VOV4.K’ho- Bàr pe nam rềp ndo, kơphê bơkah pơnrơ is Việt Nam sơnđờm geh drà kơphê gùt plai ù sền gròi, ngan là ală hìu coh kươi tàm ală lơgar geh jơnau sồr kal ke ngan bè bơta niam. Bơta do kung pờ tơlik jơnau gơn kơnờm lòt tus “dà lềng dờng” bơh kơphê bơkah pơnrơ is Việt Nam dê đơs bal mờ Dăk Lăk dê đơs is. Do kung là gùng lòt bơh kơphê bơtăng tus cồng nha lơh geh lơngồt bơh ală cau jơh nùs jơh tồr lơh jăt jơnau kờñ ai kơphê Việt Nam gơcèng bơngă ndrờm pal mờ dunia.

Bal mờ sră jờng rơ là mpồl 4 nam tơn geh phan bơna tàm mpồl 3 dơ̆ pơrlòng kơphê bơkah pơnrơ is Việt Nam, ală phan bơna bơh Kông ty Trác ñiệm Hữu hạn Minudo Farm-Care Dăk Lăk dê gam geh uă cau kờñ blơi, coh kươi tàm dơlam mờ bơdìh lơgar rwah là ală bơta kơphê bơkah, pơnrơ is ngan geh kờñ gơboh ngan rlau jơh. Nàng lơh geh bơta krơi is do, ồng Lê Đình Tư, Kwang ătbồ Kông ty Trác ñiệm Hữu hạn Một thàñ viên Minudo Farm-Care yal, do là cồng nha bơh jơh dùl broă lơh bơcri priă jơh nùs ngan tàm jơh ală broă, mờ sơnđờm là bơh ală anih lơh sa sươn dờng kwơmàng. Tàm hơ̆ geh bơta bơtòm tơrgùm bơh ală jơnau, bè: sơntìl kơphê gơdờp mờ ù tiah, trồ tiah, sền gàr jăt broă gùng dà hữu kơ tus broă pik plai geh bơta sac rwah mờ lơh niam lài dùl êt, ơn prăp niam ngan. Tàm hơ̆ gơ sồr ală kòn bơnus ngan ngồn kờñ gơboh mờ jơh nùs jơh tồr mờ kơphê. Ồng Lê Đình Tư, đơs: Tŭ lơh jăt tơl jơnau sồr Rainforest Alliance (brê mìu tiah duh sùh iò) pal gròi sền gơ in nền nòn ngan, ai phan bơkah tơl pràn ai tơmŭt bơh sơnrờp. Ñchi gơlơh bơta niam bè lơi? Gơ kung bè nùs nhơm să bồ kòn bơnus cau dê sơl. Gơ pal wil tơl phan bơkah tơl pràn den hơ̆ sồng bơkah, rê pal ơn tơmŭt tàm trồ tiah bơta duh mrềt uă ngan. Kàl dum trồ duh ờ niam ngan bè lơi, trồ mrềt ờ niam ngan bè lơi, jơh ală ndrờm jăt dùl jơnau sồr loh làng.

Jơnau sồr pal lơh tàm broă pik plai kơphê bơkah pơnrơ is mìng pik plai neh dum ngan

Gùng dà loh làng ngan bơh sơnrờp gùng dà bơh Hợp tak xã dê là bơtàu tơnguh kơphê bơkah pơnrơ is den tàng Hợp tak xã Ea Tân, kơnhoàl Krông Năng neh sùm lơh ngan jòi gùng dà pa geh bơta tam gơl uă bè bơta niam. Hợp tak xã gĭt nền, cau lơh broă sa là cau lài ngan lơh nền bơta niam ai jơh ală anih lơh gơlik phan in, den tàng bè hơ̆ neh lơh bal mờ cau lơh broă sa nàng tơnguh bơta niam. Hợp tak xã neh roh 2, 3 nam bal mờ cau lơh broă sa lơh sir gơs ală gùng dà broă lơh mờ broă pơlam lơh gơlik kơphê bơkah pơnrơ is. Ồng Nguyễn Trí Thắng, Kwang ătbồ Hợp tak xã Ea Tân pà gĭt, nàng lơh kơphê bơkah pơnrơ is kơ̆ kơl jăp jŏ jòng den kờñ pal geh bơta lơh broă dipal bơh sơnrờp. Hơ̆ là bơto yal bơta gĭt wă bơh sơnrờp niam, lơh bal lơh sa geh rơndăp, lơh gơlik ală phan bơna niam, bơkah sùm. Ồng Nguyễn Trí Thắng, đơs: Sơrlèt gan 4 kàl, bơta lòt bal bơh làng bol dê mờ hợp tak xã tàm gùng lòt kơphê bơkah pơnrơ is ngai sơlơ tàm pơgồp niam rlau, khi đal gĭt kơnòl bơh khi dê mờ kơphê mờ khi gŏ geh bơta kwơ bơh kơphê bơkah pơnrơ is dê cèng wơl bơh hơ̆, ală hìu bơnhă neh lòt bal mờ he den ală cau gùt dar kung kờñ lơh bal sơl.

Ală broă lơh kràñ cê ngan tàm broă lơh ìs kơphê bơkah pơnrơ is

Jăt ồng Trịnh Đức Minh, Củ tịc Tơrgùm ală Mpồl lơh kơphê Buôn Ma Thuột yal, kơphê bơkah pơnrơ is mìng geh bơh 1 tus 2% lơm tàm kờp jơh khà kơphê lơh geh bơh gùt plai ù dê, mìng là kơphê Arabica lơm. Tŭ do, neh geh bàr pe drà ngui kơphê bơkah pơnrơ is robusta tàm broă ngui sa den tàng Việt Nam geh sơrlèt gan kal ke geh tŭ niam bơtàu tơnguh phan bơna do. Tàm bơta mùl màl, tàm 2, 3 nam do, ală bơnah phan geh sră cơng tàng “Kơphê bơkah pơnrơ is Việt Nam” bơh Tơrgùm ală Mpồl lơh kơphê Buôn Ma Thuột dê bơyai lơh ndrờm geh ală hìu coh kươi lơgar ndai đơs niam ngan mờ blơi mhar ngan. Do kung là cồng nha bơh sơnrờp bơh dùl tŭ tơngai roh uă dà kơlhề bơcri priă lơh bơh broă tam tus lơh gơlik phan mờ kă bro phan bơna. Ồng Trịnh Đức Minh, đơs: Lơh kơphê bơkah pơnrơ is do bè dùl broă lơh kờñ ngan nàng jòi drà kă bro geh tam pà bơta kwơ uă rlau. Ală bơnah kơphê lơh geh bơta bơkah pơnrơ is den ală cau lơh gơlik kơphê bơkah pơnrơ is cau neh lam blơi bơh cau lơh broă sa dê bal mờ giă lin dờng pơndrờm mờ khi tăc kơphê gar kă bro. Pal jòi bơta tam pà drà kă bro kơphê bơkah pơnrơ is nàng geh bơta kwơ uă rlau.

Dơ̆ pơrlòng kơphê bơkah pơnrơ is Việt Nam jờng rơ kơphê niam

Dăk Lăk là tiah tờm bơh kơphê robusta dê, neh tăc tus mờr 60 dà lơgar, kơnhoàl ù tiah tàm gùt dunia, mờ kơphê gĭt nđờ rhiang rbô tấn. Uă hìu cau lơh broă, hợp tak xã, mpồl lơh sa kă bro neh bơcri priă, ngui bơta jak chài măy mok pa tàm broă tam mờ lơh gơlik kơphê bơkah pơnrơ is. Ƀộ Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn kung neh kĭ Rơndăp broă lơh Bơtàu tơnguh kơphê bơkah pơnrơ is Việt Nam tơngai bơh nam 2021- 2030; mìng is càr Dăk Lăk geh bơtàu tơnguh kơphê robusta bơkah pơnrơ is, mờ kờp jơh bă kơphê ơnàng rlau 1 rbô lồ tàm nam 2025 mờ tus nam 2030, pơgăp 2 rbô 120 lồ, kơphê lơh geh kờp dŭ pơgăp 1 rbô 500 tấn. Gùng lòt ai kơphê Việt Nam gơ gơs là kơphê bơkah pơnrơ is kung gam tìp ờ dùl êt kal ke, tŭ jơnau đơs kơphê bơkah pơnrơ is gam gơlơh pa ngan gơwèt mờ cau lơh kơphê tàm lơgar. Bal mờ hơ̆, ală broă dong kờl ai bơtàu tơnguh kơphê bơkah pơnrơ is in ờ hềt geh sền gròi dipal. Mơya mờ ală cồng nha lơh geh, ală cau jơh nùs jơh tồr mờ kơphê bơkah pơnrơ is dòn kơnờm mờ pin dờn tàm tơngai tus. Bơta pin dờn do ờ mìng tam gơl bơta gĭt wă, broă lơh broă nàng tam gơl bơta kwơ bơh kơphê dê mờ gam pơgồp bơnah lơh geh tai priă jền sùm ai ală hìu bơnhă làng bol lơh broă sa in.

Cau cih Vũ Hương Lý- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến