Cau ùr K’ho ngac ngar – jak chài– ring bal
Thứ bảy, 10:24, 22/10/2022 Lơ Mu K'Yến Lơ Mu K'Yến
VOV4.VOV.VN - Ală nam do, Mpồl tam klac cau ùr càr Lâm Đồng neh rơcang lài, bơceh pa, ngai sơlơ tam gơl pa tơngume, broă lam lơh, wèt hờ kâp hơ đơm. Di tơngkah kir sơnrai 92 nam Ngai cau ùr Việt Nam, cau cih ƀău anih jơnau đơs Việt Nam lơh broă sùm tàm tiah Tây Nguyên geh dơ̆ lùp mò Cil Bri- Phó Củ tịc Mpồl tam klac cau ùr càr Lâm Đồng.

Ơ mò, ală nam do, ală kâp Mpồl cau ùr bơh càr Lâm Đồng dê neh jơh nùs tus bal bơtàu tơnguh lơh sa, dong kờl cau ùr sơn đờm mut lơh broă, gròi sền ai cau ùr mờ kơnòm dềt rƀah in, pơgồp bơnah gàr niam rài kis mpồl bơtiàn. Dan mò yal wơl ală tềl lời wơl pơn rơ ngan tàm broă lơh do tàm càr?

Mò Cil Bri: Lài ngan pal đơs tus Rơndap broă lơh “Dong kờl cau ùr sơn đờm mut lơh broă” tơngai bơh nam 2017 tus nam 2021, ală kâp mpồl cau ùr tàm càr Lâm Đồng neh jơh nùs, rơcang lài, hòi jà ală bơta tă pơgồp nàng dong kờl cau tàm mpồl cau ùr sơn đờm mut lơh broă.

Mùl màl là mpồl neh pơgồp bal mờ Sở Kông thương bơyai lơh ai 10 nă oh mi cau ùr ala mat mpồl lơh sa kă bro cau ùr tus bal broă lơh tơrbŏ bal kă bro tac phan lơh gơs tàm ală càr tiah đah tô mờ tiah đah jum mat tơngai lik dà lơgar. Bơh hơ̆ neh geh 2, 3 mpồl lơh sa kă bro cau ùr tàm càr kĭ geh ală sră pơrgon mờ ală mpồl lơh sa kă bro càr ndai, lơh gơlik tŭ niam ai ală mpồl lơh sa kă bro in rề ơnàng drà kă bro tac phan lơh gơs tàm gùt lơgar.

Bơdìh hơ̆ tai, bơyai lơh 5 broă lơh tơrbŏ bal mpồl lơh sa kă bro bal mờ cau bơcri priă mờ 70 anih ràng phan ala mat ală mpồl lơh broă, hợp tak xã, hìu bơnhă tac bro phan mờ mpồl lơh sa kă bro cau ùr, cồng nha geh 18 mpồl bal, cau dùl nă să neh lơh bal geh cồng nha bè dong kờl priă bơcri mờ khà priă rlau 1 tơmàn 300 tơlak đông.

Mpồl tam klac cau ùr ală kơnhòal, ƀòn dờng neh crơng gơs “Kes priă tềm pềr dong kờl cau ùr sơn đờm mut lơh broă” mờ khà priă rlau 1 tơmàn đông, dong kờl priă bơcri ai rlau 200 nă cau tàm mpồl cau ùr sơn đờm mut lơh broă in. Mờ kung dong kờl ală kâp Mpồl crơng gơs 10 hợp tak xã mờ 46 mpồl lơh bal bơh cau ùr atbồ.

Kuơmàng, ală nam rềp ndo, tàm càr Lâm Đồng, srơh cau ùr tàm dong kờl gơp bơtàu tơnguh lơh sa pơn jat tai geh gàr sùm bơh ală broă lơh tàm dong kờl gơp bè priă jền, ngai lơh broă, sơntìl chi tam phan ròng... Mùl màl, ală kâp Mpồl hòi jà tă pơgồp priă jền geh mờr 5 tơmàn đông, git nđờ rhiang chỉ bìang, git nđờ jơt tấn kòi, phe nàng dong kờl cau ùr kal ke. Tàm broă lơh sa, ală kâp mpồl hòi jà tă pơgồp ngai lơh broă, tă pơgồp git nđờ rbô tấn phơng suh nàng dong ai mờr 2 rbô nă cau ùr geh rài kis kal ke gàr kơ̆ kơljap rài kis, bơtàu tơnguh lơh sa hìu bơnhă.

Mò Cil Bri- Phó Củ tịc Mpồl tam klac cau ùr càr Lâm Đồng

Nàng tơnguh gơnoar broă bơh cau ùr dê tàm mpồl bơtiàn, tàm broă lơh he dê, ală kâp Mpồl cau ùr tàm càr Lâm Đồng neh ai tơnggŏ gơnoar broă jat sền, cribơyai mpồl bơtiàn bè lơi? Kuơmàng gơ wèt mờ să tờm mò là Kwang bàng Hội đồng Ñân zân càr tàm 3 tơngai lơh broă do?

