VOV4.K’ho - Nhai 6 nam 2017, Thủ tướng Chính phủ tơl^k kơrnoăt bơtơl kơuh sơnơm Ngọc Linh tàm khà măt phan dà lơgar, gơwèt broă tơnguh bơtàu phan dà lơgar tus nam 2020. Kơnuh sơnơm Ngọc Linh kung là phan dà lơgar sơnrờp ngan tàm gah phan lơh sơnơm.

Là 1 tàm 2 càr geh đah ngui bơta ngăc ngar gơwèt Bộ Khoa học mờ Công nghệ ai ù tiah geh phan kơnuh sơnơm Ngọc Linh, càr Kon Tum gam geh ală broă lơh kơl jăp kờ` prăp gàr, tơnguh bơtàu tòm kơnuh sơnơm mờ bơ\t bơtàu măt phan kă bro dà lơgar ai phan do in. Kơnuh sơnơm Ngọc Linh gam tềng đăp mờ bơta niam kờ` gơs là phan kă bro geh bơta kuơ uă tàm càr Kon Tum.

Măng Ri là 1 tàm 2 xã càr Kon Tum dê gơwèt ù tiah geh tòm kơnuh sơnơm Ngọc Linh hòn. Làng bol kòn cau Sơdàng kis tàm do sơnđan bơta phan lơh sơnơm do là tòm sơnơm pồn. Tài broă geh kuơ màng mờ ờ hoan geh uă bơh tòm sơnơm do dê, den tàng neh geh tơngai kơnuh sơnơm Ngọc Linh gơbàn jòi rồ mờr jơh tàm ù tiah hòn is, di gơlan gơbàn roh jơh tòm sơnơm geh kuơ do.

Broă tòm sơnơm kơnuh Ngọc Linh geh tơngo\ bè bơta kuơ màng phan lơh sơnơm, gàr niam bè ù tiah mờ geh măt sơnđan là khà phan dà lơgar neh ai geh tiah brê bơnơm do in geh nùs nhơm rài kis pa. Tus Măng Ri tu\ do, jơnau yal geh tàm ală gùng koèl kơh tàm bơta `hoa rơlao 1 rơbô thơ\k, mhoal glòm sùm ndrờm gơrềng tus mờ tòm kơnuh do.

Mờ bơta kuơ geh g^t nđờ 10 tơlăk priă tàm 1 k^ kơnuh Ngọc Linh ris, tòm kơnuh do là phan kuơ màng dong kờl làng bol kòn cau Sơdàng ờ mìng klàs mờ rơ[ah mờ gam pas gơs ngan. Bi A Đang, kis tàm [òn Dăk Dơn, xã Măng Ri, là cau tam 500 tòm kơnuh pà g^t:

-Lài do làng bol ờ g^t bè broă lơh sa, mơya tu\ do kơnờm mờ kuang bàng tàm xã, kuang bàng tàm [òn lam sồr làng bol in, den tàng làng bol neh g^t bơta kuơ, bơta kuơ bơh broă tam kơnuh Ngọc Linh, làng bol kis tàm do geh tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh uă rơlao tàm nam tus kờ` sơntìl kơnuh sơnơm do ba` gơbàn roh.

Tơngu me kờ` càr Kon Tum lơh mờ tơngo\ geh cồng nha tàm broă ai tòm kơnuh sơnơm Ngọc Linh gơs là phan tam tòm, gơs phan kă bro geh nùs nhơm tàm pơlòng, phan geh khà măt kă bro dà lơgar, geh bơh pơgăp mờ do g^t nđờ 10 nam.

Nam 1991, tu\ càr Kon Tum pa tam cah is, gơnoar atbồ càr neh ai tòm kơnuh sơnơm Ngọc Linh là phan geh prăp gàr sơntìl mờ rề ơnàng bă ù tam. Tus tu\ do, tàm tiah m[ur chi brê hòn is tàm bơta `hoa bơh 1 rơbô 800 thơ\k tus 2 rơbô 500 thơ\k tàm bơnơm Ngọc Linh, gơwèt kơnhoàl Tu Mơ Rông, ală anih lơh sa kă bro bal mờ làng bol neh tam rơlao 325 lồ kơnuh.

Uă broă pơgồp bal lơh, pơgồp bal bơh làng bol mờ làng bol, làng bol mờ anih lơh sa kă bro geh crơng gơs, là tơngu me tòm kơl jăp ai broă bơ\t bơtàu tiah tam phan lơh sơnơm dờng ơnàng. Bi A Cheng, kis tàm [òn Chung Tam, xã Măng Ri, là cau atbồ 28 hìu pơgồp bal tam kơnuh mờ Công ty Cổ phần kơnuh sơnơm Ngọc Linh Kon Tum pà g^t:

-Tu\ do lơh broă mờ công ty den a` go\ geh kuơ màng, geh công ty ai sơntìl kơnuh, 1 nam tơl hìu geh công ti dong kòl 100 tòm sơntìl. Làng bol tam kơnuh tus tu\ do neh 3 nam, tòm geh hòn gơs niam, làng bol sơnka sền gàr kung nền nòn ngan sơl.

Kờ` tơnguh bơta kuơ kơnuh sơnơm Ngọc Linh, càr Kon Tum gam rơcang broă tam, sơnka sền gàr mờ lơh tơnơ\ mờ tu\ neh tơnhào. Hơ\ là ai tơl bơta niam anih lơh sa kă bro bal mờ làng bol in ơpah brê tam kơnuh; tơnguh broă sền gròi bơta niam sơntìl; crơng gơs mpồl kơnuh sơnơm Ngọc Linh kờ` dong kờl bal tàm broă prăp gàr, tơnguh bơtàu lơh sa mờ kă bro kơnuh sơnơm Ngọc Linh…

Bơdìh hơ\ tai, ring bal broă atbồ bơh càr tus mờ ală xã kờ` sền gròi nền nòn, mơya ba` lơh kal ke mờ lam sồr geh uă bơta pràn tus bal tơnguh bơtàu tiah geh kơnuh do. Ồng Vương Văn Mười, Phó Chủ tịch UBND kơnhoàl Tu Mơ Rông pà g^t:

-Kơnhoàl lam sồr làng bol ba blơi ală sơntìl kơnuh krơi is ờ di kơnuh sơnơm Ngọc Linh bơh kơnhoàl Tu Mơ Rông dê kờ` tam. Tơnguh broă atbồ, sền gàr brê, tài kơnuh sơnơm tam kơnờm bơh brê. UBND kơnhoàl gam pơgồp bal mờ ală khà priă dong kờl tơnguh bơtàu lơh sa tơrgùm bal 3 xã Măng Ri, Tê Xăng mờ Ngọc Lây. Kơnhoàl kung bơ\t bơtàu 1 rơndăp broă lơh anih tòm kơnuh kơnhoàl dê.

Là phan neh geh ai ù tiah lơh, khà măt phan dà lơgar, tòm kơnuh sơnơm Ngọc Linh tàm càr Kon Tum gam ntào tềng đăp mờ bơta [uơn kờ` gơs tòm lơh gơs phan kă bro geh bơta kuơ lơh sa uă.

Ồng Nguyễn Đức Tuy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND càr Kon Tum, mờ kung là Chủ tịch Mpồl kơnuh sơnơm Ngọc Linh càr Kon Tum pà g^t: broă bơ\t bơtàu khà măt kă bro dà lơgar ai phan geh lơh bơh kơnuh sơnơm Ngọc Linh là nùs nhơm pơnyờ să, mờ kung là kơnòl bơh gơnoar atbồ bal mờ làng bol tàm càr do dê sơl:

-Kơ\p kờ` bơ kuang bàng đơng lam càr kung bè ală cau tàm mpồl bal mờ làng bol tàm càr dê là tam sơntìl tơl pràn mờ geh mpồl sền gròi broă do. Bơh tàm broă lơh sơntìl tiah tam tus mờ mờ broă sơnka, broă tơnhào, prăp gàr, ơn tàm kơl dung, cih măt kă bro.

Bơh broă lơh nền nòn bè hơ\ phan geh lơh gơs den bol a` ai geh khà măt kă bro kơnuh sơnơm Ngọc Linh Kon Tum, măt sơnđah is bơh anih lơh sa kă bro hơ\ mờ geh mã vạch kờ` jòi g^t anih lơh gơs.

Pơn jăt tai mờ ală broă lơh kơl jăp kờ` bơ\t bơtàu khà măt kă bro dà lơgar phan kơnuh sơnơm Ngọc Linh, càr Kon Tum kung gam pơgồp bal niam mờ ală kơnă, ală gah lơh broă tàm broă lơh jăt uă tơngu me kơlôi sơnơng khoa học mờ ală rơndăp broă lơh bè tòm kơnuh. Càr Kon Tum neh ai khà ù tiah tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh ơnàng mờr 32 rơbô lồ tàm 8 xã bơh 2 kơnhoàl Đăk Glei mờ Tu Mơ Rông.

Tus nam 2020 càr lơh ngan tam geh 1 rơbô lồ, khà geh 190 tấn mờ tus nam 2015 tam jơh bă ù tàm gùl mờr 10 rơbô lồ gơs broă lơh sa dờng. Khà geh ai tòm kơnuh sơnơm Ngọc Linh gơs phan kă bro tòm tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa, mpồl bơtiàn mờ geh uă bơta phan geh lơh kờ` drơng broă kờ` tàm lơgar mờ tăc mờ lơgar bơdìh.

Cau cih mờ yal tơng^t Ndong Brawl