VOV4.K’ho- Gia Lai là càr geh 90 kơi sồ gùng nhàr lơgar rềp bal mờ lơgar Campuchia. Rài kis, lơh sa bơh làng bol dê, uă ngan là cau kòn cau tàm tiah nhàr lơgar gam uă kal ke, siơ\u siar uă bơta. Ală nam do, mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar tàm càr Gia Lai neh geh ală broă lơh geh kuơ ngan, dong làng bol ală kòn cau tàm tiah do bơtàu tơnguh lơh sa, kơ\ kơl jăp rài kis. Kơnờm bơh ală broă lơh do mờ nùs nhơm đah ling klàng mờ làng bol ngai sơlơ tam klac đềt mềr bal, nùs nhơm rcăng gàr lài sền gàr dà lơgar tàm gùt làng bol sơlơ kơ\ kơl jăp.

            Thiếu tá Nguyễn Quang Công, Phó Kuang atbồ Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar 717 là cau mờng quèng ngan tàm ù tiah xã Ia O, kơnhoàl Ia Grai. Mờr 10 nam lơh broă rềp mềl mờ làng bol [òn lơgar, ơm bal mờ làng bol, bơto sră kơnòm dềt in, pơlam làng bol tam chi jo\ nam, ròng siam sền gàr phan ròng…Uă cau gơtìp kòp tê jê să, bi Công neh jơh nùs ngan dong kờl, tryăng gàr, sơm kòp, den tàng làng bol cau lơi cau hơ\ ndrờm kờ` gơboh lơm bi.

Ồng Ksor Thít là cau kra [òn ơm tàm [òn Kuk, xã Ia O sền Thiếu tá Công gơlơh bè kòn tờm he dê. Tàm [òn geh jơnau lơi là kra [òn kung yal, kung lùp lơm bi Công. Thiếu tá Nguyễn Quang Công pà gi\t: Bơh 3 nam rềp ndo, ală kuang bàng đảng viên bơh pôs đồng 717 dê neh geh jàu kơnòl rê pơrjum bal tàm chi bộ bơh ală [òn tàm ù tiah pôs đồng dê atbồ.

Bơdìh mờ kơnòl jòi gi\t bơta gơlik geh tàm [òn lơgar, lơh broă lơh sền gàr gơnoar tờm ù tiah nhàr lơgar dà lơgar dê, ală cau ling do gam geh kơnòl dong làng bol bơtàu tơnguh lơh sa, bơtàu tơnguh rài kis. 3 nam do, pôs đồng 717 neh lơh 3 nơm hìu tam klac dờng ai làng bol tàm xã in. Ơm kis rềp mềl mờ làng bol, tam pà bal ală kal ke tàm rài kis, den tàng làng bol sền ală cau ling sền gàr tiah nhàr lơgar gơlơh bè cau pròc mhàm tờm tàm hìu bơnhă sơl.

            Sùm lơh niam broă dong broă ai kấp ủy, gơnoar atbồ tiah do in. Pơgồp bal niam ngan mờ ală mpồl lơh broă tàm tiah do nàng hòi jà bơta pràn gùt làng bol tus bal sền gàr gơnoar tờm ù tiah lơngăp lơngai tiah nhàr lơgar dà lơgar, gàr kơ\ lơngăp lơngai chính trị, rơndăp tăp sèng ờdo ờdă mpồl bơtiàn tàm tiah do. Tàm hơ\, kuơmàng sền dờng màng tàm mpồl cau kra [òn, cau atbồ [òn. Bơh ală dơ\ pơrjum bơto pơlam dong kờl ală cau kra [òn lơh niam gơnoar broă mờ bơta kuơmàng bơh khi dê tàm rài kis bơh làng bol kòn cau tàm tiah do dê.

            Lài do, tàm xã Ia O, geh uă cau lòt jat bơta sơnđan là “Dà lơgar Tin lành Đê Gar”. Bàr pe nă cau hòi jà dô gan nhàr lơgar tus lơgar Campuchia hơ\ sồng jòi gùng ơm kis tàm lơgar dơ\ 3. Dùl tu\ tơngai, làng bol kơlôi rcăng lời sơrbì sươn mìr ờ go\ sih tam phan, hìu đam ờ go\ sền gàr, den tàng rài kis lơh sa neh kal ke sơlơ kal ke rlau tai. Rơ Lan Hach ơm tàm [òn Kuk, xã Ia O là cau sùm hoài jà lam gùng ai cau tiah ndai in tus tàm xã Ia O dô gan nhàr lơgar.