Mò Cil Bri: Bè broă do den pah nam, ală kâp mpồl cau ùr bơh càr Lâm Đồng neh rơcang lài ai tơlik jơnau dan mờ kâp ủy, gơnoar atbồ ală broă lơh lam lơh broă jat sền ală broă dong kờl gơ rềng tus cau ùr, kơ nòm dềt mờ broă lơh ring bal ùr klau. Kuơmàng, tàm bơta kòp Kovid-19 gơlik geh kal ke, ală kâp mpồl cau ùr tàm gùt càr neh jơh nùs ai tơnggŏ gơnoar broă, kơ nòl broă he dê, lơh niam broă lơh mblàng yal bè rơcang sơndră kòp bơ tờp.

Bơdìh hơ̆ tai, ală kâp mpồl ngai sơlơ geh ală broă lơh ai tơlik jơnau đơs tơnguh mờng chài lơh broă ai kwang bàng cau ùr, cau tàm mpồl cau ùr in lơh jat jơnau sồr kơ nòl broă tàm bơta pa. Kơ nờm bơh hơ̆, tàm tơngai lơh broă, 100% kwang bàng Mpồl ală kâp tơl khà gơnoar broă kwang bàng kông cứk, uă kwang bàng Mpồl cau ùr geh tơn pồ, tam pà kơ nòl at ală gơnoar broă đơng lam bồ, atbồ, khà cau ùr tus bal kâp ủy ală kâp geh sền gròi, cau ùr kwang bàng Hội đồng Ñân zân càr là 34,85%, kâp kơnhòal là 29,81%, kâp xã, sơnah ƀòn, thị trấn là 26,84%.

Să tờm añ là kwang bàng Hội đồng Ñân zân càr tàm 2 tơngai lơh broă pơn jat sùm, añ sùm git nền gơnoar broă he dê. Ờ mìng là kwang bàng kòn cau dùl êt nă cau, mờ gam là ùr kwang bàng tai, bơsram gah lơh sơ nơm, añ sùm sền gròi ală broă tàm ngan ngồn rài kis tàm ƀòn lơgar bè bơta bau gờñ, bau mờ cau jơi nòi bal, deh dùh di kơrhia tàm hìu bơnhă, gàr kloh niam tiah ơm kis, sàu sa kloh niam rơcang sơndră ală bơta kòp mờng gơbàn.

Mò Cil Bri tus bal tam chi bal mờ oh mi cau ùr tàm càr

Ơ mò, Lâm Đồng geh rlau 40 jơi bơtiàn kòn cau krơi is ơm kis, tàm hơ̆ kòn cau dùl êt nă cau geh mờr 30%; kuơmàng cau K’ho mờ cau Mạ geh mờr nggùl. Bè hơ̆ den gơnoar broă bơh ală kâp mpồl cau ùr tàm càr dê tàm broă prap gàr bơta niam chài, bơt bơtàu hìu bơnhă gơboh gơbài bè lơi, ơ mò?

Mò Cil Bri: Bơdìh mờ hòi jà cau tàm mpồl cau ùr ală jơi bơtìan kòn cau dùl êt nă cau jơh nùs tus bal ală srơh mpồl dê den broă hòi jà oh mi cau ùr gàr niam, prap gàr, ngui niam bơta niam chài ală jơi bơtìan kòn cau dê tai. Mùl màl, ală kâp mpồl lơh uă mpồl niam chài cèng bơta krơi is jơi bơtìan kòn cau dê jat bă tiah bè: mpồl đơs Then, đơs pơnđiang kòn mờ ală gùng đơs pơnđik kòn cau tàm xã Lộc Ngãi, kơnhòal Bảo Lâm, mpồl cing mồng tàm xã Dà Knàng, xã Dà Mrông, kơnhòal Đam Rông; xã Đinh Lạc, kơnhòal Di Linh.

Mờ ală jơnau pơnđik pơnđiang kòn, ală gùng tamya ală jơi bơtìan kòn cau dê niam ngan, ală hìu rơng tàm ală ƀòn, ală thôn... tiah làng bol kòn cau dùl êt nă cau neh geh lơh anih pơrjum, bơyai lơh ală broă lơh niam chài- đơs crih tamya mờ pơrjum bal bơh ƀòn lơgar dê; bơh hơ̆ sơlơ tìp mat loqh kwèng niam chài bơh ală broă lơh cèng bơta krơi is ală tiah dê, pơgồp bơnah prap gàr, ngui niam ală bơta kươ niam chài kòn cau, pơgồp bơnah lơh kơ̆ kơljap, sơlơ tơnguh mpồl tam klac dờng jơh gùt jơi bơtìan. Uă bơhìan bơh yau neh ờ niam tàm tiah làng bol kòn cau dùl êt nă cau bè: lis cràs, bau gờñ, bau mờ cau rềp jơi nòi bal... ndrờm bè neh gơmù rơhời mờ geh sang tĕ; broă sền gàr, ngui niam bơta niam chài niam bơnĕ bơh jơi bơtìan kòn cau ơm kis bơh jŏ tàm càr dê geh prap gàr.

Să tờm añ là dùl nă ùr kwang bàng kòn cau dùl êt nă cau neh lơh ngan mblàng yal ală oh mi cau ùr kòn cau dùl êt nă cau nting tơngkah oh kòn he dê ờ gŏ di bau gờñ, bañ bau mờ cau rềp jơi nòi bàl, mờ añ kờñ đơs nền rlau tai là oh mi cau ùr bol he pal ròng siam oh kòn bơsram sră, tryăng tryồng lơh broă, lơh sa, nàng geh rài kis tơnơ̆ do niam bơnĕ rlau.

 

Lơ Mu K'Yến

Viết bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC