VOV4.K’ho - Ngai do, tàm thị xã Gia Nghĩa lơh geh Broa\ lơh ‘’Dak Nông-Kàl bơ dum’’. Broa\ lơh nàng geh yal tơnggit làm ba\ tiah plai bơh, phan lơh bơh plai bơ Dak Nông tus mờ cau ngui mờ ala\ mpồl lơh sa ka\ bro bơceh lơh, tơlik tac tàm lơgar mờ  lơgar cau, nàng tơngguh bơta kuơ plai bơ, pờ ờang drà ka\ bro. Bơta do geh tam cau bơ sền gròi ngan, mờ bơta kơp kờ` bơtàu tơngguh bơ kơ\ kơljap.

Pơgap mờ do rlau 10 nam, ồng Đậu Huy Lộc, kis tàm xã Đức Mạnh, kơnhòal Dak Mil, càr Dak Nông ai sơntìl bơ Booth rê tam bơrlu\ bal tàm suơn 4 sào kơphe. Tơnơ\ di 2, 3 kàl pic plai, go\ cồng nha lơh sa bơh bơ  jơnhua, den tàng ồng neh kơl sang kơphe nàng bơcri sơng ka sền gàr bơ. Lơh sơntìl tac ndang, pờ ơnàng ba\ ù tam ndang, tus tu\ do hìu nha\ ồng Lộc neh geh mờr 3 lồ ù tam bơ, mờ ua\ ngan bơta sơntìl bơ bơh lơgar cau, bơta kuơ lơh sa jơnhua bè: bơ Booth, Pinkerton mờ dùl sơntìl bơh Australia. Tam bơ jo\ sơnam,  mơ kung geh sươn ờng Lộc Oanh pơnrơ ngan kềng gah gùng dờng 14, mơya ồng Đậu Huy Lộc dờp mìng la khat bè lơh lơm, ờ geh lòt bơsram, geh cau bơto  bơtê bơh anih lơh broa\ geh gơnoar. Ồng kơp kờ` bơh Broa\ lơh ‘’Dak Nông-Kàl bơ dum’’ mờr tus, geh tai bơta git wa\ geh kuơ ngan mờ geh gùng nàng bơtàu tơngguh tờm bơ kơljap:

Tờm bơ do kan ngan tam,  gơ kờ` pal git kỹ thuật jơnhua. A` mìng bơsram bơh bơta mờng cau ndai dê, ai bơsram den bơh tàm sra\ tàm bao\ tàm internet, đơs ngan la bè hơ\, a` ờ hềt geh lòt bơsram. Ala\ gah lơh broa\ geh gơnoar càr dê mờ kơnhòal geh tus lòt sền lơm,  ai  broa\ kơ\ kơljap den ờ hềt bơta lơi, ờ hềt git ka\ bro bè lơi. Bơh sơnrờp gam lơh êt, gơ gam êt den kas tơnơ\ do  bơ ua\ den ngan la pria\ geh gơmù.

Xã Đức Mạnh, kơnhòal Dak Mil, càr Dak Nông lài do la ù tiah mìng tam  kơphe lơm, mơya tàm nđờ nam do neh tam ua\ ngan  chi sa plai, tàm hơ\ geh pơgap 150 lồ plai bơ. Ồng Nguyễn Công Hiền-Chủ tịch Hội nông dân xã đơs,  tàm tơngai tus tàm xã geh gơ gơs tiah tam mìng bơ lơm, mơya ờ git broa\ ka\ bro bè lơi. Kơp kờ` Broa\ lơh ‘’Dak Nông-kàl bơ dum’’ geh la bơta niam  ai làng bol cau tam bơ in:

Jat bè a` dê, tam pơgap bơh 3 tus 5 nam tai den bơ tàm xã geh bè la mìng tam bơ. Tu\ do ‘’ cau lơi kung tam bơ, hìu lơi kung kờ` tam bơ’’, a` kung gam ờ suk tàm broa\ do. Dilah làng bol gơs tam bơ jơh mờ tus tu\ gam ờ gơtùi tac mờ  lơgar cau, ờ gơtùi tac tai den geh gơbàn kla ke lơh sa.  Tus bal Broa\ lơh ‘’Dak Nông-Kàl bơ dum’’ a` neh tus tìp mờ Ban Kinh tế bơh càr dê mờ  mut lơh  ờ ua\ hìu nha\ in geh plai bơ niam. Bơta kờ` bơh làng bol den kơp kờ` geh ai lòt bơsram bè kỹ thuật tam bơ ua\ ngan, geh tam tơr`a git wa\ bơh ala\ cau tus bal broa\ lơh hơ\,  dơ\ 2 la bơsram geh bơta chài tam phan bơh ala\ cau  dong mblàng bè chi tam.

Mờ ồng Hồ Gấm-Chủ tịch Hội Nông dân càr Dak Nông den ai git,  bơta pờ ơnàng ba\ ù tam bơ lơh is bè tu\ do la bơh tac yòm tu\ do lơm, gam ờ hềt kơljap.  Cau lơh sa gam ờ hềt git wa\ ngan bè bơta chài tam,  gam ờ hềt tơl  git bè drà ka\ bro:

Cau tam bơ gam tam jat gơ kờ` bơh drà ka\ bro mờ drà ka\ bro do la ờ kơljap, ờ gam hềt niam, tài ờ hềt geh dùl mpồl lơh sa ka\ bro lơi ky\ sra\ pơrgon blơi jơh bơ tam  geh. Kờp bal  ala\ anih lơh broa\ dà lơgar bơh lài tus tu\ do,  geh bơsram tam kơphe, tam tờm do, tờm ne, mìng is bơ den la êt ngan. Den tàng,  cau tam ờ hềt git tơl jơh kỹ thuật. Ờ hềt geh dùl pơlam lơi  hala dùl mpồl lơh geh pơlam broa\ bơceh lơh bơh sơnrờp gơ in geh cồng nha, di jơnau. Ngan la tàm ua\ ir bơ tàm dùl ù tiah den phan bơna do tơnơ\ do geh ờ drờm bal. Lơh gơbàn kal ke ai tus trơ gùm phan bơna tơlik tac mờ lơgar cau, hala tac jat bơta kờ` blơi bơh ala\ mpồl lơh sa ka\ bro. Jat a` mờ khà bè do den pal geh sền wơl.

Mùl màl ai go\,  bơ ờ di la chi tam tờm bơh càr Dak Nông. Pơndrờm mờ tiêu,  kơphe, điều mờ cao su den bơ geh ba\ tiah tam êt rlau. Gùt càr tu\ do mìng geh pơgap 2.600 lồ  ù tam bơ, tàm hơ\ rlau 700 lồ u tam mìng bơ lơm mờ pơgap di 1.900 lồ ù tam bal mờ chi tam ndai. Bulah bè hơ\,  tờm bơ geh bơta kuơ  lơh sa jơnhua ngan, kờp bal 1 lồ gơ ai tơnhàu  tac geh pria\ bơh 500 tus 700 tơlak pria\, dilah pria\ sùm geh mờ niam bè tu\ do den tờm bơ gơ tus pơgap di 10% tàm kờp jơh pria\ geh bơh lơh sa suơn sre càr dê. Ồng Trương Thanh Tùng, Phó Chủ tịch UBND càr Dak Nông ai git, Broa\ lơh ‘’Dak Nông-Kàl bơ dum’’, nàng geh yal tơnggit lam ơnàng phan lơh geh bơh plai bơ Dak Nông dê tus mờ cau ngui, tus mờ mpồl lơh sa ka\ bro bơceh lơh, tơlik tac tam lơgar mờ hờ lơgar cau nàng tơngguh bơta kuơ plai bơ. Đơs tờm bơnga\ bơh tờm bơ tàm rơndap lơh sa suơn sre [òn lơgar càr Dak Nông geh chính sách dong kờl cau tam bơtàu tơngguh  tam bơ jat broa\ lơh kơljap:

Nàng chul guh geh bơta kuơ bơh tờm bơ, lài jơh Dak Nông pal sền gròi dong kờl cau tam bơ bè jơnau yal tơnggit drà ka\ bro, dong mblàng sơntìl bơ tơl khà niam, gơ dờp mờ ù tiah. Hòi jà ala\ cau bơcri tus bơceh lơh ngan ngồn ala\ phan bơna mờ ka\ bro phan bơna bơh cau lơh sa lơh geh. Dong kờl cau tam bơ, dờp tơl khà VietGap, ai git bơh tam bơh tiah lơi,  dong kờl cau tam bơ crơng gơs ala\ tổ hợp tac bè bơ, ala\ hìu nha\ tam bơ nàng gàr niam geh lơh bal, lơh geh tiah lơh sa bơ ơnàng dờng nàng tac  tam lơgar mờ hờ lơgar cau.

Broa\ lơh ‘’Dak Nông-Kàl bơ dum’’ dơ\ sơnrờp geh bơyai lơh tàm thị xã Gia Nghĩa mờ ua\ ngan broa\ lơh tờm bè: Cri bơyai ‘’Bơtàu tơngguh bơ kơljap’’, Dơ\ pơrlòng ‘’Plai bơ bơkah’’, Drà  ràng tơlik ka\ bro ‘’Tơrbo\ bal ai geh bơ mờ ala\ phan bơna bơh lơh sa suơn sre’’… Bal mờ cau geh jà tàm lơgar mờ bơh lơgar ndai, broa\ lơh geh 66 hìu làng bol tàm càr geh tus bal tơn tàm ala\ broa\ lơh mờ pơgap di 500 na\ cau lơh sa geh tus bal tàm  cri bơyai bè bơtàu tơngguh bơ kơljap. Kơp kờ` bơh làng bol lơh sa la, bơh broa\ lơh ‘’Dak Nông-Kàl bơ dum’’ geh dong lơh geh nisơna pa nàng bơtàu tơngguh tờm bơ kơ\ kơljap.

Cau mblàng K’ Brọp