VOV4.K’ho-{òn Ốp, gơ wèt sơnah [òn Hoa Lư là dùl [òn cau Jrai dê gơ ơm tàm gùl tiah tờm [òn dờng Pleiku, càr Gia Lai. Tàm bơta tam gơl pah ngai bơh tiah drà kơh bơnơm Pleiku dê, [òn Ốp kung gam gàr he in ală bơta niam ờs mờng gam wơl bơh yau mờ uă bơhiàn niam chài pơnrơ is ngan [òn lơgar.

Ală nam rềp ndo, làng bol [òn Ốp neh ngui niam bơta pràn nàng bơtàu tơnguh nhơl chờ niam chài, nhơl chờ [òn lơgar. Bơta do dong làng bol in lơh geh tai priă jền mơkung dong làng bol prăp gàr mờ yal tơngi\t bơta niam chài cau Jrai dê tus mờ năc lòt nhơl in.

Ală ngai bồ sơnam pa nam do, bơta `o\ sùm geh sùm mờ niam bơne\ ngan tàm tơl muh mat ală làng bol [òn Ốp dê, là [òn nhơl chờ niam chài, [òn lơgar bơh [òn dờng Pleiku dê. Pah ngai, geh pơgăp jơ\t mpồl năc lòt còp [òn.

Tus tàm do, năc lòt nhơl geh lòt còp hìu rông ờs mờng bơh yau, tiah geh lơh ală broă lơh kuơmàng bơh làng bol [òn lơgar dê. Pơn jat hơ\ là lòt còp tiah hìu [ồc nàng gi\t wa\ tai bè bơhiàn tơ\p [ồc krơi is ngan bơh cau Jrai lài do dê. Tiah lòt còp tai là dà mbòr Ia O, là tiah làng bol kung gam sùm lòt um lòt pìh phan, `o\ nhơl boh bơr yal jơnau bal mờ gơ\p bè broă sươn mìr pah tu\ trồ mho tus.

{òn Ốp geh glòm gùt dar bơh 2 dà croh Ia Nin mờ Ia Nat. Thòng Ia Lâm lơh geh ală gơl gùng gơpồt gùt dar gơlơh rùp ơyun tàm [òn lơh geh bơta niam bơne\ lơh gơkờ` ngan cau năc pah tu\ lòt còp [òn.

Nghệ nhân Rơ Châm Geh pà gi\t, làng bol [òn Ốp bơh jo\ mìng quèng mờ broă lơh sươn mìr, mơya tu\ do khi kung sơnđờm lơh quèng bal mờ broă tus bal lơh broă bơtàu tơnguh nhơl chờ.

Ơruh pơnu tàm [òn lơh cau pơlam gùng lam năc lòt nhơl tus ală anih lòt còp. Cau ùr tru\ gơm biăp piang nàng yờ năc in sa. Bơh tu\ bơtàu tơnguh nhơl chờ, priă lơh geh bơh làng bol tàm [òn dê kung geh gơguh rlau uă ngan.

Geh ală hìu `ô sa dờng tàm [òn jà năc tus dròng cing ja` mồng ai năc in sền pah tu\ tus trồ mho mang. Chờ hờp ngan tài bơh tơnơ\ dùl ngai lơh broă sươn mìr bòl glar ngan, rê hờ hìu mpồl dròng cing ja` mồng bol a` dê geh jà lòt dròng cing ja` mồng nàng ai cau năc lòt nhơl in sền, tài bơh [òn Ốp là [òn nhơl chờ sùm drơng năc in.

 Lài do, cing mồng bơh mò pang dê, dùl tu\ tơngai gơtìp lời hiu\ te\, gơtìp sang lời te\, mơya tu\ do den pah poh, pah ngai bol a` ndrờm geh lơh lơm. Bol a` chờ hờp ngan mờ kờ` ngan geh dròng cing ja` mồng, tam ya xoang pah tu\ geh mpồl năc lòt nhơl tus lùp sền kờ` gi\t bè bơhiàn niam chài, bơhiàn ờs mờng bơh yau bơh cau Jrai tàm [òn Ốp bol a` dê.

Tàm [òn Ốp tu\ do geh 6 hìu `ô sa dờng pơnrơ is ngan geh lơh jat bè hìu niam chài bơh kòn cau tàm tiah do dê. Bi Kpuih Kinh, atbồ hìu `ô sa dờng Ch’Rao, pà gi\t: Jơh ală phan sa tàm hìu `ô sa dờng do ndrờm geh tru\ gơm jat bơhiàn cau Jrai dê, mờ piang pùh, iar buh, nha bùm blàng gơm bal mờ blơn bơtăng, puăc sur brê buh tàm ding gle. Ală hìu rơng ndrờm geh lơh mờ đơr, gle, ja, lơh mờ mpàn jat di bè hìu ơm cau Jrai dê.

Tàm pah tu\ tus ngai lồi poh, hìu `ô sa dờng sùm bơyai lơh mang dròng cing ja` mồng, lơh bơta niam chài [òn lơgar. Jơh ală bơta do dong năc lòt nhơl in geh kis tàm dùl ù tiah niam chài, bơta niam chài đơs crih tam ya pơnrơ is ngan bơh cau Jrai tàm Tây Nguyên dê.

Năc lòt nhơl tus tàm do ờ mìng geh sa phan sa kloh bơkah, phan sa ờs mờng bơh cau Jrai dê bè piang pùh, iar buh, sur hur tềng dra hìu [ềp, nha bùm blàng gơm…mờ gam geh sền ală bơhiàn niam chài bơh yau cau Jrai dê, gơkờ` ngan tàm ù tiah niam chài cing mồng nàng gi\t geh bơta song dơ pă, jơh nùs jơh tồr mờ rài kis pơn dềt să ngan bơh cau Jrai dê. Kuơmàng, pah tu\ tus mang ngai dơ\ poh geh dơ\ tìp mat lơh quèng chờ hờp ngan đah cau năc lòt nhơl mờ cau nghệ nhân, `ô sa bal, nhơl chờ hờp bal tam ya xoang Jrai.

Ồng Siu Núi là cau kra [òn pà gi\t, [òn Ốp geh 105 hìu làng bol bal mờ rlau 500 nă cau, jơh ală là cau Jrai lơm. Tu\ do, bal mờ broă prăp gàr ală broă lơh niam chài krơi is ngan, den [òn Ốp neh jơh nùs tam gơl, ai tơl ală bơta [ươn nàng bơtàu tơnguh nhơl chờ.

{òn Ốp r[ah lơ ời lài do tu\ do neh geh tam gơl àu soh pa bal mờ gơl gùng lơh bê tông ơnàng 8 thơk gơ jòng ngan bơh bồ [òn tus lồi [òn. Bal mờ hơ\ là ală hìu đam bơh cau Jrai tàm do dê geh lơh niam wơl, pơs wàs hìu đam sàng goh ngan, rơndăp tăp sèng ngan, rcăng gơ gơs là dùl homestay dềt lơh geh jơnau kờ` lòt sền bơta niam chài kòn cau ơm kis bơh yau dùl bă tiah bơh cau năc lòt nhơl dê. Ồng Siu Núi chờ hờp ngan mờ đơs.

Tu\ do, rài kis làng bol dê neh krơi mờ lài uă ngan, rài kis pa tu\ do pal geh priă jền, phan bơna, biàng mữ. Làng bol [òn Ốp lài do mìng lơh sươn lơh mìr lơm, mơya tu\ do neh geh priă jền bơh broă wa\ rò mờ drơng ală mpồl năc lòt nhơl bơh tiah ngài tus. Khi tus lùp, sền hìu rông, hìu [ồc mờ bơta niam chài cau Jrai dê.

Làng bol [òn lơgar mho bơh lơh broă rê den lòt rò năc mờ dròng cing ja` mồng, tru\ gơm ală phan sa ờs mờng bơh yau cau Jrai dê. Uă năc tus khi kờ` sa bal, ơm bal, tru\ gơm sa bal mờ làng bol tàm [òn ală phan sa tru\ gơm bơh biăp brê, tàm tàm dà croh sàng kloh bơkah ngan mờ phan geh is bơh brê bơnơm dê lơm. Làng bol geh đau broă lơh tai bơh broă rò năc mờ ndrơng năc lòt nhơl nàng jòi tai priă jền.

Ồng Huỳnh Hội, Phó Kuang atbồ Ală mpồl nhơl chờ càr Gia Lai pà gi\t, nam pa nam do, [òn Ốp là 1 tàm 7 [òn làng bol kòn cau tàm ù tiah càr Gia Lai geh bơcri priă bơtàu tơnguh jat gùng dà nhơl chờ niam chài, nhơl chờ [òn lơgar. Jat mờ hơ\, ală bơta pơnrơ is ờs mờng bơh yau bè ù tiah niam chài, đơs crih tam ya geh sùm bơh yau tàm do geh sền dờng màng sền gàr ngan mờ ngui niam ngan.

Ờ huan ngan geh tàm dùl [òn dờng geh dùl [òn làng bol kòn cau ơm kis gal, gam wơl ờs mờng bơh yau bè hơ\. Tu\ năc tus tàm [òn làng bol kòn cau den là [ươn [oài ngan. Dilah hòi jà geh làng bol lơh bal nhơl chờ den làng bol lơh niam wơl hìu đam, nàng năc tus geh ơm bal, sa bal mờ tru\ gơm sa is. Làng bol gi\t wa\ is bè gùng lòt mờ uă bơta. Gơnoar atbồ mờ làng bol bal mờ ală ban, gah sơnah lơh broă lơh bal den hơ\ sồng gơtùi gơhòi gơ jà geh năc lòt nhơl.

Mờ gùng dà do, [òn Ốp gam bơtàu tơnguh nhơl chờ dùl bă kơ\ kơl jăp nàng bơtàu tơnguh uă rài kis lơh sa, mơkung pơgồp bơnah prăp gàr mờ yal tơngi\t bơhiàn niam chài ờs mờng bơh yau cau Jrai dê ai uă ngan cau năc lòt nhơl tus bơh tàm lơgar mờ lơgar ndai in.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến