VOV4.K’ho-Ờ geh bơta mờng chài bè lơh sơnơm, kham sơm kòp ai làng bol [òn lơgar in kơnờm bơh jơnau yal geh sền go\ tàm internet, dùl anih kham sơm kòp tìs mờ kơrnoat boh lam tàm xã Dun, kơnhoàl Cư Sê, càr Gia Lai neh lơh dùl nă cau kòp as sồt uă kồ ntìng pal òt te\ jơng. Mơya, anih lơh sơnơm do ờ mìng ờ gơtìp lơh glài jat jơnau sồr bơh kơrnoat boh lam dê mờ gam geh ai tơl bơta nàng bơsong is jơnau gơlời wơl mờ pơn jat tai lơh broă.

Bi Rơ Mah Binh, 30 sơnam ơm tàm [òn Ring Răng, xã Dun, kơnhoàl Cư Sê tus sơm kòp as sồt uă kồ ntìng tàm hìu mò Nguyễn Thị Thùy Linh deh nam 1972 ơm dùl [òn bal. Ờ go\ di là bác sĩ halà y sĩ lơi ờ, mơya pah tu\ tus sơm kòp, cau kòp ndrờm geh mò Linh ci\t tơn dùl ding sơnơm tềng anih jê. Rlau 1 nam sơm kòp, bi Rơ Mah Binh geh ci\t rlau 10 dơ\. Bồ nhai 9 nam do là dơ\ ci\t du\t ndơl tài bơh jơng bi dê eh gơtìp kơn jơ\ ngan mờ neh ồm jơh, tơnơ\ tu\ geh mò Linh ci\t sùm 3 ding tềng 3 anih.

Sền go\ cau lòt ci\t den a` kung lòt sơl. Tus tàm hơ\, a` lùp mò hơ\ là jê kồ ntìng ci\t gơtùi lah ờ, mò hơ\ đơs là ci\t di, den tàng pah tu\ jê là a` lòt ci\t tềng hơ\. Sơnơm mìng geh dùl ding lơm, a` pin dờn sùm. Ci\t ding dơ\ 3 den jơng bò pàl jơh, jê sra ngan. 3 ngai tơnơ\ den jù mung jơh jơng. 5 ngai tơnơ\ lòt tus hìu sơnơm kơnhoàl den khi đơs là jơng do ờ gơtùi sơm bời tai ờ, jun a` tus hìu sơnơm dờng càr. A` rê tàm hìu, bè hơ\ là 15 ngai tơnơ\ hơ\ sền go\ gơ lề puăc, lồi du\t là pal lòt koh te\ jơh.

Bi Rơ Mah Binh cau dơ\ 2 bơh đah kiau, pal koh lu\t te\ jơng đah ma tài bơh sơm kòp tàm anih ờ geh ai sră lơh broă

Mò Nguyễn Thị Thùy Linh deh nam 1972 ơm tàm xã Biển Hồ, [òn dờng Pleiku ờ go\ lơh broă tàm gah lơh sơnơm mơya tơnơ\ tu\ rê hờ [òn Dun ơm kis rlau 1 nam do, mò neh dờp sơm kòp ai uă làng bol tàm do in. Mò Linh pà gi\t, neh pờ internet nàng jòi sền mờ lơh nền ci\t sơnơm Declophenat 75 % nàng sơm kòp as sồt uă kồ ntìng ai bi Bình in. Broă gơlik kòl sơnùan, lề mpàng jơng đah ma bơh cau kòp dê gơ wèt mờ mò mìng là jơnau ờ bơtuah bơtoài lơm gơ dê. Den tàng bè hơ\, tơnơ\ tu\ dong kờl cau gơtìp aniai 5 tơlak 500 rbô đong, mò Linh sồr cau gơtìp aniai do ờ go\ di yal broă do mờ anih lơh broă sền gàr kơrnoat boh lam.

Hìu a` lài do kung geh sơl phòng kham kòp tàm [òn dờng Pleiku, kung dong broă tàm hơ\ mờr 30 nam do. Broă lơh den kung jat tàm broă lơh gơ dê. A` den ờ go\ geh bơsram dờng, mơya ci\t sơnơm den kung ờ go\ di là ờ go\ gi\t ir ờ. A` kung sền sơl tàm internet, sền go\ sơnơm hơ\ là sơnơm sơm kòp as sồt uă kồ ntìng. A` kơlôi là ci\t gơ bơh lài tus tu\ do ờ go\ gơlik bơta lơi ờ. A` ci\t bè hơ\ kung rlau 10 dơ\ sơl, ờ go\ geh dùl êt bơta lơi. Ờ bơtuah dong cau mờ gơtìp wơl bè hơ\.

Mò Linh cau đah kiau đơs là, broă gơlik bơta niai mờ cau kòp là dùl bơta ờ bơtuah bơh să tờm mò dê

Bác sĩ Chuyên khoa 1, ồng Nguyễn Văn Thạch, Kuang atbồ Khoa nội tổng hợp, Hìu sơnơm dờng càr Gia Lai pà gi\t, sơnơm mờ mò Linh ci\t bi Bình in là sơnơm tơrmù jê mờ ờ gơdờp nàng sơm kòp. Bulah bè hơ\, broă ci\t sơnơm do kung pal lơh jat ală jơnau sồr krà` ngan bơh gah lơh sơnơm dê tài bơh gơ digơlan lơh gơlik ală bơta aniai ờ chài ngan gơtùi gi\t lài.

Sơm kòp ai cau kòp as sồt kồ ntìng in den pal sơm kòp làm tơl mờ jat sền jat tơngai ờs mờng. Sơnơm Declophenat 75% là sơnơm tơrmù jê. Sơnơm do ờ go\ di [ươn ờ, geh uă ngan bơta gơ aniai ndai. Să tờm gơ ờ go\ di là sơnơm sơm kòp ngan ngồn. Ală cau ờ geh bơto bơtê wil tơl, tu\ ci\t sơnơm tềng trồm kồ ntìng là broă ờ [ươn. Gơ digơlan gơlam tus lơh aniai sồt ờ niam tềng anih ci\t, sồt aniai tềng trồm kồ ntìng, lơh sồt mồr. Den tàng broă sơm kòp pal geh lơh bơh dùl nă bác sĩ geh bơsram wil tơl.

Ồng Nguyễn Đình Tuấn, Phó Kuang atbồ Sở Y tế càr Gia Lai pà gi\t, Adat Kham sơm kòp nam 2009 neh cih loh làng “krà` cê ờ ai broă lơh kham sơm kòp tu\ ờ geh sră cơng tàng ai lơh broă”. Mơya, jat ồng Tuấn đơs, gah lơh sơnơm mìng atbồ jat tàm sră ai gơnoar lơm. Broă lời gơlik geh jơnau kham sơm kòp tìs mờ kơrnoat boh lam tàm xã Dun là gơ wèt kơnòl bơh gơnoar atbồ tiah hơ\ dê.

Bơta geh ngan tàm rlau 1 nam mò Linh kham sơm kòp mờ tăc sơnơm tàm [òn Ring Răng, ờ hềt geh dùl dơ\ lơi UBND xã Dun lòt sền, bơto tơngkah. Geh tu\ là tu\ gơlik geh dơ\ rềs àr lơh bi Binh pal koh te\ jơng, ồng Võ Văn Quá, Chủ tịch UBND xã Dun kung jàu broă do ai ală gah is bơsong is bal mờ gơ\p mờ ờ go\ yal mờ UBND kơnhoàl Cư Sê in. Ai mò Nguyễn Thị Thùy Linh den kung gam pơn jat tai lơh broă tìs mờ kơrnoat boh lam.

Ùr do ngan ngồn là ờ geh broă lơh lơi ờ. Mơya geh bơklau lài do lơh broă tàm hìu sơnơm den tàng tu\ pờ cơldu\ kham kòp den kung dong broă sơl. Broă lơh ờs mờng, sră pơ àr bơsram broă lơh den a` ờ gơ wèt gơnoar hơ\. Bol a` jàu ai kuang atbồ thôn, kuang àng mờ hìu bơnhă in bơsong. Dilah ờ bơsong geh den hơ\ sồng jun sră tus kuang àng xã in bơsong.

Broă kham sơm kòp geh kơrnoat boh lam cih krà` cê ngan. Mơya, bơta lơh broă ờ jơh kơnòl bơh gơnoar atbồ xã tàm xã Dun, kơnhoàl Cư Sê dê neh ờ gi\t là neh ai tơl bơta ai broă lơh broă tìs mờ kơrnoat boh lam in, lơh aniai uă ngan tus pràn kơldang să jan  bơh làng bol tàm tiah do dê.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến