VOV4.K’ho- Bơh bồ nam tus tŭ do, khà cau bơtờp kòp Kovid-19 tàm càr Dăk Lăk sùm gơguh uă, kờp bal pah ngai gơguh rlau 1 rbô nă cau kòp, khà kơnòm dềt bơh pa deh tus 11 sơnam geh pơgap bơh 15 tus 20% tàm khà hơ̆. Do là khà pal kơlôi rơcang ngan tŭ ală kơnòm dềt tàm sơnam do ờ hềt geh cit sơnơm vaccine kòp Kovid-19.

Tơnơ̆ tŭ git kòn pa rơp 7 sơnam he dê bơtờp kòp Kovid-19, bi Trần Thị Lan ơm tàm sơnah ƀòn Ea Tam, ƀòn dờng Buôn Ma Thuột hòi điện thoại mơ hìu sơnơm sơnah ƀòn in nàng yal bè broă gơlik geh mờ dan cau lơh sơnơm dong kờl ală broă lơh gròi sền, sơm kòp kòn in tàm hìu. Tềng đap bơta pơlam bơh kwang bàng lơh broă tàm hìu sơnơm sơnah ƀòn dê mờ ală jơnau tơnggit mờ he iat sền, bi Lan neh gròi sền, sơm kòp kòn in jat tơl tềl tơnggŏ kòp mờ tơnơ̆ 3 ngai lòt gan ală dơ̆ duh să, pràn kơldăng să jan kòn bi Lan dê neh niam wơl: “Nđờ ngai sơn rờp kòn añ dê duh să den añ geh lơh jat jơnau pơlam bơh ƀák sĩ dê là ai kòn in hùc sơnơm tơrmù duh să, hùc tai 2, 3 bơta sơnơm bơsiă mờ chi che, trŭ gơm phan sa tơl pràn mờ ai sa uă plai chi. Tàm 3 ngai kòn añ duh să den añ kung yal mờ Hìu sơnơm sơnah ƀòn pah ngai”.

Tài kòn gơtìp kòp lơng tơngoh bơh tŭ gam dềt, den tàng tơnơ̆ tŭ git kòn he dê bơtờp kòp Kovid-19, bi Chu Thị Hậu ơm tàm khối 6, sơnah ƀòn Tân Hòa, ƀòn dờng Buôn Ma Thuột neh lam kòn lòt sơm kòp Kovid-19 tàm Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên. Bi Hậu pà git, ală ngai ròng kòn tàm hìu sơnơm là ală ngai kal ke mờ kơlôi rơcang uă ngan. Kung bơtuah là tơnơ̆ tŭ geh ală ƀák sĩ jơh nùs gròi sền, sơm kòp, kòn bi Hậu dê neh sơrlèt gan tŭ tơngai kal ke, ală khà bè pràn kơldang să jan gơ rê bè ờs wơl: “Tŭ pa mut tàm hìu sơnơm sau duh să ngan, sau nrền sùm, 2, 3 ngai sơn rờp sau ờ gơ mut sa, mut tàm do nđờ ngai sền sau gơ lơh pràn đau. Ƀák sĩ ngai do pa ai mẫu nàng xét nghiệm wơl”.

Ală ƀák sĩ gam gròi sền pràn kơldang să jan bơh ală kơnòm dềt bơtờp kòp Kovid-19 in

Tềng jơ nờng kòp bơh kòn bi Hậu dê là dùl nă oh dềt 3 nhai kung bơtờp kòp Kovid-19 sơl. Bi Trần Thị Thương, mè sau dềt dê pà git, jơh hìu bơnhă ndrờm bơtờp kòp Kovid-19 lơm, mơya mìng geh sau dềt 3 nhai là geh tềl tơnggŏ jroă. Bơtuah ngan là tài kâp kứu di tŭ den tàng pràn kơldang să jan sau dê tŭ do neh niam wơl: “Sau geh tềl tơnggŏ duh să, tă nhơm glar, khà oxy bơh sau dê tàm mhàm gam 52%, sau tă nhơm ờ ring, să jan pàl jơh. Tŭ sau mut tàm do den ƀák sĩ tơmut kâp kưú tă nhơm oxy tơn, hơ̆ sồng sau hời rơ hời pràn wơl”.

