VOV4.K’ho- Tơngai rềp ndo khà cau bơtờp kòp Kovid-19 tàm ù tiah càr Dăk Lăk gam gơlơh bè ngai sơlơ gơguh wơl. Do là tềl tơnggŏ pal kơlôi rơcăng ngan dilah làng bol pơn jăt tai sền ơsăp, ờ rơcăng ngăc tàm broă lơh rơcăng sơndră kòp, ngan là broă cĭt ding bơtơl vaccine kòp Kovid-19.

Gam glèng bun rlau 20 poh mơya pal mŭt piam kòp tàm hìu sơnơm tài bơh bơtờp kòp Kovid-19, bi H’Liom Triết ơm tàm xã Yang Tao, kơnhoàl Lăk, pà gĭt: Tŭ gam sền gàr mè tàm Khoa as bòm ồm sa rŭ tàm să, Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên, gŏ să jan gơlơh bòl, jê sra jê rơ ơ̆t tàm rơnồng dờ, bi neh lòt kham mờ lơh test mhar kòp Kovid-19. Tơnơ̆ tŭ gĭt nền gơtìp bơtờp kòp Kovid-19, bi neh kơlôi rơcăng ngan tài bơh ngòt gơtìp gơrềng tus kòn tàm ndul. Jơnau lơh bi wờl să ngan hơ̆ là ờ gŏ lòt cĭt ding tơngkah wơl vaccine kòp Kovid-19. Bi H’Liom Triết, đơs: Oh neh cĭt 2 ding rao mơya ding dơ̆ 3 ờ gŏ lòt cĭt. Ờ gŏ di là ờ geh tŭ cĭt ờ mờ là tài bơh oh rơngòt cĭt tài bơh uă cau khi đơs là khi gŏ gơlơh bồ tơngoh ờ huan kah tai den tàng añ kung gơlơh rơngòt sơl. Tŭ do neh rlau gơtìp den sền bè là dùl jơnau đà màl pal kah nàng rê hờ hìu gam tơngkah bơklau mờ mè bèp lòt cĭt tai. Kung gơlơh rơngòt rao, 3, 4 ngai do sàu sa ờ gŏ gơmŭt ờ.

Sền gàr bèp gam sơm kòp Kovid-19 tàm Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên, bi Lê Phú Hiếu ơm tàm xã Ia Jlơi, kơnhoàl Ea Súp, pà gĭt: Bèp bi dê gơtìp bơtờp kòp Kovid-19 tài bơh ờ hềt cĭt vaccine, mờ tàm să neh geh lài kòp, den tàng tŭ do să jan lơbơn ngan, gam pal dong kờl tă nhơm mờ măy. Bi Lê Phú Hiếu, yal: Tŭ ơm tàm hìu gŏ ồng gơtìp duh să, bơsiă, kal ke tă nhơm den hơ̆ sồng lòt jun ồng hờ Hìu sơnơm nàng kham, mŭt piam kòp tàm hìu sơnơm, ală ƀak sĩ test gơ ai cồng nha gơtìp bơtờp kòp Kovid-19. Tŭ do, să jan ồng dê ờ hềt geh pràn wơl. Tàm hìu bơnhă añ den jơh ală cau ndrờm neh cĭt ding dơ̆ 3, ding dơ̆ 4, den tàng là tŭ ồng gơtìp mơya ală cau tàm hìu să jan kung gam pràn bè ờs sơl.

Tiah sơm kòp ai cau kòp Kovid-19 in tàm Khoa Kòp bơtờp- Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên

Jăt ƀak sĩ Phạm Hồng Lâm, Kwang ătbồ Khoa Kòp bơtờp, Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên yal, tàm dùl nhai rềp ndo, khà cau bơtờp kòp Kovid-19 geh tềl tơngŏ gơguh wơl. Jơh ală cau kòp Kovid-19 mŭt piam kòp tàm hìu sơnơm ndrờm gơ ơm tàm mpồl cau gơbàn kơn jơ̆ di mơ mờ kơn jơ̆ ngan, mờ ờ hềt cĭt vaccine kòp Kovid-19 ding tơngkah wơl. Bàr pe nă cau kòp bơtờp bal dùl tŭ bàr bơta kòp là kòp sốt xuất huyết mờ kòp Kovid-19, gơmù bơta pràn ờ bơtờp kòp mờ geh ală bơta kòp lài tàm să den tàng gơbàn kòp kơn jơ̆ ngan. Ƀak sĩ Phạm Hồng Lâm, đơs: Kòp Kovid-19 pơgăp mờ do bàr pe nhai den ndrờm bè ờ gam bơtờp tai. Mơya, pơgăp dùl nhai rềp ndo, den geh jơnau gơguh wơl, ngan là tàm poh pa do, tàm Khoa geh tŭ dờp sơm kòp tàm hìu sơnơm tus 20 nă cau tơn. Dan bơto sồr làng bol pal rơcăng ngăc, kơrhia ngan mờ pal lơh jăt niam jơnau sồr rơcăng sơndră kòp bơh CDC dê. Tài bơh tus tŭ do, jăt jơnau đơs pơndŭt bơh Mpồl Lơh sơnơm Dunia dê den broă lơh rơcăng sơndră kòp, ngan là kòp Kovid-19 lơh geh cồng nha là tàm vaccine. Den tàng bè hơ̆, làng bol pal geh cĭt 4 ding mờ tŭ geh ală tềl tơnggŏ kòp den pal tus tàm hìu sơnơm nàng kham.

