sa mờ măi mok KCP Việt Nam mờ Kông ty Tă priă bal tào sơdàng Tuy Hoà nàng dan hìu măi lơh mhar broă blơi tào ai làng bol in. Ồng Trần Minh Thân, Củ tịc Anih duh broă Làng bol sàh Tây Sơn, càr Dăk Lăk yal: “Sàh neh rơcang lài đơs mờ KCP nàng lơh mhar broă blơi tào làng bol in, mơya tŭ do, broă blơi tào bơh làng bol tàm do ờ hềt di pal mờ jơnau kơ̆p kờñ. Tàm tơngai tus, sàh kung pơn jăt tai lơh broă mờ KCP lơh mhar broă blơi tào làng bol tàm sàh in”.
Mồi nam lài, tŭ tờm tào gam tàm tơngai dờng gao den gơtìp dà tih dà cò dờng ngan bơh lài tus tŭ do lơh hoàc huơr uă ngan. Tus tàm tŭ tào dờng ràm, broă tơnhào lơyài tàm tŭ trồ tiah tơngai duh dờng jŏ jòng neh lơh cồng nha tào gơmù uă mờ gơtìp roh uă priă. Bal mờ hơ̆, sơdàng gam prăp tàm hìu uă, drà kă bro gơtìp kal ke neh lơh priă tăc tào nrang nam do gơmù, priă cau lơh broă gơguh, làng bol tam tào neh kal ke sơlơ kal ke.
Jăt Củ tịc Tơrgùm mpồl tào sơdàng Việt Nam ồng Nguyễn Văn Lộc đơs, tơnơ̆ mờ tàm 5 kàl tơnhào tào niam (bơh nam 2020 tus 2025), nam 2026 ală làng bol tam tào bal mờ ală hìu măi sơdàng kong gơtìp mờ ală kal ke tài trồ tiah ờ niam bal mờ broă tàm pơrlòng bơh sơdàng blơi bơh lơgar bơdìh dê. “He gơtìp tàm pơrlòng ờ ndrờm bal tài ală broă lơh blơ̆ blăc pơrlồm kă bro phan, tàm broă ai sơdàng lơh tàm pơrlòng priă tăc tus. Bal mờ broă Cíñ phủ lơh geh anih kơrian rơcang gàr lài kă bro phan nàng lơh geh tiah ndrờm bal den gah tào sơdàng Việt Nam kung geh ală broă lơh ngan bơh să tờm lơh is, tơrgùm tàm broă tơnguh broă pơgồp bal lơh tào sơdàng; hòi jà ală jơnau bơceh lơh, hòi jà ală broă lơh ngan nàng lơh bè lơi tơnguh priă geh ai làng bol tam tào in”.
Càr Dăk Lăk tŭ do geh rơlao 46 rơbô lồ tào, ơm dơ̆ bàr gùt lơgar (tơnơ̆ càr Gia Lai). Tờm tào ờ mìng pơgồp bơnah tơn jơh jơgloh tơrmù rơƀah mờ gam gàr gơnoar broă kwơ màng tàm bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn càr dê. Tàm tŭ kơ̆p ală gùng dà broă lơh bơsong pràn bơh Cíñ phủ bal mờ ală gah lơh broă geh gơnoar dê tàm sok sền sơdàng blơi ờ di mờ adăt boh lam bơh lơgar bơdìh, bal mờ ală gùng dà broă lơh bơsong ndrờm bal, tơl pràn bơh Ƀộ Lơh sa mờ măi mok mờ Kă bro phan dê den tŭ do, tàm ală bă tào, git nđờ rơbô lồ tào neh dờng ràm gam ntàu ro tàm suơn. Broă tơnguh cồng nha, tơrmù priă lơh gơs phan tàm jơh ală gah broă gam geh pơn jăt tai geh ai. Mơya, mìng is mờ bơta gơtìp ờ thàn kàl tơnhào, gơ dŏ bal ờ di tơngai kis dờng bơh tờm tào dê, den ală broă lơh ngan nàng tơngguh cồng nha neh gơtìp koh gơl.
Cau tam tào tàm càr Dăk Lăk kơ̆p kờñ sùm tào mhar geh tơnhào nàng ală hoàc huơr ờ gơtìp tơn jŏ sùm bơh kàl do tus kàl ndai.
Viết bình luận