VOV4.K’ho – Uă nam do, tàm ală ƀòn gơ wèt càr Gia Lai, ală cau ùr kra ƀòn, cau geh bơngă pin dờn neh tơnguh niam gơnoar broă he dê tàm broă hòi jà, mblàng yal làng bol lơh jat niam ală gùng dà, broă lơh bơh Đảng, broă dong kờl, adat boh lam bơh dà lơgar dê, bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă, gàr kơ̆ gơnoar tờm lơngap lơngai tiah nhàr dà lơgar.

Ùr kra ƀòn pơn rơ jak geh uă cau git tus ngan rlau jơh tàm Gia Lai là mò Ksor H’Lâm, kòn cau Jrai ơm tàm ƀòn Krong, xãc Ia Mơr, kơnhoàl tiah nhàr dà lơgar Chư Prông. Deh nam 1945, lòt gan 2 dơ̆ tam lơh, tơnơ̆ hơ̆ là tŭ tơngai jŏ jòng dră wơl bơta ờ git sră, dră wơl bơta jơgloh rƀah. Jơh sơnam rê rlô lơh broă, Ksor H’Lâm rê wơl ƀòn Krong, cèng bal groăt Thượng úy bơh Gah đơng lam ling klàng càr Gia Lai. Ƀòn Krong rơ wah mò Ksơr H’Lâm at gơnoar broă kra ƀòn bơh nam 1998. Tus tŭ do, ờ cau lơi kơlôi sơnơng pal tam gơl. Mò neh kơlôi sơnơng tus broă ai jồm kơnrồ. Ròng geh kơnrồ, jŏ jŏ, mò ai nđờ hìu bơnhă rƀah kal ke tàm ƀòn in jồm tơl hìu 1 nơm. Dùl nam ròng, sền gròi niam, tŭ kơnrồ deh kòn bè den khi dờp wơl kơnrồ me, mò ai hìu ndai in jồm tai. Ờ mìng bè hơ̆ lơm ờ, mò Ksor H’Lâm gam git uă bơta chài hòi jà làng bol neh geh bơto bơtê tàm mpồl ling. Làng bol tàm ƀòn đơs bơta lơi ờ git bè adat boh lam, bè gùng dà bơh dà lơgar dê den jòi tĕ mò H’Lâm nàng lùp.

Ùr kra ƀòn mò Ksor H’Lâm

Ùr jơi bơtiàn kòn cau dùl êt nă cau geh bơngă pin dờn dơ̆ 2 dan yal là mò Rmah H’Yơm, kòn cau Jrai, cau geh bơngă pin dờn bơh ƀòn King Pênh, xã  Chư A Thai, kơnhoàl Phú Thiện, càr Gia Lai. Ƀòn King Pênh là dùl tàm 4 ƀòn pôs đồng kac màng bơh xã Chư A Thai, kơnhoàl Phú Thiện dê. Mờ rlau 90% khà kờp làng bol là kòn cau Bahnar, Jrai, rài kis làng bol dê gam uă kal ke tài kung gam ală bơhiàn lơh broă lơh sa ờ niam. Nàng dong làng bol brồ guh tàm rài kis, lồi nam 2016, ală kấp ủy Đảng, gơnoar atbồ tàm càr Gia Lai neh lam lơh Rơndap broă bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn 4 ƀòn pôs đồng kac màng là Pông, Trớ, Hek, King Pênh gơwèt xã Chư A Thai. Nàng pơgồp bơnah lam lơh niam rơndap broă do, bơdìh mờ gơnoar broă bơh ală kấp ủy Đảng, gơnoar atbồ dê gam geh bơta pơgồp bơta pràn bơh cau geh bơngă pin dờn dê bè mò Rmah H’Yơm.

Mò Rmah H’Yơm yal, geh làng bol pin dờn, pồ lơh cau geh bơngă pin dờn bơh ƀòn dê uă nam den tàng mò sùm lam lài tàm tơl broă, bơh ai is ù lơh ală broă lơh drơng rài kis mpồl bơtiàn tus bơtàu tơnguh lơh sa mờ ală broă ndai bơh ƀòn dê. Tŭ gơnoar atbồ lam lơh bơt bơtàu ƀlàng sre tam làu lồ dờng lơh lài, mò neh lam lài tă pơgồp 2 lồ 1 sàu ù tơrgùm gơs dùl bă ù, hòi jà làng bol lơh jat nàng bơtàu tơnguh lơh sa, brồ guh lik klàs rƀah. Bơdìh hơ̆ tai, mò H’Yơm gam jơh nùs tus bal tơrña bơyai uă broă tam lơh, ờ ring bal tàm ƀòn halà tàm ală hìu bơnhă, mblàng yal adat boh lam, hòi jà làng bol pơgồp bal bơta pràn bơt bơtàu ƀòn lơgar pa. Tŭ do tài neh dờng sơnam den tàng mò H’Yơm neh lời wơl broă mò dê ai cau kơnòm să in.

Ndrờm bè hơ̆ sơl, tàm thôn Ama Hlil 2, xã Ia Mrơn, kơnhoàl Ia Pa, càr Gia Lai geh mò A Hà, 49 sơnam, kòn cau Bahnar geh kấp ủy Đảng, gơnoar atbồ mờ làng bol kòn cau Jrai pồ lơh Bí thư Chi bộ, cau atbồ thôn, cau geh bơngă pin dờn tàm ƀòn lơgar. Mò A Hà yal “He là cau Bahnar den tàng tŭ kis tàm thôn do, he pal bơsram dà kòn cau Jrai nàng boh bơr mờ tơl nă cau. Nam 2016, dờp geh bơta pin dờn bơh gơnoar atbồ mờ làng bol dê, añ geh pồ lơh Bí thư Chi bộ, cau atbồ thôn Ama Hlil 2. Bơh hơ̆ tus tŭ do, añ sùm lơh ngan dong làng bol bơtàu tơnguh lơh sa, brồ guh lik klàs rƀah, at tê bal bơt bơtàu ƀòn lơgar pa tàm ƀòn”.

Ùr atbồ thôn mò A Hà chờ hờp pà git, thôn Ama Hlil 2 geh 271 hìu bơnhă làng bol, tàm hơ̆ geh 209 hìu bơnhă là cau jơi bơtiàn kòn cau dùl êt nă cau, uă ngan là kòn cau Jrai. Dờp kơnòl lam lài bơh thôn dê, mò A Hà neh jơh nùs hòi jà làng bol at tê bal bơt bơtàu ƀòn lơgar pa. Bơh nam 2016 tus tŭ do, thôn Ama Hlil 2 neh lơh gùng bêtông tàm thôn geh 3 rbô 148 thơk, tàm thôn ờ gam hìu sèt, 215 hìu bơnhă geh khà jờng hìu bơnhă niam chài, jơh gùt thôn tŭ do mìng gam 8 hìu bơnhă rƀah.

Mò A Hà pà git, nàng geh làng bol ring bal dùl nùs, pin dờn jàu he in kơnòl dờng màng là cau atbồ thôn, den hơ̆ là làng bol neh tơnguh bơngă mờ pin dờn he. Tŭ at gơnoar broă do, he pal di tŭ git ală gùng dà, broă lơh bơh Đảng, dà lơgar dê nàng mblàng yal làng bol in. Mơkung rơcang lài jòi git adat boh lam, bơsram tai jơnau git wă nàng dong kờl làng bol tŭ làng bol kờñ.

Mò đơs “Kòn cau Bahnar, Jrai jat rài jat jơi mè den tàng tơl broă lơh nền tàm hìu uă ngan ndrờm mờ cau ùr lơh nền is. Den tàng, tàm broă lơh hòi jà, mblàng yal, he sùm tìp oh mi cau ùr nàng ƀuơn boh bơr. Do kung là bơta ƀuơn he dê pơndrờm mờ cau klau tŭ lơh cau atbồ thôn. Bơdìh hơ̆ tai, he sùm pơgồp bal mờ ală cau kơ đơng yàng, cau dong broă yàng nàng hòi jà, mblàng yal tus ală hìu bơnhă jat yàng kis niam, lơh àng sơdah jơnau yàng”.

Ồng Võ Tấn Công, Bí thư Đảng ủy xã Ia Mrơn, kơnhoàl Ia Pa, càr Gia Lai đơs, mò A Hà là Bí thư Chi bộ, cau atbồ thôn lơh krơh lài, jơh nùs tàm broă lơh, geh gal làng bol sền ngềr, pin dờn.

Ală cau geh bơngă pin dờn bè mò Ksor H’Lâm tàm tiah nhàr dà lơgar Chư Prông, halà mò Rmah H’Yơm tàm tiah pôs đồng kac màng Chư A Thai, kơnhoàl Phú Thiện, halà bè ùr Bí thư chi bộ mò A Hà tàm kơnhoàl Ia Pa là ală cau geh pơn rơ ai cau ùr kòn cau tàm Gia Lai. Khi neh tơnguh niam gơnoar broă he dê, dipal là krơh niam tàm ƀòn lơgar.

Cau mblàng K’Duẩn