Jat khà kờp bơh Anih tờm gròi sền kòp tê jê să càr Dăk Lăk dê, bơh bồ nam tus tŭ do, càr git gŏ rlau 80 rbô nă cau kòp Kovid-19, tàm hơ̆ geh mờr 15 rbô nă kơnòm dềt bơh pa deh tus 11 sơnam. Mìng kờp is 4 ngai rềp ndo, Dăk Lăk neh git gŏ rlau 3 rbô 500 nă cau kòp Kovid-19 bơh pa deh tus 11 sơnam. Khà kơnòm dềt bơtờp kòp Kovid-19 gơguh uă, càr Dăk Lăk neh crơng gơs anih sơm kơnòm dềt bơtờp kòp Kovid-19 tàm Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên tàm ngai 25/02 pa do. Kờp bơh tŭ crơng gơs anih sơm kơnòm dềt bơtờp kòp Kovid-19 tus tŭ do, anih do neh dờp rlau 100 nă kơnòm dềt là F0, tàm hơ̆ geh 60 nă oh neh bời kòp mờ rê bơh hìu sơnơm, 43 nă oh gam sơm kòp mờ 3 nă sau gơbàn jroă pal tă nhơm oxy.

Jat ƀák sĩ Cuyên khoa 2 ồng Nguyễn Văn Mỹ, Phó kwang atbồ khoa kòp kơnòm dềt tơrgùm bal, Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên pà git, jơh ală kơnòm dềt bơtờp kòp Kovid-19 mut tàm hìu sơnơm sơm kòp là ală kơnòm dềt geh tềl tơnggŏ duh să sùm, gơ pơt să, ờ gơtùi tă nhơm, jê ntơh, gơtuh hă uă, tă nhơm mhar, jê ndul gơ jroh, ờ ngac tai, ờ bài sa, ờ bài pô, SpO2 gơmù. Tàm hơ̆, ờ uă kơnòm dềt geh kòp bè mhàm, kòp bè klờm, gơmù bơta pràn ờ bơtờp kòp... Jơh ală kơnòm dềt bơtờp kòp Kovid-19 tŭ mut sơm tàm hìu sơnơm neh bời mờ rê bơh hìu sơnơm tơnơ̆ 5 ngai sơm kòp. Ƀák sĩ Mỹ pà git tai, bulah neh bời mờ rê bơh hìu sơnơm mơya mè bèp bañ sền ờ sơp, pal gròi sền nền nòn. Tài bơh tơnơ̆ tŭ rê bơh hìu sơnơm, kơnòm dềt kung geh jơnau pơhìn gơbàn jơnau ờ niam gơ lời wơl tơnơ̆ kòp Kovid-19, ngan là jơnau gơ lời wơl MIS-C (hơ̆ là as sồt uă bơta tàm să jan). Do là jơnau gơ lời wơl jroă mờ gơlik geh jơla (pơgap bơh 2 tus 6 poh tơnơ̆ tŭ kơnòm dềt bơtờp kòp Kovid-19). Dilah ờ git gŏ, sơm di tŭ, jơnau pơhìn kơnòm dềt chơt să là uă ngan: “Tơngai tơnơ̆ bời kòp là tơngai kuơmàng ngan, broă sàu sa, broă gròi sền pràn kơldang să jan là kuơmàng ngan. Bulah bè hơ̆, tŭ bol he neh bời kòp Kovid-19 là neh niam, mơya gơ wèt mờ kơnòm dềt bol he pal gròi sền tai bơh 2 tus 6 poh, sền kơnòm dềt geh tềl tơnggŏ pin jơnau gơ lời wơl MIS-C nàng bol he jun mơ mut tàm hìu sơnơm nàng gròi sền nền nòn rlau”.

Broă crơng gơs dùl anih sơm is lời ai kơnòm dềt bơtờp kòp Kovid-19 in là ală broă lơh ngan bơh càr Dăk Lăk dê nàng kờñ tơrmù ƀà jơnau pơhìn kòp gơbàn jroă bơh kơnòm dềt dê, mơya bal mờ ală broă gơlik geh kal ke bơh kòp bơtờp dê tŭ khà cau bơtờp kòp Kovid-19 ngai sơlơ gơguh uă den broă geh tai uă kơnòm dềt bơtờp kòp Kovid-19 là bơta ờ gơtùi pleh. Nàng tơrmù ƀà jơnau pơhìn kơnòm dềt bơtờp kòp mờ gơtìp jơnau gơ lời wơl kơn jơ̆, bơdìh mờ broă pal chồl mhar broă cit sơnơm vaccine kòp Kovid-19 kơnòm dềt in den ală mè bèp pal lơh jat nền nòn jơnau sồr 5K mờ lơh jat di broă gròi sền, sơm kòp kơnòm dềt in jat jơnau pơlam bơh gah lơh sơnơm dê.

Cau mblàng K’Duẩn