VOV4.K’ho- Tàm càr Dăk Lăk broă lơh bơh ală mpồl bè ùr klau, ring bal ùr klau neh pơgồp bơnah tam gơl bơta gĭt wă mờ broă lơh bơh uă cau dê bè ring bal ùr klau tàm ƀòn lơgar. Dùl tàm ală broă lơh cèng wơl cồng nha geh kuơ ngan hơ̆ là mpồl “Cau klau lam lài tàm broă lơh rơcăng sơndră lơh pờng tàm hìu bơnhă” tàm xã Ea Kao, ƀòn dờng Ƀuôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk. Yal bè mpồl do, cau lơh ƀăo mờng cih jơnau do geh jơnau cih tơnơ̆ do:

Bè uă cau klau tàm ƀòn sơl, bi Y Kô Brkông ơm tàm ƀòn Ea Ƀông, xã Ea Kao, ƀòn dờng Ƀuôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk tơnơ̆ ală ƀùi mho rê bơh lơh mìr lơh sươn sùm lòt tàm tơrgùm să ñô sa bơñul lơm bè lơm, tŭ neh geh ơlak tàm să, là gơlik dờ gơlik kàng tơn rê tàm hìu sùm jòi bơcik jơnau tam lah tam pờng mờ pơ ùr mờ kòn. Rài kis hìu bơnhă ờ gŏ chờ hờp dùl êt lơi. Pơ ùr mờ kòn bơh bi dê sùm gơlơh ơm kis ờ suk ờ iang ngan. Kơno geh jơnau yal, cau tàm mpồl “Cau klau lam lài tàm broă rơcăng sơndră tam lah tam pờng tàm hìu bơnhă xã Ea Kao” neh tus pơndờm pơnđiang, mờ bơto tơngkah bal. Bơh sơnrờp ờ gŏ ƀuôn dùl êt lơi nàng tam gơl broă lơh, mơya hòi jà jăt bè đơs sùm digơlan kung gơmŭt sơl, bơh lài là cau kờñ pal geh cau ndai bơto tơngkah bal den tus tŭ do gơlik wơl, bi là dùl nă cau jơh nùs ngan bơh mpồl dê. Bi Y Kô, pà gĭt: Lài do, ờ hềt mŭt bal tàm mpồl den añ sùm ñô ơlak bơñul lơm bè ngan, rê tàm hìu kung tam lah tàm pơndang mờ pơ ùr bè do bè ne. Tŭ do, mŭt bal tàm mpồl añ ờ huan ñô ir ơlak tai, rê tàm hìu ờ gŏ gam tam lah mờ pơ ùr tai, lơh roh bơta tam klăc bal tàm hìu bơnhă. Tŭ do, mŭt bal tàm mpồl rơcăng sơndră tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă, añ gĭt geh broă bơto sồr oh kòn, pơ ùr mờ añ kung tam pà bal mờ gơ̆p tàm broă hìu bơnhă, lơh sir niam rlau pơndrờm mờ lài do.

Ai gơwèt mờ bi H’Bat Niê, là Kwang ătbồ ƀòn Ƀông, xã Ea Kao, ƀòn dờng Ƀuôn Ma Thuột yal, là dùl nă kwang ătbồ ƀòn den tàn tŭ jiơ bi lời ai broă lơh mpồl bơtiàn in uă rlau mờ broă tàm hìu bơnhă den tàng bơklau bi dê geh tŭ ờ gŏ gơlơh niam nùs; ùr bơklau kung tam lah sơl tài bơh bơklau ờ hềt wă wờng jơh broă lơh bơh pơ ùr dê. Mơya, bơh tŭ mŭt bal tàm mpồl “Cau klau lam lài tàm broă lơh rơcăng sơndră bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă xã Ea Kao” neh dong bơklau bi dê geh ală bơta gĭt wă dipal bè broă lơh bơh pơ ùr dê mờ bè ring bal ùr klau. Să tờm bi neh gĭt ơ̆t ơl uă rlau, geh ală broă lơh jơnau đơs tàm ki ngàm bal mờ ring bal rlau tŭ tơm bơh bơr mờ cau ùr, ngan là pơ ùr mờ kòn bơh he dê. Tàm hìu bơnhă, bi kung neh jơh nùs sơl tam pà broă lơh tàm hìu bơnhă mờ pơ ùr mờ kòn. Chờ hờp rlau là bơklau bi dê tŭ lơi kung ai tơl bơta dong kờl bi tàm broă lơh mpồl bơtiàn. Bi H’Bat Niê, đơs: Bơh tŭ tus bal añ gŏ gơlơh kuơ ngan. Broă hìu, bơklau añ kung dong kờl sơl. Bơh ală broă dềt rơhền ngan rlau jơh bè broă ai lòt lơh broă mpồl bơtiàn lơm ờ gŏ tŭ tơngai ơm tàm hìu, den bơklau añ dong kờl añ lơh broă hìu, bơto kòn, sền gàr kòn. Broă trŭ gơm biăp piang tàm nhơl tơm bơh bơr mờ kòn mờ ală broă hìu den tam pà bal mờ gơ̆p.

Ồng Phạm Văn Sơn là cau ătbồ Mpồl “Cau klau lam lài tàm broă lơh rơcăng tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă xã Ea Kao”, ƀòn dờng Ƀuôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk dê pà gĭt: Mpồl geh crơng gơs tàm ngai 28/06/2019, broă lơh gơs mpồl neh lơh geh ală anih cribơyai tàm mpồl bơtiàn làng bol ơm kis, dong ală cau tàm mpồl cribơyai ală broă geh gơrềng tus ring bal ùr klau mờ bơta lơh pờng gơwèt mờ cau ùr mờ cau klau pal tìp tàm rài kis; tơnguh uă bơta gĭt wă mờ bơta chài ai cau klau in tàm broă sền gàr bơta gĭt gơ̆p niam bơnĕ mờ bơsong bơta tam gơjrañ ờ di là bơta tam lơh, bơtàu tơnguh să tờm mờ tơngŏ nùs nhơm cau klau jơh nùs. Ală cau tàm mpồl là ală cau tơrña bơyai, cau mblàng yal jơh nùs nàng kờñ lơh tam gơl bơta gĭt wă mờ broă lơh, wèt tus tơn jơh bơta lơh pờng gơwèt mờ cau ùr mờ kơnòm ùr. Ồng Phạm Văn Sơn, đơs: Kờp bơh tŭ mpồl geh crơng gơs, bol añ mblàng yal tàm mpồl ală cau nàng lam lơh srơh tàm ală mpồl thôn, ƀòn rơcăng sơndră bơta tam lơh tam pờng tàm jơh ală tŭ cribơyai bơh mpồl cau ùr dê, bol añ ndrờm pơgồp bal lơm nàng geh tơngume mblàng yal bè rơcăng sơndră bơta lơh pờng tàm hìu bơnhă bơh rùp hìn, bơh sră pang, bơh mblàng yal lir tàm xã mờ 14 anih thôn, ƀòn. Jơh ală thôn, ƀòn bol añ ndrờm gàr sùm anih lùp hòi sồ điện thoại bơh Mpồl cau ùr mờ sồ bơh cau ătbồ mpồl dê nàng tŭ geh broă lơi ală oh mi cau ùr gơtùi hòi mờ bol añ geh gùng dà dong kờl.  

Broă lơh mpồl “Cau klau lam lài tàm broă lơh rơcăng sơndră bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă” bơh Mpồl cau ùr xã Ea Kao, ƀòn dờng Ƀuôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk ờ mìng rơhời tam gơl bơta gĭt wă bè ùr klau mờ cau klau gơ gơs là anih kơldìng kơ̆ kơl jăp ai cau ùr mờ kơnòm dềt in. Bơh hơ̆, bơ̆t bơtàu geh dùl mpồl bơtiàn ring bal ờ geh bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă, pơgồp bơnah lơh geh bơta ring lơngai tàm rài kis, dong kờl cau ùr brồ guh bơtàu tơnguh jak chài.

Bè bol añ pa yal, mpồl “Cau klau lam lài tàm broă rơcang sơndră tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă, xã Ea Kao, ƀòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk neh pơgồp bơnah tơrmù ƀà bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă, sơlơ tơnguh tai bơta đềt mềr đah ùr bơklau, bèp mờ kòn, bơh hơ̆ tơnguh bơta kơ̆ kơljap mờ bơtàu tơnguh bơh ală hìu bơnhă dê. Nàng git loh rlau tai bè mờng chài mblàng yal, hòi jà, rơcang sơndră, sơrbì bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă, pơn jờng bơta ring bal ùr klau tàm xã, cau ai tơnggit jơnau đơs Việt Nam geh dơ̆ lùp mò Trịnh Thị Tuyết, Củ tịc Mpồl cau ùr xã Ea Kao, ƀòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk.

Ơ mò, mờ bơta krơi is bơh xã dê geh uă ngan làng bol jơi bơtiàn kòn cau dùl êt nă cau ơm kis bơh jŏ, jat bơhiàn ờs mờng den cau ùr là cau tờm hìu bơnhă, bè hơ̆ den bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă sùm geh tơnggŏ bè lơi?

Mò Trịnh Thị Tuyết: Tàm làng bol jơi bơtiàn kòn cau dùl êt nă cau ơm kis bơh jŏ, khi jat jơi mè den tơl gơnoar lơh nền ndrờm bè là bơh cau ùr dê lơm. Bulah bè hơ̆, mùl màl den dùl bơnah ờ di bè hơ̆, ală cau klau sùm tơrgùm ñô sa, tơnơ̆ tŭ jơh lơh broă den sùm bơyai lơh ñô sa hơ̆ sồng rê den jòi jơnau mờ bau kòn. Sơn đờm bơh ală bơta bè hơ̆, bol hi hòi jà uă hìu bơnhă làng bol là cau jơi bơtiàn kòn cau dùl êt nă cau tus bal pơrjum tàm mpồl do. Tài bơh gơ wèt mờ xã Ea Kao den geh 7 ƀòn là cau làng bol jơi bơtiàn kòn cau dùl êt nă cau ơm kis bơh jŏ. Bol hi kơp kờñ hơ̆ là ală cau tờm nàng mblàng yal niam bơta ring bal ùr klau mờ rơcang sơndră tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă tàm ală thôn, ƀòn mờ kuơmàng là tàm ală ƀòn làng bol jơi bơtiàn kòn cau dùl êt nă cau.

Tơnơ̆ 2 nam lơh broă, mpồl “Cau klau lam lài tàm rơcang sơndră tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă” bơh xã dê neh lơh geh bơta tam gơl bè lơi tàm jơnau git wă mờ broă lơh bơh cau klau tàm xã dê, ơ mò?

Mò Trịnh Thị Tuyết: Dilah mờ wil tơl jơh den ngan là ờ hềt, tài do là dùl broă geh tŭ tơngai lam lơh jŏ jòng, mơya bol hi sền gŏ bơta tam gơl tàm jơnau git wă bơh ală cau klau dê lơh geh cồng nha dờng ngan. Geh ală bơta tam gơl niam là khi neh tam pà bal mờ pơ ùr, hơ̆ là bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă neh gơmù uă mờ kuơmàng là ai pơ ùr tus bal tàm ală broă lơh mpồl bơtiàn den ndrờm bè ờ gam geh bơta kơryan bơh bơklau dê tai, den do là dùl bơta tam gơl. Dơ̆ 2 tai là broă lơh hìu bơnhă dê den bơklau ndrờm tam pà bal mờ pơ ùr. Pơn yơu bè broă lơh suơn, lơh sre den ờ gơtùi đơs tai, mơya tŭ rê tàm hìu den tam pà bal broă hìu bơnhă mờ pơ ùr, ală bi ndrờm lơh jơh den hơ̆ là dùl tàm ală bơta tam gơl pràn ngan, kuơmàng là bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă neh gơmù.

Bè hơ gơtùi gŏ, hìu bơnhă ờ geh tam lơh tam pờng geh là bơnàng jă bơt bơtàu gơs ring bal ùr klau, bè hơ̆ den tơngai tus Mpồl cau ùr xã Ea Kao pơn jat tai lam lơh uă broă lơh do bè lơi nàng pơgồp bơnah bơt bơtàu hìu bơnhă ờ geh tam lơh tam pờng, bơt bơtàu gơs ring bal ùr klau, ơ mò?

Mò Trịnh Thị Tuyết: Gơ wèt mờ Mpồl cau ùr bol hi den ngan là tàm dùl tơngai gờñ ngan rlau jơh, bol hi geh pơn jat tai lam lơh uă broă lơh do. Tài bơh gơtha kung bè bơta kuơ bơh mpồl do dê là ngan ngồn gơ wèt tus mờ rài kis. Lài ngan là gơ dong tơrmù bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă, dơ̆ 2 là dong cau ùr lik klàs bơh ală bơta kơryan ờ ai bơh cau klau, bơh bơklau dê bè lài do, geh khat gơboh tus bal ală broă lơh mpồl bơtiàn. Hơ̆ sồng cau klau kung ai bơta niam nàng pơ ùr, kòn he in geh tus bal ală broă lơh niam chài, tàp pràn să jan, broă lơh mpồl bơtiàn, tam pà bal broă lơh mờ hìu bơnhă, bơta hơ̆ là bơta mờ gơnoar broă bơh mpồl dê neh lơh gơtùi. Tàm tơngai tus den bol hi geh lam lơh uă broă lơh do nàng hòi jà uă cau tus bal, bè hơ̆ den ngan là bơta tam lơh tam pờng tàm hìu bơnhă geh gơmù mờ kuơmàng broă ờ ring bal ùr klau là ờ gam gơlik geh tai.

Ơi, dùl dơ̆ tai dan ưn ngài mò bè dơ̆ boh bơr do.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến mờ K’Duẩn