VOV4.K’ho- Bơh bồ nam tus tŭ do, gùt càr Dăk Lăk geh 666 nă cau ùr geh bun bơtờp kòp Kovid-19, tàm hơ̆ geh 3 nă cau ùr geh bun chơt. Cau ùr geh bun tàm tơngai deh dùh bè ờs neh pơhìn uă bơta aniai, cau ùr geh bun bơtờp kòp Kovid-19 den sơlơ ngòt rơngơt tus màng kis rlau tai.

Ơm tàm cơldŭ kơp deh mờ chèu glòm muh mat bal mờ sơ gơn dră wơl dà mprañ, klo sap ntas plai nùs kòn dê bơh măi was khà ntas plai nùs, jŏ jŏ bi Nguyễn Thị Bích Thủy ơm tàm kơnhoàl Ea Hleo, càr Dăk Lăk gơbàn jê kồr tài bơh ală dơ̆ ntrờn bơh kòn tàm dùl dê. Bi Thủy pà git, 2 nă ùr bơklau bi kơ nền, bau 15 nam hơ̆ sồng geh bun. Ờ gơtùi git là mìng lài mờ tơngai deh 3 ngai, bi Thủy git gŏ bơtờp kòp Kovid-19. Bun kòn tơnhua tŭ neh 42 sơnam, bơtờp kòp Kovid-19 tai den tàng Bi Thủy rơngòt ngan: “Nđờ ngai lài gŏ gơ lơh hat muh, sơ nơng là tài bơh tam gơl kàl den tàng gơtìp nggụ ờ sơnơng là he bơtờp kòp Kovid-19, kung rơ ngòt ngan, tài ƀák sĩ pa mut đơs dilah deh ờ gơtùi den pơgap mho do bơh 6 tus 8 jơ pal reh, mìng kơp kờn deh ờs nàng pràn kơldang”.

Bi Thủy tàm cơldŭ kơp deh

Kung tàm hìu sơnơm sơl, mò Nguyễn Thị Kiều Trinh ơm tàm kơnhoàl Cư Mgar, càr Dăk Lăk pà git, tơnơ̆ 3 ngai bơtờp kòp Kovid-19, kòn ƀan mò dê geh tềl tơnggŏ jê deh den tàng hìu bơnhă jun mut tàm hìu sơnơm. Bơtuah ngan kơnờm geh bơta pơn dờm pơnđiang nùs nhơm bơh hìu bơnhă bal mờ bơta gròi sền jơh nùs ngan bơh ală y, ƀák sĩ dê, kòn ƀan mò dê neh deh dùh ƀuơn ƀuài: “Tus ndo den kung bơtuah geh ală ƀák sĩ gròi sền. Bơh àng drim tus tŭ do kung mìng tìp ƀák sĩ gời, ờ hềt geh tìp kòn ƀan, tŭ do hơ̆ sồng gơtùi mut tìp; sau kung neh geh tìp, chờ hờp ngan. Tŭ do kung mìng git ưn ngài ală ƀák sĩ uă ngan, ờ git đơs bơta lơi tai, mè pràn kòn pràn là chờ hờp ngan”.

Jat khà kờp bơh Sở Y tế càr Dăk Lăk dê, kờp bơh ngai 01/01/2022 tus ngai 17/3/2022, gùt càr geh 666 nă cau ùr geh bun bơtờp kòp Kovid-19, tàm hơ̆ geh 3 nă cau ùr geh bun chơt. Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên neh tam gơl bơta kuơ hìu E dê gơs anih sơm cau ùr geh bun bơtờp kòp Kovid-19 in nàng gròi sền ală tềl tơnggŏ bơh sơn rờp, tơngai bun, bơta pràn kơldang kòn tàm dùl dê dùl bă ngac ngar nàng bơsong ờdo ờdă, di tŭ tơngai ngan rlau jơh. Tŭ do tàm tiah do gam sơm mờ gròi sền ai rlau 20 nă cau ùr geh bun tàm tơngai kơp deh mờ tơnơ̆ tŭ deh in.

Lài hơ̆, tàm nam 2021, tàm tŭ kòp Kovid-19 gơlik geh kal ke mờ ngòt rơngơt, Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên neh lam lơh gơtùi 4 dơ̆ deh dùh bơh 4 nă cau ùr geh bun bơtờp kòp Kovid-19. Tàm hơ̆, geh dùl nă cau ùr geh bun deh dùh ngòt rơngơt ngan, ală ƀák sĩ neh reh nàng dong kis cau mè. Hơ̆ là broă gơlik geh bơh cau ùr geh bun deh nam 1992, ơm tàm ƀòn Sinh A, xã Ea Drông, thị xã Buôn Hồ, càr Dăk Lăk. Tơnơ̆ tŭ git gŏ bơtờp kòp Kovid-19, gam geh bun tàm poh dơ̆ 33, cau ùr do geh jun mut sơm kòp tàm Hìu sơnơm kòp jòr bơsiă gơlik mhàm mờ kòp klờm soh càr. Tài cau kòp geh broă gơlik geh jroă, ờ pràn tă nhơm den tàng geh jun tus anih sơm kòp Kovid-19 bơh Hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên dê. Tàm do, cau kòp geh dong kờl tă nhơm mờ măi, rơcang sơndră gơ klac kơt mhàm, corticoide, bơtơl phan lơh pràn să jan. Mơya cau kòp gơbàn jroă, ờ gơtùi tă nhơm den tàng hìu sơnơm neh kham sền sơ wì jơh gùt hìu sơnơm nàng reh ai kòn dong kis mè.

Mò Trinh rò kòn ƀan pa deh rê hờ anih sơm cau kòp Kovid-19

Jat ƀák sĩ Cuyên khoa 2 ồng Trần Ngọc Thắng, Phó kwang atbồ Khoa deh dùh, hìu sơnơm dờng tiah Tây Nguyên pà git, tŭ bơtờp kòp Kovid-19, cau ùr geh bun là cau pơhìn gơbàn jroă uă rlau mờ ală cau ndai tài bơh tŭ geh bun, cau ùr geh bơta gơmù bơta pràn ờ bơtờp kòp. Tài pal ròng dùl nă oh dềt tàm ndul den tàng jơnau kờñ oxy bơh cau ùr geh bun dê uă rlau mờ cau bè ờs. Dilah bơtờp kòp Kovid-19, klờm soh bơh cau ùr geh bun dê ƀuơn ngan gơtìp virus lơh aniai, lơh gơ rềng uă ngan tus pràn kơldăng să jan bơh cau ùr geh bun mờ kòn tàm ndul dê, geh tŭ lơh gơbàn ngòt rơngơt tus màng kis bơh jơh bal mè mờ kòn dê tơn: “Virus lơh gơbàn kòp Kovid-19 lơh aniai tàm gùng tă nhơm là tờm mờ gùng tă nhơm den gơ rềng tus màng kis bơh cau ùr geh bun dê den tŭ geh tềl tơnggŏ pơhìn tus màng kis den bol hi pal reh mơ. Reh tàm do den lài ngan là pal dong kis cau mè, tơnơ̆ hơ̆ kờp tus tơngai kòn tàm ndul dê. Pơgap mờ do 2 ngai, geh dùl nă cau ùr geh bun pơgap 33, 34 poh, mờ cau ùr geh bun geh tềl tơnggŏ ờ gơtùi tă nhơm den bol hi lơh nền pal reh mơ ai kòn nàng sơm ờ pràn gùng tă nhơm ai cau mè in”.

Pah tŭ deh dùh là dùl dơ̆ ơm rềp mờ mpồng chơt să tài bơh geh uă ngan jơnau pơhìn. Jơnau pơhìn sơlơ gơguh uă tŭ cau ùr geh bun ờ bơtuah bơtờp kòp Kovid-19. Den tàng, nàng gàr niam pràn kơldang să jan bơh mè mờ kòn dê kung bè pleh ală jơnau aniai tàm tơngai geh bun, ală cau geh bun bơtờp kòp Kovid-19 pal jat sền pràn kơldang să jan he dê dùl bă nền nòn, tŭ gŏ ală tềl tơnggŏ krơi den pal mut tàm hìu sơnơm nàng sơm sơlơ gờñ sơlơ niam.

Cau mblàng K’Duẩn