VOV4.K’ho- Tơl mpồl hìu rơndăp ai is dùl hìu ai ală cau F0 in ơm, ngui hìu chài rơgơi ƀòn nàng lơh anih tơrgùm sơm kòp cau kòp Kovid-19-hơ̆ là broă lơh mờ làng bol kòn cau kis tàm kơnhoàl Cư̆ Jút, càr Dăk Nông tơmù ală kal ke bè phan bơna nàng rơcang sơndră mờ kòp Kovid-19 gơtờp mhar. Ală broă lơh do gam lơh geh cồng nha tàm broă som kòp cau gơtìp kòp Kovid-19 tàm mpồl bơtiàn in, tơmù bơta kal ke ai gah lơh sơnơm kơnhoàl Cư̆ Jút, do là kơnhoàl tiah nhàr dà lơgar geh tus 48% khà kờp làng bol là kòn cau.

Hìu geh lơh dờng niam là hìu mờ 3 nă bèp mờ kòn ồng Y Thanh Bkrông, kis tàm ƀòn Nui, xã Tâm Thắng, kơnhoàl Cư̆ Jút lơh jăt broă tam cah is sơm kòp cau gơtìp kòp Kovid-19 in. Ồng pà git, tŭ gơtìp bơsiă, duh să, ồng neh tus is hờ hìu sơnơm xã nàng xét nghiệm mhar mờ ai gŏ geh mờ kòp. Tŭ xét nghiệm jơh 8 nă cau tàm hìu, 3 nă cau gơtìp mờ kòp Kovid-19 geh kwang bàng lơh sơnơm bơto sồr tàm broă tam cah is nàng sơm kòp tàm hìu. Mìng is pơ ùr ồng ờ gơtìp kòp geh cau tàm ƀòn bal ai anih ơm. Tơnơ̆ mờ dùl poh tam cah is sơm kòp, kòn klao ồng neh bời, gam ồng mờ kòn ùr bơta pràn kơl dang să jan kung neh niam. Ồng Y Thanh pà git: Añ là cau F0. Bàr nă bèp mờ kòn añ ơm tàm hìu. Gam pơ ùr ơm tàm hìu ùr bi. Bàr nă bèp mờ kòn añ iang nùs tơn pràn să jan mờ lơh jăt 5K. Iang nùs bè bơta pràn kơl dang să jan tàm tơngai tam cah is, ờ ngòt geh bơta lơi. Añ kơ̆p kờñ oh mi neh gơtìp kòp Kovid-19 den lơh ngan lơh jăt 5K, lơh kloh vi khuẩn mờ bañ lik bơdìh ƀòn.

Bèp mờ kòn ồng Y Thanh Bkrông ơm yah is tàm hìu sơm kòp Kovid-19

Ƀác sĩ Quản Xuân Huân, lơh broă tàm hìu sơnơm xã Tâm Thắng pà git, bơh lồi nam lài tus tŭ do, gùt xã Tâm Thắng geh rơlao 800 nă au gơtìp mờ kòp Kovid-19. Jơh ală cau do ndrờm neh bời kòp, mìng gam 233 nă cau gam sơm kòp tàm hìu. Tàm ală ƀòn gam geh sùm mpồl Kovid mpồl bơtiàn, pơgồp bal nền nòn mờ kwang bàng lơh sơnơm lơh jăt broă sền gròi, bơto sồr ală cau F0 tơngŏ ờ jroă mờ kòp ha là geh tơngŏ  jroă mờ kòp tàm ƀòn ơm kis. Ƀác sĩ Quản Xuân Huân, đơs: Tơl ƀòn geh crơng gơs uă ngan mpồl. Tŭ gŏ dùl nă cau gơtìp F0 mờ sơm kòp tàm hìu, hìu sơnơm geh bơto sồr tàm broă sền gàr, sơm kòp, hùc sơnơm bè lơi ai mpồl Kovid-19 mpồl bơtiàn sền gròi mờ lơh jăt broă pà sơnơm ai cau kòp in. Hơ̆ sồng geh dùl mpồl cau lơh sơnơm ƀòn, kwang bàng ƀòn, lơh jăt broă wàng se, kơrian ală hìu geh cau gơtìp kòp, bañ lời kòp gơtờp lik hờ bơdìh.

Tàm tiah rềp bal mờ ƀòn dờng Buôn Ma Thuột, làng bol ơm kis tơrgùm jăt bàr gah gùng 14, mờ geh 1 tiah lơh sa mờ măi mŏk càr Dăk Nông, xã Tâm Thắng geh khà kă bro uă, là bơta nàng kòp Kovid-19 lơh gơtờp kòp mhar. Ồng Trần Thế Quang, Củ tịc UɃÑZ xã Tâm Thắng pà git, xã geh rơlao 15 rơbô 300 nă làng bol, tàm hơ̆ làng bol kòn cau geh 30%. Rài kis làng bol gam uă kal ke là dùl tàm ală bơta lơh kal ke tàm broă kơrian kòp Kovid-19 gơtờp. Tàm tơngai kòp gơtờp pràn, geh ngai dùl ƀòn làng bol kòn cau geh gŏ tus 60 nă cau gơtìp kòp pa.