Jăt jơnau yal bơh Anih tờm Gròi sền Kòp tê jê să (CDC) càr Dăk Lăk dê, kờp tus ngai 21/08 pa do, khà cau bơtờp kòp Kovid-19 tàm ù tiah jơh gùt càr dê là mờr 172 rbô nă, 266 nă cau chơ̆t, khà cau bơtờp tàm pơgăp 7 ngai là 215 nă. Tŭ do, geh tus 261 nă cau kòp gam pal sơm kòp tàm ală hìu sơnơm. Cồng nha cĭt vaccine kòp Kovid-19, kờp tus ngai 21/08 pa do neh geh 84,5% làng bol bơh 18 sơnam rlau hơđang cĭt ding dơ̆ 3, ding dơ̆ 4 geh 59,4%. Kơnòm dềt bơh 12 tus 17 sơnam cĭt ding dơ̆ 3 geh 62%, kơnòm dềt bơh 5 sơnam tus 11 sơnam cĭt ding dơ̆ dùl geh 83,2%, ding dơ̆ 2 geh 34,7%.

Ƀak sĩ Khoa Kòp bơtờp, Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên gam kham kòp ai cau kòp Kovid-19 in

Jăt ƀak sĩ Hoàng Hải Phúc, Phó Kwang ătbồ drơng broă CDC càr Dăk Lăk yal, bulah tơngai lài, gah lơh sơnơm neh lơh ngan lam lơh uă broă lơh, mơya tŭ do, cồng nha cĭt vaccine kòp Kovid-19 tàm bàr pe kơnhoàl kung gam dùl êt sơl. Khà kơnòm bơsram cĭt vaccine lài mờ nam bơsram pa ờ hềt lơh tơl pơndrờm mờ broă jàu sồr lơh. Den tàng bè hơ̆, tàm tơngai tus, gah lơh sơnơm geh pơn jăt tai lơh pràn rlau tai broă cĭt vaccine kòp Kovid-19 ai làng bol in nàng lơh geh bơta pràn ờ bơtờp kòp tàm mpồl bơtiàn, pleh jơnau pơhìn bơtờp wơl kòp. Ƀak sĩ Hoàng Hải Phúc, đơs: Broă lơh cĭt vaccine, bol añ pơn jăt tai lơh pràn tàm tơngai tus, ai geh uă ngan broă lơh nàng lơh jăt nàng lơh bè lơi tus ngai 30/08 do geh lơh geh broă jàu mờ Ƀộ Y tế dê neh jàu, lơh bè lơi nàng khà làng bol rlau 18 sơnam pal cĭt ding dơ̆ 4 geh rlau 80%. Gơwèt mờ kơnòm dềt bơh 12 tus 17 sơnam pal cĭt ding dơ̆ 3 geh rlau 70%, kung bè cĭt sir ding dơ̆ 2 ai ală cau là kơnòm dềt bơh 5 tus 12 sơnam in nàng lơh bè lơi ală sau lòt bơsram lơh geh khà cĭt tơl vaccine nàng lơh bè lơi ală sau lòt bơsram lơh geh khà vaccine nàng pleh pơhìn bơtờp kòp Kovid-19 tàm hìu bơsram.

Kòp Kovid-19 kung gam gơbàn kal ke mờ ờ gơtùi gĭt lài sơl bal mờ ală jơi tam gơl să pa neh bơtờp tàm lơgar he. Jơnau lơh khà cau bơtờp kòp gơguh wơl là tài bơh bơta pràn sơndră virus bơh ding vaccine dơ̆ 2 dê neh jơh, ală jơi pa bơh virus Sars KoV-2 dê gam lơh bơtờp mhar, ngan là jơi tam gơl să ndai BA.4, BA.5 gam lơh bơtờp uă ngan tàm ală càr tiah đah jum dà lơgar. Den tàng bè hơ̆, broă lơh geh kwơ mờ geh cồng nha ngan rlau jơh kung gam sơl là cĭt vaccine ală ding tơngkah wơl, mờ lơh jăt ală broă lơh rơcăng sơndră kòp jăt jơnau bơto sồr bơh gah lơh sơnơm dê.

Cau cih Vũ Nam Trang- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến