VOV4.K’ho- Mờ gơnoar broă là mpồl sền gàr tơn gơnoar mờ bơta kwơ bơh oh mi cau ùr dê, ală kâp Mpồl tam klăc cau ùr Việt Nam càr Dăk Lăk neh geh uă broă lơh nàng kờñ lơh pràn broă lơh mblàng yal, rơcăng lài kơryan mờ sơndră wơl lơh pờng jăt tàm ùr klau, sền gàr gơnoar mờ bơta kwơ dipal bơh oh mi cau ùr tàm mpồl dê, pơgồp bơnah bơ̆t bơtàu rài kis nùs nhơm tiah ƀòn lơgar ngac ngar, jak chài mờ bơtàu tơnguh.

Tơnơ̆ dùl ngai bòl glar ngan tuh dà kơphê mờ pik plai tiêu, ală oh mi cau ùr tàm mpồl cau ùr ƀòn B’ling, xã Ea Kpam, kơnhoàl Cư Mgar geh mat tơl tàm hìu pơrjum ƀòn dê, tus bal dùl dơ̆ cribơyai rơcăng sơndră lơh pờng hìu bơnhă mờ sơgràm aniai kơnòm dềt bơh Mpồl tam klăc cau ùr kơnhoàl dê pơgồp bal mờ xã bơyai lơh. Tơngume rềp bal tơn mờ jơh hìu bơnhă den tàng oh mi cau ùr neh tus bal cribơyai duh hồl ngan, geh uă ngan jơnau lùp, tă pơgồp uă jơnau đơs sền gàr ờdo òdă ai cau ùr mờ kơnòm dềt tiah mpồl bơtiàn in, tàm hìu bơsram mờ tàm anih internet. Bi H’Ra Mơ Ayun gam hòi là mè Khoa dê ơm tàm ƀòn B’ling tus bal dơ̆ mblàng yal chờ hờp ngan yal: Añ mờ oh mi cau ùr tàm ƀòn neh gĭt tai geh uă bơta gĭt wă geh kwơ ai să tờm in. Gĭt wă geh bơta ờ niam ngan bơh jơnau lơh pờng hìu bơnhă mờ sơgràm aniai kơnòm dềt, ngan là gơwèt mờ ală kơnòm ùr. Bơh ală bơta gĭt wă geh, añ geh pơn jăt tai đơs ai ală oh mi cau ùr ndai in tàm ƀòn gĭt bal kung bè đơs ai oh kòn, kòn sau tàm hìu bơnhă in. Nàng kờñ lơh geh rài kis ring lơngai mờ bơtàu tơnguh, ờ gam gơlik geh jơnau lơh pờng hìu bơnhă kung bè sơgràm aniai kơnòm dềt.

Ală dơ̆ mblàng yal geh lơh tàm trồ mang mơya kung gam geh uă ngan oh mi cau ùr tus bal

Bal mờ bơyai lơh ală dơ̆ mblàng yal, cribơyai tơrgùm bè tàm ƀòn B’ling, Mpồl cau ùr ală xã tàm Cư Mgar gam lòt tus tơn tàm hìu còp rwàng, pà phan ală cau ùr tàm mpồl in là cau gơtìp aniai bơh lơh pờng hìu bơnhă dê; pơndờm pơnđiang tơrña bơyai, mblàng đơs nàng ală oh mi cau ùr in geh bơta sền loh làng rlau bè lơh pờng hìu bơnhă, rơcăng lài kơryan broă lơh pờng, geh broă lơh ơm kis lơh lòt tơm bơh bơr dipal tŭ lơh pờng hìu bơnhă gơlik tus. Dờp phan pà bơh mpồl cau ùr xã dê tus pà tơn tàm hìu, bi H’Dế Niê gam hòi là mè Bon dê ơm tàm ƀòn B’ling, xã Ea Kpam, kơnhoàl Cư Mgar ngoh rơngăc yal: Ưn ngài ngan mờ chờ hờp tŭ gŏ kwang bàng cau ùr tus tơn tàm hìu pà phan, pơndờm pơnđiang hìu bơnhă. Bơh tŭ do tus tơnơ̆ ùr bơklau añ hơ geh lơh ngan pơđơl pràn lơh sa nàng bơtàu tơnguh rài kis, tam gơl niam rài kis, mhar jơh rƀah, nàng ròng siam oh kòn lòt bơsram tus nggu.

Mpồl cau ùr tus tơn tàm hìu còp rwàng, pà phan pơndờm pơnđiang cau ùr tàm mpồl

Lơh jăt ală broă lơh mblàng yal bè ring bal ùr klau, tàm nam pa do, mpồl tam klăc cau ùr kơnhoàl Cư Mgar neh dờp mờ pà pơgăp 27 rbô pang sră pang mblàng yal bè broă lơh ring bal ùr klau mờ rơcăng sơndră lài lơh pờng ùr klau. Ală pang sră pang mblàng yal geh cih mờ bàr dà đơs là Rơđê mờ Yoan mờ Jrai mờ Yoan bal mờ tơngume lơyah dùl êt ngan, rùp hin lơh pơnyơu gơlơh bè ngan ngồn mờ duh hồl. Mpồl tam klăc cau ùr kơnhoàl kung pơgồp bal mờ ală kâp mpồl cau ùr xã bơyai lơh 3 dơ̆ mblàng yal tàm ƀòn B’ling, xã Ea Kpam, ƀòn Jók, xã Ea H’đing mờ ƀòn H’Mông, xã Ea Kiết. Mơkung pơgồp bal mblàng yal bè rơcăng sơndră lơh pờng hìu bơnhă mờ ring bal ùr klau tàm ală dơ̆ pơrjum cribơyai ờs mờng pah dơ̆ tàm ală mpồl cau ùr halà ală dơ̆ pơrjum thôn, ƀòn, tổ zân phố. Mò Lê Thị Thu Hiền, Củ tịc Mpồl Tam klăc cau ùr kơnhoàl Cư Mgar yal bè broă lơh bơh Mpồl mò dê bè do: Mpồl neh dùl ròt lơh ală broă lơh mblàng yal mờ uă broă lơh krơi is, tàm ală internet mpồl bơtiàn, tàm tô ri pờ tơlik jơnau đơs, pà sră pang, mblàng tơn mờ rùp hin, cih jơnau tơngĭt jơnau cih jòng mblàng yal pơyua tus Mpồl tam klăc cau ùr kơnhoàl in. Kwơmàng, Mpồl tam klăc cau ùr kơnhoàl gam rơcăng lài sền gròi lơh jăt bơto pơlam kơrnoăt boh lam ai ală cau ùr hìu bơnhă sùm halà gơlik jơnau tàm gơjrañ tam lah, tam pờng, tus còp mờ pơndiang pơnđiang, pà phan nàng dong kờl ală hìu bơnhă kơ̆ kơl jăp rài kis, rơcăng lài lơh jăt niam broă lơh ring bal ùr klau, bơ̆t bơtàu hìu bơnhă gơguh jak, lơngăp lơngai chờ hờp.

Tàm nam 2021, kơnhoàl Cư Mgar neh dờp mờ pà pơgăp 27 rbô pang sră pang mblàng yal bè ring bal ùr klau mờ rơcăng sơndră lơh pờng hìu bơnhă 

Jăt tơrgùm kờp, tàm 10 nam do, càr Dăk Lăk neh gŏ rlau 9 rbô 400 dơ̆ broă lơh pờng hìu bơnhă. Bulah khà dơ̆ broă gơmù rơhời jăt ală nam mơya khà dơ̆ broă gơbàn kơn jơ̆ gơlơh bè ngai sơlơ gơguh uă wơl, lời wơl ală jơnau gơ aniai kơn jơ̆ ngan bè să jan, bồ tơngoh mờ lơh aniai hoàc hươr lơh sa- mpồl bơtiàn. Mò Nguyễn Thị Thanh Hường, Phó Củ tịc Mpồl tam klăc cau ùr càr Dăk Lăk pà gĭt, mờ gơnoar broă bơh he dê, Mpồl tam klăc cau ùr ală kâp tàm càr neh geh uă broă lơh nàng kờñ mblàng yal tơnguh uă bơta gĭt wă ai oh mi cau ùr in; bơ̆t bơtàu ală broă lơh, ală mpồl bơto pơlam mpồl bơtiàn, ală mpồl rơcăng sơndră lơh pờng hìu bơnhă nàng gơhòi gơ jà cau ùr tus bal. Dong kờl yal tơngĭt broă lơh, bơto broă lơh ai ală cau ùr lơbơn lơñô ờ pràn in nàng lơh geh broă lơh broă sa mờ dong oh mi cau ùr geh tơl pràn rơcăng jòi is bè priă jền. Mò Nguyễn Thị Thanh Hường yal: Bol añ pơn jăt tai geh ală broă lơh lơh jăt broă lơh mblàng yal bơto bơtê lơh ai cau ùr tàm mpồl in geh đau bơta chài ơm kis, bơta chài sền gàr is să jañ he mờ bơta chài lơh lòt tàm ală bơta tàm gơjrañ tam lah tam lơh gơlik geh tàm hìu bơnhă he dê nàng tơrmù ƀà đau jơnau lơh pờng hìu bơnhă. Mơkung dong kờl cau ùr bơsram broă lơh, ai càn ală priă jền gơwèt mờ cau ùr geh rài kis lơh sa kal ke, ờ hềt geh broă lơh kơ̆ kơl jăp, priă càn nàng khi sơnđờm mŭt lơh broă, sơnđờm broă lơh sa kă bro nàng bơtàu tơnguh lơh sa, kơ̆ kơl jăp rài kis.

Rơcăng sơndră lơh pờng ùr klau kờñ ngan bơta tàm sơm băt tê bal bal mờ bơta gĭt wă dipal mờ geh kơnòl bơh jơh tơl nă làng bol mờ jơh gùt mpồl bơtiàn dê. Broă rơcăng sơndră lơh pờng hìu bơnhă ờ mìng là lơh jăt adat boh lam mờ rlau jơh là sền gàr nùs nhơm kòn bơnus bal mờ ală bơta kwơ, bơta dipal, bơta ờs mờng bơh yau niam bơnĕ bơh jơi bơtiàn dê tàm tơl hìu bơnhă Việt Nam.

Cau cih H’Xíu H’Môk- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến