VOV4.K’ho - Bè bol añ neh yal, bơta gơguh khà priă ù tàm ală càr Tây Nguyên gam lơh ờ niam ală rơndăp ù tiah lơh ƀòn drà, pơnring bơnơm, ù dòr, bồr bơsong croh dà, lơh ờ niam ù tiah geh is. Sơlơ ngòt rơngơ̆t ngan rơlao là uă bă ù brê hòn is kung gơtìp mus, lơh gơs ù farm (ù lơh sa suơn dờng). ù brê geh tŭ gơs ù tiah bơh ală broă lơh gơtìp kal ke, mus kơl aniai, sơgràm aniai, tăc, lơh gơtìp ờ niam tus mờ bơta lơngăp lơngai ờ do ờ dă mờ lơh gơtìp hoàc huơr uă ngan.

“Tŭ do, añ gam ntào tềng gah tơnao dà Ea Rớt do, rềp tơn tềng gùng ntoăt jờl Nha Trang, Khánh Hoà – Buôn Ma Thuột. Kŭp rùp nàng ală cau in sền dòr hờ đah ne, ală tiah do tơnơ̆ do geh là ală tiah niam ngan. Oh mi lơi kờñ den lùp añ, añ lam lòt”.

Kơnhoàl tiah nhàr dà lơgar Ea Súp là dùl tàm ală tiah gơbàn uă ngan bè broă tăc bro ù tiah tìs mờ adat boh lam tàm Dăk Lăk. Ù brê geh jà tăc ờ ndơp mpồn

Pa do là dùl gơl lơma yal bè ù tiah geh kŭp mờ pờ tơlik tàm facebook. Ală bă ù brê jăt gah tơnao dà Ea Rớt, tiah ngài rềp mờ kơnhoàl Ea Kar mờ Krông Bông, càr Dăk Lăk tàm ală nhai do neh gơs ù tiah kă bro, geh mpồl cau kă bro ù tiah jòi uă ngan. Jơnau yal bè dùl gơl gùng tơrbŏ bơnah hờ đah tô bơh tơnao dà mờ gùng ntoăt jờl Buôn Ma Thuột-Nha Trang sơlơ lơh khà priă ù gơguh ngan tàm tiah do bè “tamya”. Geh ờ uă bă ù geh yal niam, neh geh cau dan blơi tus 2, 3 tơmàn đong tàm 1 lồ. Ală bă ù ờ niam rơlao, 2, 3 nam lài mìng geh 100 tơlăk đong tàm 1 lồ, den tŭ do neh tus nggùl tơmàn đong tàm tơl lồ, bŭ lah ală bơta rềs àr bè adăt boh lam tài ù do geh lơh bơh ù brê.

Tàm kơnhoàl Ea Súp, ờ gơrềng tus mờ broă lơh gùng ntoăt jờl, rơndăp broă lơh, ha là dơ̆ cau sền, ù brê tàm kơnhoàl tiah nhàr dà lơgar do kung gam gơguh uă ngan sơl. Là kơnhoàl geh trồ tiah duh mờ là tiah tờm gơtìp dà tih dà bam càr Dăk Lăk dê, broă tam phan gơtìp kal ke, mơya kung geh priă bơh tàm ală càr, ƀòn dờng tus tàm kơnhoàl Ea Súp nàng blơi ală bă ù bơh 100 tus 200 lồ. Dùl nă làng bol kis tàm xã Ea Bung, kơnhoàl Ea Súp pà git, khà priă ù brê tàm do neh gơguh uă rơlao 2 dơ̆, 3 dơ̆ pơn drờm mờ ală nam lài: “Tàm bơh 150 tus 200 tơlăk đong tàm 1 lồ, ù brê, kông ty gơdê. Ù hơ̆ den ờ gơtùi iang nùs tài ờ geh dùl pang sră lơi, cơng tàng lơi, sơlơ blơi gời”.

Tàm ală càr Tây Nguyên, ù brê tàm càr Lâm Đồng geh khà priă gơguh kas ngan, tàm hơ̆ uă ngan là tàm ƀòn dờng Dà Làc

Bă ù ơnàng, khà priă ờ uă, broă blơi ƀuơn mờ ală sră pơ-àr cih mờ tê bal mờ ală dơ̆ “cong tê” nàng lơh nhàr d ù tiah, neh lơh kơnhoàl Ea Súp tŭ do là dùl tàm ală tiah geh gơguh uă ngan bè broă kă bro ù tiah ờ di mờ adăt boh lam tàm càr Dăk Lăk dê. Tàm kơnhoàl kung pa gŏ dơ̆ mus kơl brê mờ broă mus kơl uă ngan tàm uă nam do pa tàm Tây Nguyên dê mờ mờr 400 lồ ù brê neh gơtìp mus, sơgràm. Geh tŭ, geh tơngŏ tàm kơnhoàl Ea Súp geh ală cau kă bro blơ̆ blăc tus blơi tơrgùm ù brê mờ khà uă ngan nàng kă bro ờ di mờ adăt boh lam. Ồng Ngô Văn Thắng, Phó củ tịc UɃÑZ kơnhoàl Ea Súp pà git, kơnhoàl gam bơyai lơh tam dră, jòi mờ kơrian bơta tìs pa, ngòt rơngơ̆t ngan do: “Ờ mìng geh nùs nhơm kờñ sơgràm ù tiah ờ di mờ adăt boh lam, mờ gam geh bơyai lơh kă bro, pơrlồm. Ală làng bol bơh tàm tiah ndai tus mờ ờ hềt git bơta tờm ù tiah bè lơi den ală cau hơ̆ kung gam bơyai lơh tăc mờ hơ geh lơh sră nggal ngui ù tàm ală bă ù tam brê gơtìp sơgràm”.

Bal mờ càr Dăk Lăk, gơguh khà priă tăc ù kung gam lơh jăt broă mus kơl aniai brê, sơgràm ù brê uă ngan tàm ală càr Tây Nguyên. Tàm xã Nậm Njang, kơnhoàl Dăk Glong, càr Dăk Nông, ồng Phạm Quang Nam, Phó Củ tịc UɃÑZ xã pà git: “Xã gam pơgồp bal mờ ală gah, mpồl lơh broă tàm kơnhoàl, ală anih lơh broă tờm, kwang àng kơnhoàl, mpồl sền gàr brê, bơyai lơh ală rơndăp broă, gùng dà broă tus sền, bơsong ală bơta tìs tàm broă cò, bồr tàm uă ù brê nàng bơyai lơh kă bro, tăc, tam gơl ù ờ di mờ adăt boh lam”.

Tàm khà ală càr tàm Tây Nguyên, ù brê tàm càr Lâm Đồng geh khà priă gơguh uă ngan, tàm hơ̆ uă ngan là ù brê tàm ƀòn dờng Dà Làc. Mìng tàm 2, 3 nam, uă tiah ù brê tàm ƀòn dờng khà priă ù gơguh uă rơlao jơ̆t dơ̆. Ồng Võ Danh Tuyên, Phó kwang atbồ Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn càr Lâm Đồng pà git, tài broă kờñ bè ù tiah bal mờ khà priă ù gơguh uă, uă cau bŭ lah tìs mờ adăt boh lam, lơh jăt ală broă lơh sơgràm ù mờ sơgràm tai ù brê nàng tăc geh priă ờ di mờ adăt boh lam: “Broă sơgràm ù brê, broă do gơtìp uă ngan, ờ sŭk ngan tàm mpồl bơtiàn tàm tơngai do. Mìng kờp tàm quý 1 nam 2022, càr neh gơtìp 57 dơ̆ sơgràm ù brê, bă ù ơnàng 19,2 lồ. Pơn drờm mờ tŭ do nam 2021 den moăt ngan tài khà dơ̆ gơguh tus 78% mờ bă ù là gơguh 85%”.

Pal kah ngan là ù brê gơtìp sơgràm ờ di mờ adăt boh lam mờ ală broă kă bro, tam gơl ù geh bơyai lơh loh làng, tàm hơ̆ uă ngan là tàm internet, mơya khà broă bơsong bơh ală càr dê gam lơyài. Tàm ờ uă tiah, bŭ lah ală gah lơh broă geh gơnoar neh đơs geh tus bal bơsong pràn ngan, mơya ală broă mus kơl-sơgràm, kă bro bè bơhiàn ƀòn lơgar, gam geh bơyai lơh mờ bơta tờm bal mờ broă lơh gơtìp kal ke ngan. Bơh bơta mùl màl do kung pà gŏ broă atbồ tàm ală càr geh tơngŏ bơta ờ pràn ha là ờ geh kơnòl, ờ hềt mùl màl nền nòn ală kơrnoăt bơh Đảng mờ dà lơgar dê bè atbồ, sền gàr brê.

Cau cih Công Bắc-Cau mblàng Ndong Brawl