Rơ Lan Hach sùm mu\t tàm brê ting cuh phan brê den tàng gi\t ngan ală gùng dềt, gùng dờng, geh tu\ là gan brê dờng nàng lòt rê gan tiah nhàr lơgar dùl bă chài ngan. Rơ Lan Hach neh uă dơ\ lam gùng ai cau dô gan nhàr lơgar in gơtùi. Nam 2004, Rơ Lan Hach kung dô gan nhàr lơgar tus lơgar Campuchia mờ jơnau kơ\p kờ` geh lòt tus lơgar Mỹ ơm kis, ờ lơh broă kung geh sơl phan nàng sa. Gơtìp tơrgùm tàm sàl dô pleh tàm ù tiah lơgar Campuchia mờr 6 nhai, tài bơh bòl glar kal ke ir den tàng Rơ Lan Hach dô bơh sàl dô pleh jòi gùng rê wơl…

Rơ Lan Hach geh mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar dong kờl lơh niam wơl hìu đam, geh pà tờm điều sơntìl nàng tam. Bơta kuơmàng rlau là geh gơnoar atbồ mờ làng bol tàm [òn toh glài jơh ală bơta lơi neh rlau lơh tìs lài do, den tàng tơryăng tơryồng ngan lơh sa, bơ\t bơtàu rài kis.

Tu\ do, den neh krơi, Rơ Lan Hach neh geh sươn điều ơnàng 2 lồ, 1 lồ ù tam bùm blàng, tam tơngời, ròng kơnrồ 7 nơm. Priă lơh geh bơh sươn chi mờ ròng phan pah nam mờr 200 tơlak. Kơnờm bè hơ\ mờ ồng neh lơh geh hìu niam bơne\ ngan. Rơ Lan Hach đơs là, ờ go\ di mìng hìu ồng lơm mờ 156 hìu bơnhă làng bol tàm [òn geh rài kis bè tu\ do là kơnờm mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar neh jơh nùs dong kờl.

            Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar sền gròi ngan dong kờl làng bol kơ\ kơl jăp rài kis lơh sa bè lơh kòi, tam điều, tơn jơh jơgloh tơrmù r[ah, bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar sền gròi uă ngan tus rài kis làng bol dê. Gi\t gơ\p mờ làng bol niam ngan den tàng làng bol pin dờn mờ kờ` gơboh ngan mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar. Làng bol ưn ngài uă ngan.

            {òn Krông, xã Ia Mơ, kơnhoàl Chư Prông ờ geh cau dô gan nhàr lơgar tìs mờ kơrnoat boh lam. Mơya, làng bol cau Jrai tàm do ờ hềt git gùng dà lơh sa lơh gơlik phan kă bro. Kàl mìu khi mus brê tùc tam kòi tơngời, kàl prang mu\t tàm brê ting mòk phan brê.

Mò Ksor Lâm, kra [òn Krông yal bè do: Pơgăp mờ do 10 nam, mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar neh rồ ù bo\ bil tàm lồi [òn lơh gơs lo\ sre. Mpồl ling ờng kòi, sih tam. Tus tu\ kòi dum, mpồl ling tam pà làng bol in lòt toès. Sre kung geh tam pà ai ală hìu bơnhă in. Khi geh bơto pơlam broă ờng kòi tam kòi. Hời rơhời hìu lơi kung gi\t lơm lơh kòi sre. Ală nam rềp ndo, Dà lơgar bơcri priă lơh bơtơ\t rbòng dà, làng bol rồ  ơnàng ù rơhời, den tàng [làng sre [òn Krông dê neh gơguh tus 20 lồ. Kơnờm geh lo\ sre, hìu lơi kung neh geh tơl phe sa gùt nam.

Oh mi mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar dong kờl uă ngan ai làng bol [òn lơgar in, làng bol ờ hềt gi\t lơh broă, ờ gi\t lơh sa geh mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar bơto pơlam dong kờl. Kăc màng bơto pơlam làng bol sùm dòn bơr mờ lơh jat. Kơnờm cau ling bơto pơlam lơh sa mờ rài kis làng bol dê ngai sơlơ tơl ngui tơl sa.

            Bơh jo\ làng bol tàm tiah nhàr lơgar 2 đah neh geh bơta git gơ\p rềp mềl ngan, geh tu\ là geh bal bơta gơrềng đah tam bau, cau pròc mhàm jơi nòi bal. Den tàng khi sùm lòt rê, lòt còp rwàng bal mờ gơ\p. Thiếu tá Trần Anh Tuấn, phó kuang atbồ Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Mpồng nhàr lơgar dunia Lệ Thanh pà gi\t: Ờ dùl êt cau sơmờm broă do nàng tăc bro, pơndiang ntrờ` phan bơna kă bro tìs mờ kơrnoat boh lam. Kơnờm hòi jà mblàng yal bơh ală cau ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê mờ làng bol wờng mờ lơh jat niam jơnau sồr bơh kơrnoat boh lam dê.

            Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Mpồng nhàr lơgar dunia Lệ Thanh neh tam dră, kơryan mờ ku\p jơh ală broă lơh kă bro kơ`au, mờ ală cau lơh tìs ndai gơlik geh tàm ù tiah pôs đồng dê atbồ. Mơkung lơh niam broă lơh mblàng yal hòi jà làng bol tàm tiah do tus bal yal yă cau lơh tìs, ba` mpồn, ba` dong kờl bol kă bro kơ`au in, gàr niam lơngăp lơngai chính trị, rơndăp tăp sèng ờdo ờdă mpồl bơtiàn tàm tiah do.

            Đại tá Vũ Trung Kiên, Kuang atbồ Mpồl đơng lam Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar càr Gia Lai đơs ngan: Broă lơh lòt sền, sền gàr tiah nhàr lơgar bơh mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê geh lơh niam là kơnờm hòi tơrgùm geh bơta pơgồp bal tus bal lòt sền bơh mpồl kuang àng, mpồl ling klàng mờ mpồl ling griăp [òn dê mờ geh bal làng bol tàm tiah pôs đồng lơh broă. Ngan kơnờm bè hơ\ mờ jơh ală broă lơh tàm gùng nhàr lơgar ndrờm geh lơh niam; Ală gùng nhàr lơgar, jrong nhàr lơgar ờ gơtìp ală mpồl cau, ală rơndeh rơndồ mờ geh tu\ là ală bơta gơrềng bơh brê bơnơm, phan puan jơng dê kung geh sền go\ di tu\ nàng ală gùng nhàr lơgar, jrong nhàr lơgar sùm geh gàr kơ\, đơs ngan geh gơnoar tờm ù tiah nhàr lơgar bơh dà lơgar dê.

            Bol a` sac rwah rlau 50 nă kuang bàng ling sền gàr tiah nhàr lơgar tàm ală pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar nàng tus bal pơrjum tàm ală chi bộ thôn, [òn. Mờ bol a` jàu ală kuang bàng ală pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar in atbồ ală hìu bơnhă. Ngan mpồl cau do geh să tờm tơn pah ngai bal mờ kấp ủy, gơnoar atbồ tàm tiah hơ\ lơh kơ\ kơl jăp bơ\t bơtàu anih pràn bè chính trị, bè lơh sa, lơh pràn lơh jat ală rơndăp broă lơh. Mblàng yal nàng làng bol in lơh jat ală gùng dà broă lơh, jơnau sồr bơh Đảng dê.

Ngan kơnờm bơh ală broă lơh loh làng hơ\ ală nam do, bol a` neh bơ\t bơtàu geh nùs nhơm rcăng lài sền gàr dà lơgar tàm làng bol kơ\ kơl jăp ngan tàm tiah nhàr lơgar, lơh làng bol in pin dờn tàm Đảng, pin dờn tàm gơnoar atbồ den làng bol bal mờ mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar bal mờ gơnoar atbồ bơ\t bơtàu ală nùs rcăng lài sền gàr dà lơgar tàm jơh tơl nă làng bol.

Nùs nhơm rcăng lài sền gàr lơngăp lơngai tàm làng bol geh lơh niam den nùs nhơm rcăng lài sền gàr tiah nhàr lơgar tàm jơh tơl nă làng bol ngai sơlơ geh kơ\ kơl jăp. Tus dì tu\ tơngai do, den gơtùi đơs ngan là jơh ală broă gơrềng tus sền gàr gơnoar tờm ù tiah nhàr lơgar den ndrờm hòi tơrgùm geh bal jơh ală anih lơh broă chính trị mờ bơta tus bal jơh nùs ngan bơh làng bol dê.

            Jat gùng tiah nhàr lơgar bơh Gia Lai dê, ală sươn tiêu, kau su hòn dờng niam ngan. Tàm bơrlu\ bal tàm gùl ală sươn chi jo\ nam là ală [òn làng bol ơm kis bal mờ ală hìu đam geh lơh mờ sơmang, rơkàng tìm mờ găc pơrhê niam. Rài kis lơngăp lơngai hờm ram neh mờ gam tus mờ làng bol tàm tiah nhàr lơgar.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến