VOV4.K’ho-Bơh bơta kờ` gơboh mờ nùs nhơm kờ` ngan bơkàu tòng, bàr pe nă cau gơboh bơkàu tòng tàm Dăk Lăk neh lòt jòi, kơlôi sơnơng, jòi tơrgùm geh ală sơntìl bơkàu tòng kuơmàng, pơnrơ is ngan bơh tiah he dê. Khi ờ go\ pơlai dà kơlhề pràn ơră lơh geh ală tiah prăp gàr bơkàu tòng dờng bal mờ gi\t nđờ rhiang tờm bơkàu tòng krơi is, bơh hơ\ pơgồp bơnah lơh uă tai phan jòi tơrgùm bơkàu tòng bơh Việt Nam dê.

Bă sươn ơnàng pơgăp 1 sàu bơh bi Nguyễn Văn Cảnh ( deh nam 1982) tàm sơnah [òn Khánh Xuân, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk dê geh rlau 700 tờm bơkàu tòng brê ală bơta.

                                               Dăk Lăk sền gàr bơkàu tòng brê

Gơ wèt mờ bi Cảnh, tam bơkàu tòng ờ go\ là nàng mìng kờ` “triang sền bơkàu, rơhềp bơta [ồ thồm bơkàu dê” đah bơdìh lơm gời ờ mờ gam pal gi\t geh bơta niam gơ ơm tàm dơlam bơh tờm chi dê tàm ală tu\ tơngai sơngka sền gàr, sền go\ tai tờm bơkàu tòng pa.

Bi yal, nam 2012, tàm dùl dơ\ lòt lơh broă tàm kơnhoàl Ea H’leo, bi nisơna sền go\ dùl tờm bơkàu tòng pa krơi is ngan. Kờ` gi\t, bi ai dùl ết tờm cèng rê tam mờ kơ\p ngai bơkàu geh bơkàu, tơnơ\ hơ\ bi jà ală cau kơlôi sơnơng mờng chài gah do dê tàm lơgar ndai tus sền swì mblàng, gơtha. 3 nam tơnơ\, bơkàu tòng pa mat sơnđan là Lưỡi Tóc Cảnh (sơnđan mat jak chài là Trichoglottis canhii) gơ jat bal mờ mat bi geh yal dơ\ sơnrờp jòi go\ tàm Việt Nam.

Bơh hơ\ tus tu\ do, bi neh yal pơgăp 10 tờm bơkàu tòng pa, pơgồp tai tàm ală phan jòi tơrgùm bơkàu tòng brê tàm Việt Nam. Tu\ do, bi Nguyễn Văn Cảnh gam kơ\p kờ` rcăng lơh gơs pang sră kơlôi sơnơng jrô bè bơkàu tòng nàng pơgồp tai sră nggal ai ală cau kờ` gơboh bơkàu tòng tàm lơgar in sền.

Mờr tus a` pơgồp bal mờ bàr pe nă cau geh nùs nhơm niam mờ Mpồl sền gàr bơkàu tòng brê geh lơh ngan lơh geh pang sră cih mat bơkàu tòng Tây Nguyên pơgăp 4 tấp bal mờ 800 bơta bơkàu tòng bơh Tây Nguyên dê. Mờ geh dùl bơta rcăng jo\ tơngai rlau là lơh ngan lơh geh dùl tiah sền gàr ngan ngồn bè bơkàu tòng bal mờ ală sơntìl bơkàu tòng bơh Việt Nam dê.

Tiah sền gàr hơ\ ndrờm bè dùl sươn phan tam nàng ai cau bơsram dờng in halà ală cau kơlôi sơnơng, mờ rlau jơh là ală cau bè ờs bè ală bơyô gơtùi tus sền mờ gi\t hơ\ là tờm bơkàu tòng, gơ gơlơh bè lơi.

Kung bơh nùs kờ` gơboh mờ bơkàu tòng, ồng Đỗ Tuấn Hưng ơm tàm [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk neh lời mờr 15 nam ròng gàr jơnau kơ\p kờ`, bơcri priă rlau 2 tơmàn nàng lơh gơs dùl tiah sền gàr bơkàu tòng dờng ngan rlau jơh Việt Nam, tiah do geh lơh tàm tiah nhơl chờ brê bơnơm Troh Bư, xã Ea ~uôl, kơnhoàl Buôn Đôn, càr Dăk Lăk. Bơh bă ù mìr ơnàng rlau 5 lồ bơh sơnrờp, ồng lời 2 lồ nàng ală tờm chi brê in kis dờng wơl bè ờs, jòi tơrgùm bơkàu tòng brê mờ ai gơ in hàu pòl tàm tờm chi. 

Tus nam 2013, ồng Hưng ngan ngồn tơlik mat tiah sền gàr bơkàu tòng brê Troh Bư bal mờ 10 rbô tờm bơh 200 bơta kơkàu tòng, rlau 10 rbô tờm ai gơ in hàu pòl tàm chi; tàm hơ\, geh uă sơntìl bơkàu tòng brê kuơ tàm tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên.

Tơnơ\ rlau 20 nam kơ\ nùs ròng gàr wơl brê geh is, sươn Troh Bư neh geh wơl bơkàu tòng brê mờ kis wơl gar, bơta ờ huan ngan geh tàm ală sươn bơkàu tòng. Ồng Lê Văn Hùng, năc lòt nhơl tus còp tiah sền gàr bơkàu tòng brê Troh Bư geh iat yal bè tu\ tơngai jòi tơrgùm bơkàu tòng bơh ồng Đỗ Tuấn Hưng dê yal bè do.

A` gơlơh sền ngềr ngan bồ tơngoh kơlôi sơnơng bơh cau tờm sươn bơkàu tòng brê Troh Bư do dê. Khi geh dùl bồ tơngoh kơ\p kờ` pràn ngan, ngan tài bơh geh jơnau kơ\p kờ` pràn ngan bè hơ\, den tàng khi hơ\ sồng sền gàr geh sươn bơkàu tòng do.

Tơnơ\ rlau 4 nam pờ mpồng drơng năc lòt nhơl, nam 2017, tiah sền gàr bơkàu tòng brê Troh Bư geh Mpồl Kỷ lục Việt Nam (Vietkings) dờp 3 kỷ lục Việt Nam dê, tàm hơ\ geh kỷ lục bè “Sră cih mat jòi tơrgùm bơkàu tòng brê geh is dờng ngan rlau jơh Việt Nam”.

Do là bơta chờ hờp dờng ngan là bơta gơn kơnờm nàng ồng pơn jat tai broă lơh sền gàr bơkàu tòng brê kung bè sền gàr ală bơta kuơ niam chài ờs mờng bơh yau pơnrơ is ngan kòn cau Việt Nam dê.

Ồng Hưng yal, ồng gam kơlôi tus broă lơh gơs bă sươn gơ gơs là “Tiah bơkàu tòng geh 500 sơntìl”, là tiah nhơl chờ brê bơnơm drơng jơnau kờ` lòt còp nhơl bơh năc lòt nhơl dê mơkung là anih hơ tìp mat bơh ală cau gơbơh bơkàu tòng brê dê.

Troh Bư a` dê, să tờm gơ neh là dùl bă brê den tàng tu\ bơkàu tòng gơ rê wơl bơh Troh Bư den kung ndrờm bè neh gơ rê wơl mờ brê bơnơm geh is. Ală bơkàu tòng brê neh gơ hòn rơyas mờ gơ hòn kis niam ngan tàm sươn do. Tàm do, uă ngan là ală tờm bơkàu tòng brê bơh Tây Nguyên dê mờ bơh tiah Ea Súp, Buôn Đôn là ală tiah mờ sươn a` dê gam ntàu do.

Tàm do, kung là bơtuah ngan là brê Buôn Đôn, Ea Súp bơtòm tơrgùm uă sơntìl bơkàu tòng brê kuơ bơh Việt Nam dê, bè Nghinh Xuân, Long tu, Giả Hạc mờ geh tu\ là geh bal ală sơntìl bơkàu tòng brê mùl go\ ngan bơh tiah Dăk Lăk dê bè Hoàng Nhạn.

Bơh bơta kờ` gơboh mờ nùs nhơm kờ` ngan mờ bơkàu tòng, ală cau tam bơkàu tòng tàm Dăk Lăk neh lòt jòi, jòi tơrgùm mờ sền go\ tai uă sơntìl bơkàu tòng brê kuơ ờ huan geh ngan, pơgồp bơnah sền gàr mờ sơlơ lơh uă tai sră jòi tơrgùm cih mat ală bơkàu tòng bơh Việt Nam dê. Khi neh pơgồp bơnah lơh geh ală tiah sền gàr bơkàu dờng ngan, dong ai broă jòi kờ` git mờ kơlôi sơnơng bè bơkàu tòng geh [ươn [oài mờ ờ huan kal ke rlau.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến