VOV4.K’ho- Tàm bàr nam bơh nam 2020 tus 2021, càr Dak Lak neh sơrlèt mờ 2 dơ̆ gơtìp kòp Covid-19 mờ uă tiah gơtìp kòp bạch hầu ngòt rơngơ̆t ngan. Bal mờ ală bác sĩ, kuang bàng lơh broă gah lơh sơnơm mờ ală mpồl lơh broă geh gơnoar, cau ai lơh ƀăo bơh uă anih lơh sră ƀăo tàm càr neh ờ ngòt kal ke, glar bòl, ngòt rơngơ̆t, tus bal tàm tiah gơtìp kòp, cih yal di tŭ ală bơta gơtìp bơh kòp gơtờp mờ lơh ngan sơndră mờ kòp gơtờp.

Bơta chờ ngan là geh uă cau lơh ƀăo neh tus bal tàm broă lơh do là ală cau ùr. Mờ nùs nhơm khin cha, jăk chài, nền nòn mờ sơbăc mhar, ală ùr hàng bơh gah lơh sră ƀăo neh pơgồp bal tàm broă lơh gơmù kal ke bơh bơta ờ sŭk tàm tiah gơtìp kòp.

 Ală cau ùr lơh ƀăo sùm tus tàm ală tiah sơnrờp tam dră mờ kòp gơtờp

Nam 2020-2021, mpồl Nam Trang (VOV Tây Nguyên), Kim Oanh, Hoàng Tuyết (ƀăo Dak Lak), Hải Yến (Anih pờ tơlik jơnau đơs mờ sơnđio rùp Dak Lak (DRT) geh tơngŏ niam bơnĕ lơh làng ngan mờ cau lơh broă bal tài sùm geh tus bal lơh broă tàm ală tiah gơtìp kòp ngòt rơngơ̆t bè kòp bạch hầu mờ kòp Covid-19. Să ùr lơh broă tàm tiah kal ke, tŭ lơi kung rơcang lài nàng bal mờ mpồl lơh broă geh gơnoar glar bòl tŭ trồ nggùl bơnăng, tàm phan soh sền gàr să ndơ̆p, tàm ală drà kă bro phan, ală ƀlàng rơndeh ơm, ha là ală tiah tàm tiah is, nàng gĭt geh ală jơnau lơi kờñ ngan bè bơta kòp gơtờp.

Ală cau tàm mpồl do kung “geh tŭ ờ gŏ, geh tŭ gŏ”, geh tŭ tus tàm anih sền gròi kòp Covid-19 tàm tiah nhàr dà lơgar, geh tŭ den tàm dùl xã tiah ngài gam gơtìp kal ke bè kòp bạch hầu. Sền gròi cau tàm mpồl lơh broă bal bơh ală jơnau tơngĭt, jơnau yal pa geh lĭp mờ broă lơh geh tàm pà bal tàm internet mpồl bơtiàn, tam pà ală tŭ jơ glar bòl mờ ală tŭ să bồ niam bơnĕ ngan, iăt cau lơh broă bal pờ tơlĭk tơn jơnau đơs bơh tàm tiah gơtìp kơrian wàng se, cau ai tơngĭt jơnau đơs Nguyễn Thảo lơh broă (VOV tàm càr Gia Lai) đơs: “Tàm do, añ mờ uă cau lơh broă bal kung gơboh kờñ mờ broă lơh sơl, mơya gam sền ngềr ngan mpồl bi Trang tàm càr Dak Lak dê. Nggùl bơnăng mờ bi hơ̆ kung gam lơh broă tàm tiah gơtìp kơrian, wàng se, do là tiah mờ cau lơi kung ngòt gơtờp kòp Covid-19 mờ gơtìp tam cah is jơh bal”.

 Ală cau ùr lơh ƀăo

Cồng nha ală mang, ală ngai lơh broă bơh 4 nă cau ùr lơh ƀăo, ờ mìng là cih gĭt nđờ rơhiang jơnau tơngĭt pa ngan geh cih bè bơta kòp gơtờp, bè ală broă lơh ngan bơh gah lơh sơnơm bal mờ ală anih lơh broă geh gơnoar dê, mờ gam geh uă jơnau cih ngoh rơngăc ngan bè ală broă dong kờl, tam pà bal bơh ală mpồl lơh sa kă bro, ală làng bol dê, geh tus bal sơrlèt mờ ală ngai glar bòl, kòl jan kal ke. Bè ală bơta sềr àr, glar bòl tơnơ̆ mờ tơl jơnau tơngĭt, tơl jơnau cih bè kòp gơtờp, cau lơh ƀăo Kim Oanh-lơh broă tàm ƀăo Dak Lak ñŏ mờ đơs: “Đah ƀăo Dak Lak den geh añ mờ bơyô Hoàng Tuyết lơh broă đah Y tế. Ală jơnau cih, jơnau tơngĭt bè kòp gơtờp ndrờm geh bol añ cih, mơya pal ai uă măt sơnđan ndai, tài di lah mìng ai măt sơnđan să tờm uă ir den cau pròc mhàm gơtìp ờ sŭk tài bol añ lòt lơh broă tàm tiah gơtìp kòp gơtờp uă ir. Mùl màl den kung glar bòl, mơya broă di gơlan gơtờp den kung gam gơtùi pleh tài sùm lơh jăt ală kơrnoăt bơh broă sơndră mờ kòp gơtờp nền nòn ngan, geh soh phan sền gàr să jan bè ală bác sĩ mờ cau lơh sơnơm tàm tiah gơtìp kòp sơl”.

