VOV4.K’ho – Lơh jat Quyết định sồ 33 bơh Thủ tướng Chính phủ dê bè Chính sách dong kờl hìu ơm ai cau r[ah in, tơngai bơh nam 2015 tus nam 2020 (gam geh hòi là broă lơh 167 tơngai dơ\ 2), càr Gialai lam lơh jat Quyết định sồ 455 bơh UBND dê (hòi lơyah là Rơndap broă 455) kờ` dong kờl ai càn priă, dong 4 rbô 438 hìu bơnhă r[ah lơh niam wơl, lơh pa hìu ơm, hời rơ hời gàr niam rài kis, wèt tus jơh r[ah kơ\ kơljap. Bulah bè hơ\, uă bơta ờ niam tàm broă lam lơh tàm [òn lơgar lơh cau r[ah kal ke ngan nàng geh càn priă. Bơta geh ngan do tàm xã uă kal ke Đăk Jơ Ta, kơnhoàl Mang Yang là dùl pơn yơu:

Hìu bơnhă bi Ngứp là dùl tàm ală hìu bơnhă r[ah ngan rlau jơh tàm [òn Đê Bơ Tưk, xã Đăk Jơ Ta, kơnhoàl Mang Yang. Git tus bơnah priă càn 25 tơlak, tơngai ai càn 15 nam, mờ priă cồng lơyah 3% tàm 1 nam nàng cau r[ah in lơh hìu ơm, bi Ngứp lòt lùp mpồl ai càn priă bơh [òn dê nàng càn.

                         Ờ geh càn priă lơh hìu, bi Ngứp pal ơm kis tàm sàl geh cang mờ ală pang sơlo neh klar

Mơya bi geh yal, UBND xã ờ hềt thàn bơ tơl hìu bơnhă bi tàm sră cih mat hìu bơnhă r[ah, den tàng ờ geh tơl bơta nàng càn priă. Bè hơ\ tàng bơh nam 2016 tus tu\ do, hìu bơnhă 4 nă cau kung gam pal ơm tàm hìu ing geh lơh mờ ală pang sơlo sèt, dan bơh cau ơm rềp hìu dê. Bi Ngứp moat jrùm đơs:

“Nhai mìu den sùh jơh hìu đam, sơlo sèt gơ pồ jơh, đi` gơbàn ờ diơng jơh. Tài he ờ geh mat là hìu bơnhă r[ah, den tàng khi ờ ai he in càn. Dilah càn den pal tơm priă cồng jơnhua rlau, geh cih mat hìu bơnhă r[ah den ờ huan kal ke ir. Sră dờp là hìu bơnhă r[ah pa lơh sơl, mơya kung gam ơm tàm xã.”

Tàm tu\ hìu bơnhă r[ah git jơnau yal mơya ờ geh càn priă den geh uă hìu bơnhă ndai ờ git nàng càn. Bi Đinh Thị Ban, cau tờm dùl hìu bơnhă r[ah tàm [òn Bông Pim, xã Đăk Jơ Ta pà git, bi ờ hềt tu\ lơi geh yal là cau r[ah gơtùi càn priă nàng lơh hìu. Den tàng, bồ nam 2017, tu\ mờr deh kòn dơ\ 2, kờ` geh hìu ơm kơ\ kơljap, bi Ban neh pal càn 20 tơlak priă bơh 1 nă cau pas tàm [òn dê mờ priă cồng jơnhua ngan:

“Càn priă lơh hìu den cau atbồ [òn ờ yal. Ờ git pal lơh bè lơi den pal lòt càn priă cau dê. 20 tơlak priă, pah nam tơm 4 tơlak priă cồng. A` git là càn priă cồng bè hơ\ là jơnhua ngan, mơya khi ai he in càn priă là bơtuah ngan bloh. Nhai tơnhàu bùm blàng, a` pơndiang bơh 1 tus 2 rơndeh bùm nàng tơm hời rơ hời khi in. Tơm den lèng tai nàng blơi phe sa. Nhai but [ang den lòt pơ\ [ang nàng tac blơi phe.”

Bông Pim mờ Đê Bơ Tưk là 2 [òn r[ah ngan rlau jơh bơh xã uă kal ke Đăk Jơ Ta dê. Tàm do, geh git nđờ jơt nơm hìu sèt, ờ kơljap. Mơya, tàm sră cih mat ală hìu bơnhă geh càn priă nàng lơh niam wơl, lơh pa hìu den ờ geh mat ală hìu bơnhă do.

                          Lo\ Đinh Thị Ban (Soh ào jù) ờ geh yal bè broă geh càn priă dong kờl lơh hìu ơm

Đơs lơh loh bè broă ờ cih mat cau geh càn, ồng Phạm Đức Minh, Kuang atbồ phòng tín dụng, Ngân hàng Chính sách xã hội kơnhoàl Mang Yang pà git, đah ngân hàng ờ geh dơ\ lòt sền lơi nàng sền sơwì khà hìu bơnhă r[ah geh jơnau kờ` càn priă. Kờp sền, pồ sac rơwah, cih mat hìu bơnhă r[ah geh jơnau kờ` càn den geh jàu jơh gơnoar atbồ xã in. Den tàng, broă ờ cih jơh mat cau geh càn là tài bơh kuang bàng tàm [òn lơgar ờ hềt kờp sền nền nòn. Geh tu\, uă hìu bơnhă neh geh cih tàm sră mat do, mơya tài gơnoar atbồ xã lơyài tàm broă kơlôi sơnơng, sền sơwì den tàng neh ờ gơtùi tă priă ai càn di tu\. Mùl màl tus tu\ do, kơnhoàl Mang Yang mìng pa tă priă ai 13 tàm khà 154 hìu bơnhă r[ah in càn jat broă lơh dong kờl. Ồng Phạm Đức Minh pà git:

“Tàm [òn geh mpồl duh broă làng bol [òn dơng kờl làng bol lơh hìu, mơya lam lơh lơyài den tàng ngân hàng ờ geh tơl bơta nàng tă priă ai càn. Nam lài 30 nơm hìu den mìng tă priă ai càn geh 8 nơm hìu. Ngân hàng kòl yan tàm bơta là [òn lơgar lam lơh lơyài ir. Xã bơt bơtàu rơndap broă, jun càr in ki\ mờ yal ngân hàng in càn. Ngân hàng ờ lòt kờp sền, mờ tơnơ\ tu\ geh mat den ngân hàng hơ\ sồng kờp sền.”

Tus tu\ do, broă lơh jat Quyết định sồ 33 bơh Thủ tướng Chính phủ dê bè Chính sách dong kờl hìu ơm ai cau r[ah in tơngai bơh nam 2015 tus nam 2020 neh rlau mờ gùl tu\ tơngai, mơya gùt càr Gialai mìng pa ai càn geh 940 nă tàm khà 4 rbô 438 nă cau geh càn, hơ\ là mìng geh 1/5 khà geh ai. Bơta pal đơs là ală kơnhoàl geh khà tă priă ai càn lơyah den là ală kơnhoàl geh khà hìu bơnhă r[ah uă bè Mang Yang, Đăk Đoa, Krông Pa, Phú Thiện. Ồng Nguyễn Hữu Mặc, Kuang atbồ phòng Lao động, Thương binh mờ Xã hội kơnhoàl Mang Yang đơs là, bơdĩh mờ gơnoar atbồ tàm [òn lơgar lơh broă ờ niam, ờ yal di khà hìu bơnhă r[ah, den khà ai càn mìng 25 tơlak priă kung là dùl jơnau nàng gơbàn lơyài. Ồng pà git:

“25 tơlak den ờ hềt tơl nàng lơh hìu. Priă ai càn dùl êt ir, ờ gơtùi lơh broă dờng den tàng khi ờ càn. Hìu bơnhă r[ah ờ geh priă nàng bơ tơl tai kờ` lơh hìu niam. Càn bơh 40 tus 50 tơlak priă, hìu bơnhă tă is bơh 3 tus 10 tơlak priă den digơlan là gơtùi.”

Quyết định sồ 33 là dùl chính sách niam, tài ờ mìng dong cau r[ah geh tai bơta nàng tơnguh niam rài kis, mờ gam dong kờl uă ngan ai 2 broă lơh jơnau kờ` dà lơgar bè tơmù r[ah mờ bơt bơtàu [òn lơgar pa. Dilah ờ geh ală bơta bơsong di tu\, lơh niam wơl ală bơta ờ niam gam gơlik geh, broă lơh niam do ngan là ờ gơtùi tus mờ uă ngan hìu bơnhă r[ah tàm tiah do.

                                                                                  Cau cih mờ yal tơnggit K’Duẩn