VOV4.K’ho - Broă tơm priă sền gàr tiah kis brê là broă lơh tờm gơwèt mờ gah sền gàr brê dê, ai geh bơta niam bè kơrnoăt priă jền pa, kơl jăp, tơmù kal ke tus mờ kes priă, pơgồp bal kuơ màng tàm broă sền gàr mờ tơnguh bơtàu kơl jăp brê.

Bơh 10 nam lơh jăt broă tơm priă sền gàr tiah kis brê, kes priă sền gàr mờ tơnguh bơtàu brê càr Kon Tum tă geh kờp jơh mờ khà rơlao 1 rơbô 900 tơmàn đong. Kes priă do neh bơcri mờr 1 rơbô 800 tơmàn đong nàng tam ală cau tờm brê là mpồl lơh broă, hìu nhă, cau dùl nă să, mpồl bơtiàn ƀòn lơgar geh Dà lơgar jào ù, jào brê mờ UɃÑZ kấp xã geh Dà lơgar jào kơnòl atbồ sền gàr brê. Khà priă tơm broă sền gàr tiah kis brê pơgồp bal tàm broă sền gàr 384 rơbô lồ brê ai broă lơh drơng ala, geh di pơgăp 67% bă ù brê bơh càr dê ờ kờp bă ù tam tờm cao su, tờm chi tam tờm.

Bè broă tam brê ơla, 7 nam do, càr Kon Tum tam geh rơlao 2 rơbô 200 lồ brê mờ dong kờl ai làng bol tam rơlao 647 lồ brê lơh sa. Ồng Hoàng Văn Chất, Củ tịc Kông ty TÑHH MTV lâm nghiệp Đăk Tô, do là kông ty atbồ sền gàr 29 rơbô lồ brê, tàm hơ̆ geh rơlao 22 rơbô lồ brê dờp bơh broă tơm priă sền gàr tiah kis brê nam do geh dờp rơlao 17 tơmàn đong pà git: “Bơh tŭ geh broă tơm priă sền gàr tiah kis brê, đơs ngan là tam gơl jơh tàm gah atbồ sền gàr brê. Lài ngan broă atbồ sền gàr brê geh sền kuơ. Bơh khà priă geh bơcri tàm broă blơi phan lơh broă, phan crùh ồs kung di tŭ. Priă nhai ai kuang bàng, cau lơh broă geh ring niam rài kis. Tŭ geh broă dong kờl rài kis cau sền gàr brê, tàm hơ̆ uă ngan là làng bol, mpồl bơtiàn ƀòn lơgar ngai sơlơ ring niam, tơnguh bơtàu”.

Bơh tàm mùl màl 10 nam lơh jăt broă tam priă sền gàr tiah kis brê, UɃÑZ càr Kon Tum đơs, broă lơh do là bơta tờm gơwèt mờ gah sền gàr mờ tơnguh bơtàu brê càr dê, ai geh cơ chế priă jền pa, kơl jăp, tơmù kal ke ai kes priă in, pơgồp bal kuơ màng tàm broă sền gàr mờ tơnguh bơtàu kơl jăp brê càr dê. Nam 2011, khà dơ̆ tìs mờ adăt lâm nghiệp càr là mờr 1 rơbô 100 dơ̆, tŭ do gơmù gam 361 dơ̆, bă brê gơtìp mus kơl bơh rơlao 400 lồ gơmù gam 46 lồ.

Broă lơh geh cồng nha broă tơm priă do kung neh ai broă lơh git nđờ rơbô nă làng bol in, pơgồp bal tàm broă tơnguh geh priă, tơmù khà hìu rơƀah, gàr niam rài kis mpồl bơtiàn bơta lơngăp lơngai cíñ trị mờ ờ do ờ dă mpồl bơtiàn, tàm hơ̆ uă ngan là tàm tiah ngài càr dê. Bơh nam 2011 tus 2020, kờp jơh khà priă tơm priă sền gàr tiah kis brê mờ hìu nhă, cau dùl nă să, mpồl bơtiàn ƀòn lơgar tàm càr geh dờp là rơlao 176 tơmàn đong. Ồng Hồ Thanh Hoàng, Kuang atbồ Kes priă sền gàr mờ tơnguh bơtàu brê càr Kon Tum pà git, broă tơm priă sền gàr tiah kis brê gam ngai sơlơ geh mŭt tàm rài kis mờ ai tơngŏ gơnoar kuơ màng gơwèt mờ broă sền gàr mờ tơnguh bơtàu brê càr dê: “Ală cau tờm brê là mpồl lơh broă, tàm hơ̆ geh ală Kông ty lâm nghiệp, ală Mpồl atbồ brê rơcang gàr, brê hòn is neh geh priă ring niam, kơl jăp nàng gàr niam ală broă lơh bơh ală mpồl lơh broă in. Rài kis kuang bàng, cau lơh broă bơh ală mpồl cau tờm brê neh geh gàr niam ngai sơlơ geh tơnguh. Den tàng, kuang bàng, cau lơh broă bơh ală kông ty do kung neh tus bal nàng sền gàr brê. Kơnờm mờ hơ̆, khà priă sền gàr tiah kis brê geh ring niam do, làng bol kung tus bal tàm broă lòt sền gròi, atbồ, sền gàr brê, rài kis làng bol kung ngai sơlơ geh ring niam”.

Gùt càr Kon Tum tŭ do geh rơlao 360 rơbô lồ brê ai broă tơm priă sền gàr tiah kis brê; tàm hơ̆, geh di pơgăp 45 rơbô lồ neh geh jào ai 3 rơbô 612 hìu mờ 22 mpồl bơtiàn ƀòn lơgar atbồ sền gàr. Khà gam tai geh jào ală Kông ty lâm nghiệp, Mpồl atbồ brê hòn is, brê rơcang gàr lài mờ UɃÑZ ală xã, thị trấn atbồ sền gàr.

Jăt ồng A Câu, Phó củ tịc UɃÑZ xã Dăk Kôi yal, bơh tŭ geh broă tơm priă sền gàr tiah kis brê, ală bă brê geh jào ai làng bol in geh sền gàr niam rơlao.

Ồng A Câu pà git: Tŭ làng bol geh dờp priă tơm priă sền gàr tiah kis brê den rài kis geh gơguh, broă tơn jơh jơgloh tơmù rơƀah càr dê geh chồl pràn. Tàm hơ̆ uă ngan là tàm bơta kal ke tŭ làng bol lơh jăt broă tam cah ngài mpồl bơtiàn nàng rơcang sơndră mờ kòp Kov-19. “Tàm tơngai gơtìp kòp Kovid-19, rài kis bơh làng bol gơtìp kal ke tài broă lơh sa, tơnhào kòi, bùm blàng, ƀời lời, kơphe gơtìp gơrềng ờ niam jơh, lơh aniai uă ngan tus mờ priă geh. Broă tơl hìu geh dờp bơh 5 tus 6 tơlăk đong priă sền gàr tiah kis brê geh dong kờl ală hìu tơrmù ờ uă kal ke. Khà priă do làng bol geh ngui tàm rài kis, bơcri tai tàm broă lơh sa, ring niam rài kis. Tŭ rài kis geh tơl den làng bol kung iang nùs tàm broă sền gàr brê niam rơlao”.

Mờ broă lơh jăt geh cồng nha broă tơm priă sền gàr tiah kis brê, Kes priă sền gàr mờ tơnguh bơtàu brê càr Kon Tum neh mờ gam pơgồp bal mờ mpồl sền gàr brê tàm ală kơnhoàl, ƀòn dờng Kon Tum mờ ală Ngân hàng Liên Việt post Bank tàm càr Kon Tum lơh jăt broă tơm rơlao 90 tơmàn đong priă sền gàr tiah kis brê ai làng bol in di jăt mờ tơngai neh geh ai. Broă tơm priă sền gàr tiah kis brê di tŭ geh dong kờl làng bol rơcang rơlao priă jền bơcri tàm broă lơh sa tàm bơta kòp gơtờp, ha là blơi phan ngui phan sa tàm kàl puh pah nàng ring niam rài kis. Broă lơh sa tơnguh bơtàu, rài kis ring niam, làng bol geh sền gròi rơlao tàm broă sền gàr ală bă brê tàm Tây Nguyên dê.

Cau mblàng Ndong Brawl