VOV4.K’ho - Nam lơi kung bè hơ̆ sùm, tŭ kơnòm bơsram ờ hềt thàn mŭt tàm kàl rơlô bơkang den gơtìp ală dơ̆ bŭ dà jê nùs ngan. Bŭ lah chính phủ neh geh broă sơndră, tam dră mờ rềs àr chơ̆t jê kơnòm dềt tơngai bơh nam 2016 tus 2020, tàm hơ̆ geh broă sơndră, tam dră mờ bŭ dà mờ pah nam ndrờm geh ală Chỉ thị tơnguh, lam sồr ală Bộ, gah lơh broă, ală càr, ƀòn dờng bè broă lơh do, mơya ală dơ̆ bŭ dà kung gam gơtìp.

Bè hơ̆, lơh bè lơi nàng tơmù bơta ngài bơh broă lơh bal mờ mùl màl, lơh bè lơi nàng broă sơndră mờ b dà kơnòm dềt in ờ gam là jơnau yal cri bơyai pah tŭ kàl rơlô bơkang tus?

Pa do ngan tàm ngai 28 nhai 5, dùl mpồl 4 nă kơnòm bơsram cấp 1 tàm thị trấn Hương Khê, kơnhoàl Hương Khê, càr Hà Tĩnh tam jà bal tus tàm tiah dà dờng Tiêm nàng um, 2 nă kơnòm bơsram ơdŭ 3 gơtìp ntiar jơng gơdùh tàm tiah dà jrô mờ gơtìp bŭ. Lài mờ hơ̆, ngai 14 nhai 5, 2 nă kòn dềt kis tàm thị trấn Đinh Văn, kơnhoàl Lâm Hà, càr Lâm Đồng mŭt tàm suơn kơphe nhơl mờ gơtìp ntiar jơng gơdùh tàm croh dà kung gơtìp chơ̆t bŭ dà sơl. Kung tàm ngai bal, tàm xã Giao Long, kơnhoàl Giao Thủy, càr Nam Định, dùl mpồl 18 nă kơnòm bơsram ơdŭ 7 tam jà bal lòt tus tềng tiah dà lềng rềp bal bơh xã Giao Long mờ xã Bạch Long nàng um dà lềng, tàm hơ̆ geh 5 nă kơnòm bơsram tus tềng tiah rơbàng dà lềng sồ 8 nàng rào jơng, gơtìp ntiar jơng gơdùh tàm dà lềng, 2 nă kơnòm bơsram geh làng bol dong klàs, gam 3 nă jòi ờ gŏ tàm dà lềng.

Do mìng là 2, 3 dơ̆ gơtìp bŭ dà moăt ngan tàm khà gĭt nđờ jơ̆t dơ̆ bŭ dà gơtìp tàm nhai 4 mờ nhai 5 pa do tàm gùt lơgar. Mò Đoàn Thị Thu Hiền, Kuang atbồ dà lơgar Drơng broă lam sồr broă lơh sơnơm gùt plai ù pà gĭt, bơh broă kơlôi sơnơng tàm 8 càr, ƀòn dờng tàm lơgar Việt Nam pà gŏ, geh 66% khà kơnòm dềt gơtìp chơ̆t tài bŭ dà tàm kàl trồ prang duh, 16% tàm kàl mìu càl dờng. Tơngai kơnòm dềt gơtìp bŭ dà uă ngan là tàm nhai 4, nhai 5 mờ nhai 6: “Ờ di kơnòm dềt geh gơtìp chơ̆t tŭ mìu càl dờng mờ hơ̆ là tŭ kơnòm dềt ơm rơlô bơkang. Ală cau lòt lơh broă den ală kơnòm dềt lòt nhơl bal mờ ală bơyô mờ re dà mờ dŭt ndơl là chơ̆t. Hơ̆ là tơngu me tờm tài bè lơi bol añ bơh tàm nhai rơlô bơkang, bơh tàm tŭ ơm tài kòp Covid, bŭ lah hìu bơsram ờ hềt geh kơrnoăt pờ wơl, bol añ pal lam sồr bloh. Bơh ală broă kơlôi sơnơng do bơh bol añ dê neh ai gŏ là, he pal lơh pràn rơlao broă lam sồr bè broă bơto bơtê kơnòm dềt in. Bơh tŭ tơn jơh nam bơsram mờ pal geh lơh tus tàm nhai 9 nhai 10. Hơ̆ là tŭ kơnòm dềt neh lòt bơsram wơl”.

Nghệ An là dùl tàm ală càr geh khà gơtìp chơ̆t tài bŭ dà uă ngan gùt lơgar dê, mìng is bơh nam 2019 tus tŭ do neh geh 119 dơ̆ kơnòm dềt gơtìp bŭ dà mờ 130 nă kơnòm dềt gơtìp chơ̆t. Ồng Võ Văn Dũng, Phó kuang atbồ Ban Tuyên Giáo càr Nghệ An mblàng, tŭ do gùt càr Nghệ An geh rơlao 1 rơbô hìu bơsram mơya mìng geh 25 nơm tơnao bơsram re dà, tàm tŭ càr geh uă croh dà, dà dờng mờ tiah jăt gah dà lềng jòng. Kàl rơlô bơkang, trồ tiah tơngai duh, kơnòm dềt ờ geh broă sền gròi bơh mè bèp mờng tam jà bal lòt tus tàm dà croh, dà dờng nàng um, geh uă kơnòm dềt gơtìp chơ̆t bŭ dà tàm ală tiah dà jrô ngòt rơngơ̆t tài ờ gĭt re ha là ờ gĭt wă bơta kis tàm tiah dà. Bơdìh hơ̆ tai, geh ờ uă tiah ờ hềt đơng lam nền nòn, sùm bơyai lơh ală broă lơh, adăt boh lam bè sơndră mờ rềs àr chơ̆t jê bŭ dà, sơgràm aniai kơnòm dềt, cồng nha geh tiah gam ờ pràn: “Lài do he đơs lam sồr là kuơ màng ngan. Anih lơh broă lơi, gah lơh broă lơi kung đơs: “bol añ pơgồp bal tus bal, kung lam sồr, pơn jăt tai chồl pràn broă sền gròi...” mơya añ gŏ ờ geh broă lơi mùl màl, ờ gơmŭt tàm rài kis làng bol, ờ gơmŭt tàm cau lơi. Kờñ tơnguh uă jơnau gĭt wă bơh làng bol, den lài jơh pal là jơnau gĭt wă bơh kuang bàng, mờ kờñ geh jơnau gĭt wă bơh kuang bàng den pal geh nùs nhơm, kơnòl lơh broă bơh mpồl lơh broă dê. Lài jơh là pal cấp ủy, gơnoar atbồ, geh bơta tàm bơrklơn bal, pal sền hơ̆ là broă bơh să tờm dê den tŭ hơ̆, hơ̆ sồng he geh gơtùi bơceh lơh, geh pơgồp bal, geh rơcang lài, hơ̆ sồng geh tơl bơta nàng lơh jăt”.

Dùl tàm ală broă lơh nàng tơmù ờ uă ngan bŭ dà là pal geh tơnao bơsram re dà mờ geh cau bơto re dà, den tàng, jăt mò Lê Thị Hoàng Yến, Phó Kuang atbồ đah tàp pràn să jan, gơwèt Bộ Văn hóa Thể thao mờ Du lịch yal: ală tiah pal bơ̆t bơtàu geh dùl rơndăp broă lơh bè broă lơh jăt broă bơto re dà, tàm hơ̆ uă ngan là tàm ală tiah geh dà croh, dà dờng: “He, ală cau dờng mờ ală cau lơh jăt broă lơh do pal gĭt re dà den he hơ̆ sồng gơtùi lam sồr, hơ̆ sồng gơtùi đơs. He ờ gĭt bơta kal ke ờ, đơs là ờ do ờ dă tàm tiah dà, he pal tơrlòng re 25 thơ̆k sền, re tus 50 thơ̆k sền bè lơi den hơ̆ sồng he lam sồr geh cồng nha. Tài đơs gời mờ bơr den is mờ mùl màl ngan, di lah he ờ tơrlòng dùl dơ̆ nggùl gơl kis mờ nggùl gơl chơ̆t tàm tiah dà den he ờ gơtùi gĭt bơta kal ke ngòt rơngơ̆t bè lơi tàm tiah dà. Re bè lơi kung di mơya pal pơrđồng, pal là mùl màl geh cồng nha rơlao”.

Gam jăt ồng Lê Hải Long, Phó Chủ tịch Hội đồng đội Dà lơgar, đoàn ơruh pơnu Cộng sản Hồ Chí Minh Dà lơgar yal, tềng đăp mờ bơta kờñ bơh bơta mùl màl, pal tơnguh broă pơgồp bal, ai broă bơto re dà, bơsram re dà tàm ală hìu bơsram. Mờ tơngu me tus nam 2025, geh 90% khà kơnòm dềt gùt lơgar geh gĭt tàm broă sơndră mờ rềs àr chơ̆t jê, 50% khà kơnòm dềt gĭt re dà, Bộ Lao động-Thương binh mờ Xã hội pơgồp bal mờ 9 Bộ, gah lơh broă dà lơgar, pơn jăt tai lơh jăt ală broă lơh mùl màl, sồr dan mờ ală anih lơh broă pal lơh gơs broă lơh mờ tơnguh broă sền gròi lơh jăt adăt boh lam bè broă sơndră mờ rềs àr chơ̆t jê kơnòm dềt in. Mò Vũ Kim Hoa, Phó Kuang atbồ đah kơnòm dềt gơwèt Bộ Lao động-Thương binh mờ Xã hội sồr: “Cau dờng den pal geh ală jơnau bơto sồr kơnòm dềt bè ală bơta di gơlan gơtìp lơh tus gơtìp bŭ dà nàng kơnòm dềt in gĭt tàm broă rơcang sơndră; pal sùm sền wơl ală tiah kis tàm hìu nhă kung bè gùt dar hìu tờm he dê. Ală bơta di gơlan gơtìp lơi lơh gơtìp bŭ dà kơnòm dềt bè: ală hìu nhă geh ală khàp, sơtèk dà... he pal lơh bơnŏp til ha là ală trồm tơlĭk dà he pal lơh bơnŏp til, tơnao dà den pal pơngàr. Tàm hơ̆ uă ngan là tàm ƀòn dờng, tŭ neh ngui jơh ală phan đơ dà ờ ngui tai, he pal tuh bañ lời dà. Ală cau mè, cau bèp kung tơnguh broă jòi sền nàng gĭt gơtùi tơrgùm ală jơnau tơngĭt, jơnau gĭt wă bè broă sơndră mờ bŭ dà kơnòm dềt in mờ Bộ Lao động-Thương binh mờ Xã hội bal mờ ală Bộ, gah lơh broă dà lơgar lơh jăt, bơto sồr uă ngan”.

Nàng ờ gơtìp ală dơ̆ rềs àr bŭ dà, tàm hơ̆ uă ngan là di tàm dơ̆ rơlô bơkang, broă lơh geh kuơ ngan kung gam là broă sền gròi, bơto bơtê bơh ală cau mè cau bèp tus mờ oh kòn să tờm dê, dong kờl ală kơnòm dềt in gĭt ală bơta di gơlan gơtìp rềs àr, rơwah broă re dà tàm tiah lơi nàng ơ do ờ dă. Bal mờ hơ̆, pal geh broă tus bal bơh gơnoar atbồ ƀòn lơgar bal mờ ală anih lơh broă geh gơnoar tàm broă sền gròi, sền wơl, di tŭ yal lài mờ tơmù mơ ală tiah, broă lơh di gơlan gơtìp rềs àr, ƀuơn gơtìp rềs àr tus mờ kơnòm dềt... bañ lời gơtìp ală dơ̆ rềs àr, bŭ dà chơ̆t jê, dong kờl kơnòm dềt geh dùl kàl rơlô bơkang di mờ bơta kuơ.

Cau mblàng Ndong Brawl