Bác sĩ Nay Phi La, kuang atbồ Sở Y tế, mờ là Phó kuang atbồ đơng lam sơndră mờ kòp Covid-19 càr Dak Lak pà gĭt, tàm broă tam dră mờ kòp geh uă ngan bơta kal ke, ồng bal mờ cau lơh broă bal gơlơh geh pơ-rài nùs nhơm, geh tam pà bal bơh ală cau lơh ƀăo mờ gal làng bol, tàm hơ̆ uă ngan là ală cau ùr lơh ƀăo sùm tus bal bè Kim Oanh, Hoàng Tuyết, Hải Yến, Nam Trang dê. Ồng Nay Phi La ngoh rơngăc đơs: “Broă kuang bàng lơh sơnơm lòt tus tàm tiah gơtìp kòp gơtờp lơi kung geh cau lơh ƀăo lòt bal, den tàng bol añ gơlơh să tờm kung ờ ngòt pal ơm is sơl. Ală cau lơh ƀăo kơ̆ nùs, kơ̆p sùm nàng sền gĭt jơnau yal geh di pal, kung lơh mpồl lơh sơnơm mờ ală cau lơh broă bal tàm ală tiah kung geh nùs nhơm chờ hờp sơl...”.

Poan nă cau ùr lơh ƀăo Nam Trang, Kim Oanh, Hoàng Tuyết, Hải Yến ndrờm là ală cau mè gam ròng kòn gam dềt. Lòt lơh broă tàm tơl tiah gơtìp kòp gơtờp ờ di là ờ geh ală jơnau ờ sŭk. Mơya, kung bè uă cau lơh ƀăo ndai sơl, ală cau do gĭt wă loh làng să tờm là che bơrkoăt jơnau tơngĭt, geh kơnòl mờ ală broă tàm mpồl bơtiàn. Kòp gơtờp ngai sơlơ ngòt rơngơ̆t, ală cau lơh ƀăo lơh broă gah lơh sơnơm sơlơ pal ai să jan tus bal nàng geh jơnau cih di tŭ, mùl màl. Cau lơh ƀăo Nam Trang, lơh broă tàm anih pờ tơlĭk jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên yal: “Añ geh tŭ đơs mờ Oanh, Tuyết mờ ờ uă cau lơh broă bal: Hay là he dan mờ càr geh dùl anih lơh broă is nàng ơm tàm hơ̆ tơn bañ rê tàm hìu tai, mờ kung ờ tus tàm ală hìu tăc phan, kung ờ tus hờ anih lơh broă sơl? Lùp là bè hơ̆, mơya bol añ ndrờm gĭt, ală phan bơna-anih lơh broă tàm càr ndrờm neh geh ai nàng broă rơcang lài ai broă tam cah is, mờ sơndră mờ kòp Covid-19 in. Broă tam dră mờ kòp gam jŏ jòng.

Ală cau tàm mpồl, cau lơi kung geh kòn gam dềt, ờ gơtùi sơbì nàng ơm is tàm dùl anih ndai. Bè hơ̆ den tàng bol añ ring bal là gam lòt tus tàm ală tiah gơtìp kòp bè ală kuang bàng lơh sơnơm sơl, lơh jăt ală kơrnoăt ờ do ờ dă-sền gàr is să tờm bè ală kuang bàng lơh sơnơm gam lơh sơl. Đah lơh sơnơm neh ai chèo, ào mpha sền gàr mìng geh ngui dùl dơ̆, ai tơl bơta niam uă ngan nàng cau lơh ƀăo in lơh broă ƀuơn, den tàng kung iang nùs. Kơ̆p kờñ là gờñ jơh kòp gơtờp”.

Bŭ lah đơs là geh ală nùs nhơm ờ sŭk, mơya jơh ală cau tàm mpồl kung gam chờ sơl bŭ lah muh măt geh glòm mờ chèo. Tàm 3 nhai do, ală cau tàm mpồl do kung gam tam pà bal ală jơnau ờ sŭk bal mờ ală jơnau chờ mờ chèo glòm muh măt bè hơ̆. Kòp Covid-19 càr Dak lak neh rơlao 21 ngai ờ gơtìp cau kòp pa, kòp bạch hầu neh geh kơrian, Nam Trang-Kim Oanh neh gơtùi cih uă rơlao bè nhơl chờ-ƀòn dờng Buôn Ma Thuột; Hải Yến geh ai uă tơngai cih bè mpồl ling-kuang àng. Mpồl cau ùr lơh ƀăo tam tơngăc bal ngai lơh broă tàm săp ñŏ chờ.

Ală cau tàm mpồl đơs, kơ̆p tus tàm tŭ jơh kòp gơtờp hơ̆ sồng tă chèo glòm muh măt, kŭp ală pang rùp  niam bơnĕ ngan bơh cau ùr dê, nàng bơsal wơl tơngai niam bơnĕ ngan bơh rơnàng kơnòm să, să tờm dê. Ală cau lơh ƀăo do đơs bè hơ̆, mơya, cau lơi kung gĭt, gam tàm ală ngai niam bơnĕ ngan bơh rơnàng kơnòm să tàm rài kis dê, sơrlèt mờ gĭt nđờ bơta tơlòng mờ bơta pràn kơl dang, nùs nhơm niam, tam klăc bal mờ pin dờn bal.

Cau mblàng Ndong Brawl