VOVO4.K’ho - Mờ jơnau kờ` dong làng bol kòn cau brồ guh bơtàu tơnguh lơh sa, mơkung tơmù dimơ broă tac, ai ơpah ù tàm tiah sar lơgar ngài, UBND xã Hà Bầu, kơnhoàl Đak Đoa, càr Gialai neh mut lơh broă lơh tam klac bal lơh broă sa đah hìu nhă cau yoan mờ hìu nhă làng bol kòn cau. Bơh sơn rờp, broă lơh do neh lơh geh cồng nha niam ngan:

Hìu nhă ồng Rah Lan Bak ơm tàm [òn Weh, xã Hà Bầu, kơnhoàl Đak Đoa tam kơphe tàm suơn rlau 1 lồ. Mơya tài sơntìl kơphe robusta yau, plai rah rài, dềt, cồng nha tơnhàu lơyah, den tàng kờp jơh priă jền sơngka sền gàr, pah nam, ồng mìng tac geh rlau 10 tơlak priă. Sền go\ uă làng bol tam klac lơh broă sa mờ hìu nhă cau yoan ndrờm geh cồng nha jơnhua rlau, ồng Bak neh khin cha dan mờ gơnoar atbồ tàm [òn lơgar sền, ki\ sră nggal lơh broă bal 20 nam mờ hìu nhă ồng Nguyễn Văn Hà, ơm tàm [òn 5, xã Mang Yang nàng geh dong kờl phơng sih, sơntìl mơkung bơsram bơta chài tam sơngka sền gàr tơn. Mìng tơ nơ\ 3 nam, suơn kơphe neh kra hìu nhă ồng Bak dê neh geh ala mờ 800 `jrong tiêu gơs tơlir, pơrgon tơnhàu geh 1 tấn gar tàm kàl sơn rờp, ồng Bak ờ gơtùi pồn bơta chờ hờp: “Lài do, hìu nhă a` tam kơphe den cồng nha lơh geh lơyah ngan, den tàng ki\ sră pơrgon mờ oh Hà dong kờl sơntìl, `jrong tam tiêu, phơng sih. Bơh ngai lơh bal mờ oh Hà den priă jền lơh geh jơnhua rlau, gơguh uă rlau. Lài do a` tam kơphe den ờ geh bơta lơi, hìu nhă ngai sơlơ kal ke. Tus tu\ pơrgon tam tiêu den ngai sơlơ bơtàu tơnguh, nam tus den kơp kờ` cồng nha tơnhàu uă rlau tai nàng he geh priă jền bơcri lơh tai, nam do den tơnhàu geh 1 tấn tiêu, nam tus den kơp kờ` là tơnhàu geh 3 tấn tiêu.”

Bal mờ yô tam klac bal hìu nhă bơh hìu nhă Bak – Hà dê, tàm xã Hà Bầu tu\ do neh geh 28 yô hìu nhă ndai gam tam klac lơh broă sa bal mờ gơp, bal mờ git nđờ jơt lồ chi tam. Jat mờ hơ\, jơh ală hìu nhă làng bol kòn cau geh ù den sùm ờ tơl priă bơcri, ờ huan git bơta chài lơh broă, sơngka sền gàr. Ai hìu nhă cau yoan den ndrờm geh ală bơta hơ\, mơya ờ huan geh ù. Tu\ lơh broă bal mờ gơp, ală hìu nhă geh ki\ mờ gơp sră nggal ringbal tam pà kơnòl, bơta kuơ lơh geh bơh tơl gah dê jat bơta sền gròi, lơh cơng bơh gơnoar atbồ tàm [òn lơgar dê. Bulah pa mut lơh 2, 3 nam do, mơya jơh ală hìu nhă làng bol kòn cau ndrờm geh priă jền lơh geh kơljap sùm. Bal mờ hơ\, hìu nhă cau yoan kung ờ duh pal lòt ơpah ù mơya kung gam geh priă jền lơh geh. Bi Nguyễn Tấn Long, ơm tàm xã Hà Bầu pà git, kơnờm lơh broă bal mờ hìu nhă làng bol kòn cau, pah nam, bi lơh geh tai git nđờ jơt tơlak priă: “Lài do, suơn do là ù gời, ù brê. Tơnơ\ do a` go\ sang gời pơlai ngan den tàng lơh broă bal mờ wa Khi, nàng pès nhơt tam tờm kơphe nàng dong lơh sa bơtàu tơnguh đah 2 hìu nhă. Tơnơ\ mờ tu\ lơh kung kơnờm kơnhoàl mờ dà lơgar dong kờl priă càn nàng bơcri chi tam in gơs niam, pah nam tơnhàu geh rlau 100 tơlak, kờp jơh priă jền bơcri den jàu wa in pơgap rlau 30 tơlak.”

Geh dùl bơta mùl màl tàm Gialai là, làng bol kòn cau geh uă ù lơh sa, mơya bơta chài lơh broă ờ huan geh, ờ hềt git bơyai lơh broă sa bè lơi. Bơh broă ờ tơl priă bơcri, lơh broă ờ huan geh cồng nha, ờ uă cau kờ` ai ơpah ù jo\ tơngai halà tac ù mờ khà priă lơyah ngan. Tàm kơnhoàl Đak Đoa, kờp tus lồi nam 2015 neh geh rlau 400 lồ ù lơh sa suơn sre bơh làng bol kòn cau tàm [òn lơgar dê gơtìp tac. Den tàng, broă lơh tam klac bal hìu nhă tàm xã Hà Bầu ờ mìng dong ngui jơh ală bơta [uơn geh tàm [òn lơgar, mờ bơh sơn rờp gam gơtùi tơmù bơta tac ù lơh sa tàm ală tiah [òn lơgar. Bơh ală bơta kuơ is, bơta kuơ bal hơ\, ồng Nguyễn Hữu Thọ, Bí thư Huyện uỷ Đak Đoa kơp kờ`, broă lơh do geh dong crơng gơs ală suơn lồ dờng, ală hợp tác xã lơh sa suơn sre tàm tơngai tơnơ\ do: “Bol a` neh ngui broă lơh do nàng lơh bè lơi bơtàu tơnguh cồng nha ngui ù bơh làng bol dê mờ nàng drơng kơ nòl bơtàu tơnguh lơh sa, tơn jơh jơlgoh tơmù r[ah đơs bal tàm tiah làng bol kòn cau. Bol a` go\ broă lơh do gam geh dùl bơta pràn tai là gơtùi lam sồr uă hìu nhă lơh broă bal mờ gơp nàng lơh gơs suơn lồ dờng mờ wèt tus crơng gơs hợp tác xã lơh sa suơn sre jat broă lơh pa tàm tiah [òn lơgar tàm tiah làng bol kòn cau.”

Bơh ală cồng nha sơn rờp, broă lơh tam klac bal hìu nhă cau yoan mờ làng bol kòn cau tàm kơnhoàl Đak Đoa, càr Gialai ờ mìng dong hìu nhă kòn cau r[ah bơtàu tơnguh lơh sa, tơmù dimơ bơta tac ù, mờ gam là bơta dong kong kờl nàng gàr niam broă lơh sa, pơgồp bơnah tơn jơh jơgloh tơmù r[ah tàm kơnhoàl.

                                                                         Cau cih mờ yal tơnggit K’Duẩn