VOV4.K’ho- Krơi mờ ală bơta chi tam geh tam tàm kàl mìu, tơngai do pa rơ̆p mŭt tàm kàl prang Tây Nguyên dê lơm, làng bol kis tàm tiah sơñio yal ù tiah tam kơnuh Sơnơm Ngọc Linh, càr Kon Tum pa sơnđờm kàl tam tờm chi lơh sơnơm pơnrơ is ờ huan geh ngan mờ kuơmàng ngan geh bơta kuơ lơh sa uă do. Cau lơh ƀăo Anih Jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên neh lòt jăt jơng ală cau tam kơnuh sơnơm tềng hơđang bơnơm Ngọc Linh, gơwèt kơnhoàl Tu Mơ Rông, càr Kon Tum nàng gŏ ală bơta is ngan do bơh nhai kàl sih tam dê.

Trồ rơ̆p pa ring àng lơm, ồng A Niêng là cau ƀòn Đăk Viên, xã Tê Xăng, kơnhoàl Tu Mơ Rông neh geh mat tàm bă brê lời is ai broă ờng tờm chi sơntìl kơnuh sơnơm Ngọc Linh in. Krơi mờ ală sèng bơnơm lơyah trồ tiah neh pa mŭt tàm kàl prang ro kơnrañ, tềng hơđang bơnơm Ngọc Linh tàm bơta jơnhoa 2 rbô thơk pơndrờm mờ măt dà lềng bơta sùh iò gam uă ngan. Ồng A Niêng pà gĭt, tơnơ̆ tŭ tơngai sih ờng gar sơntìl pơgăp dùl sơnam là tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh tơl jơnau sồr nàng cèng lòt tam. Mờ giă tàm drà rlau 300 rbô đong dùl tờm mờ sền gam gơlơh ờ gơtùi ngan den tàng broă tờ ai tờm kơnuh sơnơm kòn tàm sươn ờng tơnơ̆ hơ̆ prăp tàm sơ̆ mŭt tàm brê nàng tam geh lơh dùl bă kơrhia ngan. Ồng A Niêng, đơs:He pal lơh rơlĕ ngan, căp nha prìt bañ lơh pă bồ măt gơ dê. Tơnơ̆ do, he tam nàng gơ in mhar dờng ih. Dŭi ngai lơi den ngai hơ̆ pal tam jơh hơ̆ sồng gơtùi.

Tiah sih ờng gar sơntìl tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh

 Nàng tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh gơtùi ƀươn ƀoài kis dờng, jồp sa phan bơkah mờ nhơm kis trồ tiah dê, broă rwah anh nàng tam kung roh uă ngan dà kơlhề., Tàm gĭt nđờ jơ̆t rbô lồ brê kròng tàm tiah sơñio anih tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh tàm ròt bơnơm Ngọc Linh gơwèt ù tiah 2 kơnhoàl: Tu Mơ Rông mờ Đăk Glei bơh càr Kon Tum dê mìng geh bàr pe rbô lồ lơm tơl bơta nàng tam tờm chi “Phan kuơ dà lơgar do dê”. Den tàng bè hơ̆, tơnơ̆ tŭ tờ ai chi sơntìl tàm tiah sih ờng gar sơntìl, làng bol pal mhar jun tus bă brê neh rwah, tŭ jiơ àñ geh tŭ jơh tus nđờ jiơ đong hồ tơn den hơ̆ sồng tus geh anih tam. Tài bơh tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh geh tam jơh lơm tàm hơđơm mƀur chi brê geh is, làng bol ờ gŏ ngui dà sơnơm halà phơng sih den tàng tŭ tam mờ broă sền gàr tờm kơnuh sơnơm tàm ală tŭ kis dờng là roh ngan tŭ tơngai mờ dà kơlhề. Ồng A Brít, là dùl nă cau geh bơta mờng chài jŏ nam tam kơnuh sơnơm tàm hơđang bơnơm Ngọc Linh dê yal: Tam, pal ai ƀòk cơ, chi ồm lề tuh tàm hơ̆ tơnơ̆ hơ̆ là ai nha chi jơm. Ngòt mìu piar lơh bluh sàt phan căng glòm đah bơdìh sươn. Trồ mang pal lòt sòl jòi kŭp đe lơh aniai kơnuh sơnơm. Dilah ờ gŏ lơh bè hơ̆ den là ờ gŏ geh sa ờ. Phan brê gơ tus lơh aniai sùm ih.

Tŭ do, tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh sơntìl kung gam là jơnau kal ke ngan rlau jơh tàm broă rề ơnàng bă ù tam tờm chi lơh sơnơm geh bơta kuơ lơh sa uă ngan do bơh càr Kon Tum dê. Nàng blơi geh dùl gar kơnuh sơnơm Ngọc Linh làng bol pal tă priă 100 rbô đong, ai tŭ tờm kơnuh sơnơm neh geh sih ờng pơgăp dùl sơnam den geh giă tăc gơguh tus rlau 300 rbô đong mờ ờ huan ngan geh.

Tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh dŭi bơh sươn ờng àñ lòt tam tàm brê

Kàl tam tờm kơnuh sơnơm nam do bơdìh mờ bàr pe bă ù bơh làng bol tàm ală xã: Măng Ri, Tê Xăng, Ngọc Lây bơh kơnhoàl Tu Mơ Rông dê mờ ală xã: Mường Hoong, Ngọc Linh, kơnhoàl Đăk Glei dê rơcăng lài geh sơntìl tam is den uă ngan bă ù gam wơl là bơh mpồl lơh sa kă bro dê. Tàm hơ̆, Công ty Cổ phần kơnuh sơnơm Ngọc Linh Kon Tum tam uă ngan bal mờ dơ̆ dùl pơgăp 1 tơlak tờm kơnuh sơnơm ndrờm mờ bă ù ơnàng 50 lồ.

Nam do, càr Kon Tum geh jơnau kờñ tam pa 500 lồ tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh mờ bơta tờm sơntìl geh tam pơgăp bơh 10 rbô tus 20 rbô tờm tàm dùl lồ, mơya tài bơh kal ke bè sơntìl, bơta geh ngan digơlan mìng tam geh nggùl bă ù pơndrờm mờ broă rơndăp lơh. Ồng A Sỹ- Bí thư Đảng ủy xã Măng Ri, kơnhoàl Tu Mơ Rông pà gĭt, nàng tam mờ lơh geh tờm kơnuh sơnơm Ngọc Ling kă bro pal sơrlèt gan uă ngan kal ke tàm hơ̆ geh bal bơta sơbơng roh tus màng kis. Ồng A Sỹ, đơs: Ngan là bòl glar ngan. Chi che, brê bơnơm gơ pă gơ pừ hơ̆ sồng sềm răc, đe sa aniai. Lòt àñ ƀòk cơ ờ gŏ di geh lài ai he in dùl anih ờ mờ pal lòt gùng ngài tus dùl kơi sồ, rlau dùl kơi sồ lòt àñ ƀòk cơ cèng rê nàng tam geh tờm kơnuh sơnơm. Pơnyơu bè he tam 1 rbô tờm đơs pơnyơu là bè hơ̆, den tus tŭ 8 nam halà rlau 10 nam mìng gam khà kis pơgăp 30% lơm gời. Hơ̆ là uă ih, geh tŭ là dùl êt rlau tai.

Dùl bă brê geh rwah nàng tam tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh    

Bơsir wơl kal ke bòl glar, tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh gam dong rlau 1 rbô hìu bơnhă làng bol, mìng là làng bol kòn cau Sơdàng lơm tàm 2 kơnhoàl: Tu Mơ Rông mờ Đăk Glei bơh càr Kon Tum dê brồ guh klàs bơh rƀah dùl bă kơ̆ kơl jăp jŏ jòng mờ lơh pas dipal. Mờ giă tăc kờp bal tus dùl rhiang tơlak đong dùl kĭ kơnuh sơnơm Ngọc Linh ris bè tŭ do, mìng kờñ pal geh bàr pe jơ̆t tờm kơnuh sơnơm Ngọc Linh lơm là neh geh tơn dùl gơnru jơtài dờng ngan.

 Mờ ală phan dềt mờ phan bơkah tơl pràn uă rlau uă dơ̆ ngan pơndrờm mờ uă kơnuh sơnơm tàm dunia neh geh ală cau jak chài kơlôi sơnơng ai tơngŏ, Thủ tướng lài do đơs, kơnuh sơnơm Ngọc Linh là phan kuơ dà lơgar he dê. Den tàng bè hơ̆, ală tiah mờ ƀộ, gah sơnah lơh broă dà lơgar geh gơrềng kờñ pal gơ jăt bal bơtàu tơnguh kơnuh sơnơm Ngọc Linh mờ phan kuơ dà lơgar bơtàu tơnguh rài kis làng bol in, lơh geh broă lơh, tơnguh uă rài kis, tơnguh tă dia dà lơgar in mờ ală bơta kuơ ndai bơh kơnuh sơnơm Ngọc Linh.

Tus tơngai do, càr Kon Tum geh kờp jơh rlau 900 lồ kơnuh sơnơm Ngọc Linh. Nàng pơn jăt tai rề ơnàng bă ù tam, bal mờ ngui bàr pe gùng dà broă lơh hòi jà tam, càr Kon Tum kung lơh jăt sùm 3 broă lơh tam kơnuh sơnơm Ngọc Linh, hơ̆ là tam kơnuh sơnơm jăt broă lơh tàm hìu bơnhă; mpồl hìu bơnhă, mpồl lơh bal tam mờ mpồl lơh sa kă bro tam mờ lơh gơlik phan kơnuh sơnơm Ngọc Linh.

            Cau cih Khoa Điềm- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến