Jat sră wăc sềr rùp ù brê dê, bơnah brê 4, bă brê 4, Tiểu khu 989, bơnah ù brê Ủy ƀan Ñân zân xã Ia Mơr, kơnhoàl Chư Prôngd ê atbồ, là brê ờ hoan geh chi che. Mơya bơta geh ngan là, pơgap 3 lồ brê tàm do gơtìp căng dơ̆p jơh mờ dơm chi bal mờ che lòs. Tàm dơlam là tờm điều bal mờ ală tờm chi tam lơyah tơngai ndai gam hòn gơs niam ngan. Ndo den kung gam geh ală nggu chi brê gơtìp chu ồs sa jơh. Jơnau brê gơtìp mus kơl aniai kung gơlik geh tàm dùl ròt ală tiểu khu 990 (bơnah ù brê atbồ bơh Ủy ƀan Ñân zân xã Ia Mơr dê), tiểu khu 991, 993 (bơnah ù brê Mpồl atbồ brê rcang gàr bồ tô dà Ia Mơr dê).

Bi Sa Văn Điều- cau lơh broă sền gàr brê Ủy ƀan Ñân zân xã Ia Mơr pà gĭt: Gŏ cau lòt sền là bol khi ntoăt dô jơh. Tŭ lơh broă den khi neh rcang jơh gùng dà rao. He gròi sền khi mờ khi den gròi sền he wơl, kal ke ngan. Lòt sền uă tŭ kal ke broă bè do ngan. Loh làng là tŭ lòt sền ờ geh bơta lơi, ngai tơnơ̆ mŭt den neh gŏ tam tờm chi rao, tam tŭ lơi ờ gŏ gĭt sơl.

Ờ mìng brê ờ hoan geh chi che, mờ uă bă brê rcang gàr bồ tô dà càr Gia Lai dê kung gơtìp mus kơl uă ngan. Tàm kơnhoàl Chư Sê, tàm khà 2 rơbô 100 lồ brê rcang gàr bồ tô dà bơh Ủy ƀan Ñân zân xã H’bông atbồ, tàm 1 nam do neh geh rlau 34 lồ brê tàm ală tiểu khu 1064 mờ 1065 gơtìp cau ờ niam lơ òr, cò pơnring ù mờ tam tờm chi bạch đàn. Dơ̆ mus kơl brê rcang gàr bồ tô dà tàm do neh geh kwang àng kơnhoàl yă, mơya ờ hềt geh cau mus kơl brê lơi gơtìp lơh glài.

Ồng Thái Thượng Hải- Kwang atbồ Hạt Kiểm lâm kơnhoàl Chư Sê pà gĭt: Bă brê mờ xã H’bông atbồ den ù tiah tam cah ngan, kờñ lòt sền tàm tiah hơ̆ den pal lòt tàm kơnhoàl Phú Thiện, lòt gan kơnhoàl Ia Pa mŭt tàm brê tiah he atbồ. Ală bơta bè mpồl cau mờ uă bơta den kal ke ngan ai broă lơh atbồ in.

Nhai 11 nam 2022, Kwàng àng càr Gia Lai yă dơ̆ mus kơl brê “lơh ờ jơh kơnòl broă lơh jơnau gơ lời wơl kơn jơ̆ ngan” gơlik geh tàm Mpồl atbồ brê rcang gàr bồ tô dà kơnhoàl Đức Cơ geh gơrềng tus broă lơh tìs lơh roh 9 rơbô lồ brê tàm tơngai bơh nam 2011 tus nam 2019. Thanh tra càr Gia Lai kung sồr lơh glài dơ̆ lơh tìs gơrềng tus broă lơh tìs lơh roh 2 rơbô lồ brê tàm Kông ty TNHH MTV Lâm nghiệp Ia Pa, kơnhoàl Krông Chro dê. Tàm 2 tiah do, uă bă brê neh gơ gơs mìr tam tờm điều mờ suơn dờng ròng kơnrồ bơh làng bol dê.

Tàm 5 nam do, mpồl lơh broă geh gơnoar càr Gia Lai neh sền gŏ 2 rơbô 940 dơ̆ lơh tìs adat boh lam bè brê bơnơm, mìng is bơh bồ nam 2022 tus tŭ do, ală tiah neh sền gŏ 290 dơ̆ lơh tìs, tàm hơ̆ lơh glài kŭp jàm 29 dơ̆. Khà dơ̆ lơh tìs adat boh lam atbồ sền gàr brê geh gùng dà nam tơnơ̆ gơmù rlau mờ nam lài hơ̆, mơya bơta mus kơl brê, sơgràm ù brê kung gam pơn jat tai kal ke mờ kal ke ngan nàng tơn jơh broă do.

Ồng  Trương Văn Nam, Kwang atbồ Cơdŭ Atbồ mờ Sền gàr brê- Ci kụk Kiểm lâm càr Gia Lai, đơs: Đơs ngan là, tŭ do mpồl cau uă kung lơh ờ jai sơl ờ. Mìng geh broă là ală gah lơh broă geh gơnoar, ală kấp, ală ngàñ mblàng yal uă tàm làng bol nàng làng bol in gĭt bơta kwơ bơh brê dê, nàng làng bol in geh kơnòl sền gàr brê. Bơta do ờ gŏ di là lơh ngai do, ngai hìng mơ ờ.

Mờ rlau 630 rơbô lồ brê, tŭ do, Gia Lai là càr geh bă brê dờng dơ̆ 4 jơh gùt lơgar dê mờ dờng ngan rlau jơh tàm 5 càr tàm tiah Tây Nguyên. Tơngai pa do, bă brê geh is bơh càr dê kung gam pơn jat tai gơtìp mus kơl uă; khà chi che tàm brê lơyah rlau mờ jơnau kờp bal bơh jơh gùt tiah do dê. Tơngai bơh nam 2015 tus nam 2022, tàm càr gơlik geh rlau 4 rơbô 300 dơ̆ mus kơl brê mờ gĭt nđờ rơhiang lồ brê gơtìp koh kơl, aniai.

Bơta ndai tai, tàm Gia Lai, kung gam geh mờr 170 rơbô lồ brê ờ hềt jàu ai ală mpồl atbồ, mpồl cau, mpồl bơtiàn in lơh jat broă sền gàr, atbồ brê. Bơta geh ngan do gơ sồr gơnoar atbồ kấp xã pal sền gàr atbồ is brê tàm tŭ ală bơta bè mpồl cau, phan bơna ờ hềt tơl. Bơta do lơh gơlik bơta kơn jơ̆ ngan gơwèt mờ broă lơh jat ală kơnòl broă cíñ trị ndai tàm ală tiah, cồng nha atbồ, sền gàr brê kal ke ngan lơh geh. Ồng Nguyễn Văn Hoan- Phó Kwang atbồ Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn càr Gia Lai pà gĭt, dùl bơnah jơnau gơbàn ală xã kal ke sền gàr brê, là bă brê geh jàu tàm bơrlŭ bal mờ ù lơh sa bơh làng bol dê. Nàng sền gàr brê geh cồng nha rlau tai, brê pal geh jàu ai ală mpồl lơh sa kă bro halà làng bol in bè jơnau cih bơh Adat Brê bơnơm dê. Mơya, broă do geh gơrềng tus uă bơta, bè priă tă ngui, đo was. Ồng Hoan kơ̆p kờñ, jơh bă brê tàm càr geh jàu di cau mờ di jat broă rơndap lơh tus nam 2030.

Ồng Nguyễn Văn Hoan, đơs: Tŭ do, Gia Lai gam bă brê uă ngan ờ hềt geh jàu ai ală cau tờm sền gàr brê in. Nùs nhơm bơh gah lơh sa suơn sre mờ brê bơnơm dê là jơh ală bă brê pal geh jàu ai cau tờm sền gàr brê in atbồ, pơnđơl pràn lơh ngan tus nam 2030, jơh ală bă brê do pal geh jàu ai cau tờm atbồ brê in.

Dilah ờ geh ală broă lơh geh cồng nha mờ tơl làm, brê tàm Gia Lai kung gam gơtìp sơgràm phà pah ngai, tềng đap bơta ờ jai bơh cau tờm brê mờ ală mpồl lơh broă geh gơnoar dê.