Tơmù ală kal ke bè phan bơna, xã neh hòi jà jơh gùt mpồl bơtiàn tus bal mờ ală broă lơh sền gàr cau F0 geh tơngŏ ờ jroă ha là ờ geh tơngŏ mờ kòp tàm ƀòn ơm kis. Hơ̆ là tơl mpồl hìu rơndăp ai is dùl hìu nàng cau kòp in ơm sơm kòp; ha là cau F1 tus ơm sàl tàm suơn, ai hìu nàng au F0 in tam cau is sơm kòp. Tŭ geh khà cau F0 gal ir, xã ngui hìu chài rơgơi ƀòn nàng lơh anih tơrgùm sơm kòp cau kòp in. Ồng Trần Thế Quang pà git, broă gàr tơl phan ngui phan sa ai cau kòp in iang nùs tàm broă tam cah is nàng sơm kòp kung kơnờm bơh ƀòn lơgar bal mờ ală cau tàm mpồl bơtiàn sơl. Ồng Trần Thế Quang, yal: Ală anih sơm kòp tàm hìu mpồl bơtiàn den bol añ lam sồr ală cau tàm mpồl bơtiàn tă dong kờl phe mờ ală bơta phan ngui sa geh kwơ mờ bơto sồr nàng ală cau F0 ơm tàm hơ̆ in trŭ sa bal. Gơwèt mờ ală mpồl hìu den kung tàm tơngu me là bơta tờm bơh cau tàm hìu nhă mờ bơh ală cau tàm mpồl bơtiàn bal, ală cau F1 geh pơyoa phan sa, phan ngui ai cau F0 in. Gam di lah gal cau F0 tàm dùl hìu den geh bơto sồr, dong kờl nàng ală cau do trŭ is mờ sền gàr bal; xã mìng dong kờl ală phan mùl màl geh kwơ. Geh ală tŭ dùl hìu chài rơgơi bol añ lơh jăt broă sơm bơh 20 tus 25 nă cau; dùl mpồl hìu den geh sơm kòp ai 6 nă cau in; hơ̆ là gơwèt mờ ƀòn làng bol kòn cau, di lah ƀòn cau yoan den bè phan bơna là geh tơl.

Tŭ khà cau bơtờp kòp gơguh uă, tơl mpồl làng bol ơm kis tàm tiah jơi bơtiàn kòn cau tàm kơnhoàl Cư̆ Jŭt geh rơndăp ai ală cau F0 in ơm kis dùl hìu

Kung ndrờm bè tàm xã Tâm Thắng dê sơl, broă sơm kòp cau kòp Kovid-19 tàm ală ƀòn làng bol kòn cau neh geh cồng nha tàm gùt kơnhoàl Cư̆ Jút, càr Dăk Nông. Jăt bác sĩ Bùi Thị Minh Nghĩa, kwang atbồ hìu sơnơm kơnhoàl Cư̆ Jút yal, ală broă sơm kòp bè do di pal ngan mờ bơhiàn bơh làng bol kòn cau dê kung bè broă tơmù ală kal ke bơh broă lơh sa làng bol in. Broă sơm kòp cau kòp Kovid-19 tàm mpồl bơtiàn neh tơmù bơta kal ke uă ngan tus mờ gah lơh sơnơm in. Kờp tus tŭ do, gùt kơnhoàl neh gŏ geh 7 rơbô nă cau gơtìp mờ kòp Kovid-19, tàm hơ̆ neh geh uă cau neh bời kòp, tŭ do gam mờr 100 nă cau gam sơm kòp tàm hìu sơnơm, rơlao 2 rơbô nă cau gam sơm kòp tàm hìu.

Tơngai pa do, pah ngai kơnhoàl Cư̆ Jút gŏ geh di pơgăp 200 nă cau gơtìp kòp pa. Bơta chờ ngan là khà cau kòp pal sơm kòp tàm hìu sơnơm ờ gal. Bác sĩ Bùi Thị Minh Nghĩa pà git tai, broă rơcang sơndră mờ kòp geh ală bơta ƀuơn tài kơnhoàl neh cit tơl sơnơm vaccine ding dơ̆ 3 ai cau rơlao 18 sơnam in, mờ làng bol neh git wă tàm broă rơcang sơndră mờ kòp Kovid-19. Bŭ lah bè hơ̆, kơnhoàl neh rơcang tơl phan bơna nàng gơtùi xét nghiệm, sơm kòp 300 nă cau kòp tàm bơta kòp bè ờs, mờ rơndăp cau lơh sơnơm di pal mờ broă kờñ sơm kòp tŭ geh cau kòp gơguh mhar. Ƀác sĩ Bùi Thị Minh Nghĩa, đơs: Cau lơh sơnơm kung geh ală cau gơtìp mờ kòp do sơl, khà broă lơh den gơguh tàm tŭ cau lơh broă ờ geh uă, den tàng bol añ kung pal sùm rơndăp, ai wơl cau lơh broă nàng gơtùi gàr niam broă rơcang sơndră mờ kòp gơtờp. Tŭ do bol añ kung neh geh khà măt ală kwang bàng lơh sơnơm neh jơh sơnam lơh broă, kwang bàng lơh sơnơm tàm cau lơh is tàm kơnhoàl nàng tŭ kờñ he hòi jà ală mpồl cau do tus bal lơh broă.

Mờ broă tus bal jơh bơh gùt mpồl bơtiàn, gơnoar atbồ xã bal mờ gah lơh sơnơm, kơnhoàl Cư̆ Jút, càr Dăk Nông gam rơcang ală broă lơh nàng gơdờp bal mờ gàr niam ờ do ờ dă bơta pràn kơl dang să jan ai làng bol in tềng đăp mờ kòp Kovid-19.

Cau mblàng Ndong Brawl