VOV4.K’ho- Tam lơh pha lin Điện Biên Phủ ngai 07/05/1954 là jơnau kah yau geh bơta kwơ dờng màng ngan gơwèt mờ jơi bơtiàn Việt Nam. Hơ̆ là bơta jai pha bơh nùs nhơm khin cha dê, bơta phi să, nùs nhơm jơh nùs lơh ngan sơrlèt gan rbô bơta bòl glar kal ke bơh ling klàng mờ làng bol gùt lơgar dê đơs bal mờ gĭt nđờ jơ̆t rbô nă cau kòn Yên Bái đơs is. Bol he lòt còp wơl Kuèl kơh Lũng Lô- gơl gùng ndu gơnrơh neh pơgồp bơnah lơh gơs tam lơh pha lin kah yau Điện Biên Phủ nàng kis wơl bal tàm nùs nhơm khin cha jak chài rài yau- tŭ ling klàng mờ làng bol lơh gùng, lơh niam wơl gùng, jun pơndiang phan sa, biăp puăc ka dà hùc, gar phàu gar năt, sơnơm tơm ba tus tiah tam lơh.

“Kơh Pha Lin bi ơnòng, bi trus/ Kuèl kơh Lũng Lô bi driau, bi đơs crih/Bulah gar ƀồm gar phàu pă ntìng lề puăc/Ờ gŏ dơrcul nùs, ờ gŏ pơlai sơnam kơnòm să”.

Ală jơnau nrĭ tàm jơnau nrĭ “Jờng rơ cau ling Điện Biên” bơh cau bơceh jơnau nrĭ Tố Hữu dê neh đơs tus nùs nhơm tam lơh khin cha jak chài ngan tàm dơ̆ tam lơh Điện Biên Phủ nam 1954 tàm kuèl kơh Lũng Lô gơ ơm tàm gùng rơndeh dờng 37, tàm nhàr ù tiah đah 2 kơnhoàl: Văn Chấn, càr Yên Bái mờ Phù Yên, càr Sơn La dê.

Tàm rài tam lơh mờ bol sò tơm sơgràm phà lơgar Tây, Đảng Dà lơgar lơh nền lơh gùng 13A sơnđờm lòt bơh Bến Hiên, càr Tuyên Quang, lòt gan Bến Âu Lâu, càr Yên Bái, lòt gan kuèl kơh Lũng Lô tus sơnĕ pe Cò Nòi, càr Sơn La, tàm tơrbŏ mờ gùng 41 drơng ai dơ̆ tam lơh Điện Biên Phủ in. Gơl gùng mờ ling lơh gùng mờ làng bol lòt àñ tui jun phan pal lơh jòng rlau 120 kơi sồ, ù tiah mìng là kơh bơnơm jơnhoa lơm, thòng jrô ngan, lòt gan 3 dà dờng dờng ngan là dà dờng Chảy, dà dờng Hồng mờ dà dờng Đà.

Ling lơh gùng lơh tơrlah lŭ lơh gùng lòt tàm kuèl kơh Lũng Lô nam 1953 (rùp: Ƀảo tàng Lịc sử)

Gĭt nền loh làng kơnòl broă cíñ trị là gàr broă lòt rê tàm gơl gùng kwơmàng ngan lòt tus tiah tam lơh, bơh nhai 4 nam 1953 tơn, jăt jơnau sồr bơh Ƀộ Tổng tham mưu dê, càr Yên Bái neh lơh nền lơh gơs gơl gùng 13; hòi rlau 124 rbô nă làng bol lòt lơh gùng. Làng bol ƀòn lơgar neh geh nùs nhơm tă pơgồp is gĭt nđờ rbô dơm chi, gĭt nđờ jơ̆t rbô tờm gle, đơr, sơkàr, jrong hìu...nàng dă gùng, tơrƀă rbàng ai rơndeh in lòt rê, jun pơndiang phan sa ling klàng in mŭt tàm tiah tam lơh.

Tơnơ̆ rlau 200 ngai mang lơh ngan pơđơl pràn ngan, gơl gùng lòt gan kuèl kơh Lũng Lô geh gơtùi lòt rê niam, tàm tơrbŏ tiah tam lơh Việt Ƀắc mờ ală càr tiah đah tô măt tơngai mŭt dà lơgar dê neh dong gĭt nđờ jơ̆t rbô nơm rơndeh ô tô, rơndeh coh pơndiang phàu crong phan tam lơh jun wil tơl mờ di tŭ ai tiah tam lơh in.

Tềng đăp bơta hơ̆, bol sò tơm Tây neh to tus ù tiah kuèl kơh Lũng Lô mờr 12 rbô tấn ƀồm; geh ală ngai gơguh tus 200 nai ƀồm. Mơya, mờ nùs nhơm jơh ală ai tiah tam lơh in, gĭt nđờ jơ̆t brô nă cau neh ờ ngòt ƀồm gơdùh gar phàu bơrtoh, sơrlèt gan bơta ngòt rơngơ̆t sơbơng roh ngai mang sùm lòt gùng. Bol sò tơm cuh aniai, he lơh niam wơl gùng he lòt tai; bol sò tơm lơh aniai gơl gùng do, he lơh gơl gùng ndai; bol sò tơm lơh aniai trồ ngai, he lơh gùng tàm trồ mang...Gĭt nđờ jơ̆t rbô tấn phan sa ling klàng in, phàu crong phan tam lơh ai ling klàng in, gĭt nđờ jơ̆t rbô tấn phe sa, biăp puăc ka jun tus tàm tiah Thượng Bằng La neh lòt gan kuèl kơh mŭt tàm tiah tam lơh mờ geh sền gàr ờdo ờdă.

Kuèl kơh Lũng Lô ngai do là tiah bơto bơtê bơhiàn kờñ gơboh dà lơgar ai rơnàng kơnòm să in

Là cau să tờm tơn đơng lam Trung đội B76, Đại đội C86 kơnhoàl Văn Chấn tus bal sền gàr gơl gùng kwơmàng kuèl kơh Lũng Lô, ồng Hoàng Kim Tường ơm tàm thôn Muỗng, xã Thượng Bằng La, kơnhoàl Văn Chấn, càr Yên Bái kung gam kah wơl bè ờs sùm bè ală nam nhai tam lơh bềng gar ƀồm gar phàu bè mìu sơr tơn. Bulah bòl glar kal ke sơbơng roh ngan, mơya ồng bal mờ ală oh mi lơh broă bal bơh he dê kung gam ngai mang sùm sền gàr ờdo ờdă ai làng bol lòt jun phan sa, phàu crong in lòt gan gơl gùng kuèl kơh nàng dong kờl ai tiah tam lơh in. Ồng Hoàng Kim Tường, yal: Pal sền gàr bơh kơi sồ 53 tus bồ kuèl kơh tàm sùm 3 nhai. Bòl glar kal ke ngan mơya ờ sền gàr ờ gơtùi den tàng pal sền gàr, jơh bal lơngăp lơngai rơndăp tăp sèng mờ uă broă ndai tai.

Ngai 27/04/2011, Kuèl kơh Lũng Lô- gơl gùng ndu gơnrơh, cơng tàng tơngŏ khin cha jak chài bơh jơnau kah yau tam lơh mờ bol sò tơm bơh lơgar ndai sơgràm phà dà lơgar he bơh jơi bơtiàn Việt Nam dê neh geh Ƀộ Văn hoá, Thể thao mờ Zu lịc dờp là Tiah tềl lời wơl jơnau kah yau kâp dà lơgar. Bulah deh mờ dờng tàm rài dà lơgar ring lơngai, tơrgùm dùl; ờ geh sền gŏ tŭ jiơ hơ̆, mơya ală rơnàng kơnòm să bơh càr Yên Bái dê đơs bal mờ xã Thượng Bằng La dê đơs is sùm gĭt ưn ngài mờ pơñiờ să ngan bè dà kơlhề bơh ală rơnàng bèp ồng he dê neh lơh gơs gơl gùng ndu gơnrơh, pơgồp bơnah kwơmàng tàm tam lơh pha lin kah yau Điện Biên Phủ “pơnrơ ngan làm gùt ù tiah, lơh rơnggô jơh gùt plai ù”, cèng wơl rài lơngăp lơngai, khăt gơboh is ai jơi bơtiàn in. Oh Nguyễn Thị Hoàng Yến, đoàn viên xã Thượng Bằng La, kơnhoàl Văn Chấn, yal: Bol oh geh lơh ngan bal mờ gơ̆p bơsram, đòm jăt ală bơhiàn niam bơnĕ bơh ồng pàng dê. Tus bal tàm ală dơ̆ hòi jà, lơh jăt ală srơh bơh đoàn, bơh xã dê.

Đoàn viên ơruh pơnu Yên Bái tam chi tàm tiah kuèl kơh Lũng Lô

Xã Thượng Bằng La, tiah geh gơl gùng kuèl kơh Lũng Lô lòt gan là dùl tàm ală xã bơh sơnrờp bơh kơnhoàl Văn Chấn dê lơh jơh ală broă jàu bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa tàm nam 2016. Tàm ală tŭ lơh jăt broă lơh bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa tơnguh jơnhoa tŭ do, gĭt nền broă tờm kwơmàng ngan là tơnguh priă lơh geh ai làng bol in, xã neh tơrgùm hòi jà làng bol lơh pràn bơtàu tơnguh lơh sa, tam gơl rơndăp tăp sèng chi tam phan ròng; tàm hơ̆ bơdìh mờ bơ̆t bơtàu geh cồng nha tiah tam chi sa plai geh sơnề jăt gùng dà lơh gơlik phan kă bro tơrgùm bal mờ rlau 500 lồ, xã neh mờ gam lơh uă rơndăp broă lơh bơtàu tơnguh lơh sa sươn sre ndai gơ ai cồng nha lơh sa uă. Ồng Hoàng Đình Mưu, Củ tịc Ủy ƀan Ñân zân xã Thượng Bằng La pà gĭt, tus tŭ do, priă lơh geh kờp bal dùl nă cau bơh xã dê pah nam neh lơh geh rlau 44 tơlak 500 rbô đong; khà hìu bơnhă rƀah gơmù mìng gam hơđơm 1,8%...Ồng Hoàng Đình Mưu, đơs: Xã neh tơrgùm ngan nàng lơh bè lơi bơsong geh broă hìu rƀah. Gơwèt mờ xã tŭ do geh bàr pe hìu bơnhă kung kal ke sơl, bal mờ bơta dong kờl bơh xã mờ kâp hơđang dê den khi kung neh lơh ngan nàng klàs bơh rƀah.

Tàm broă lơh tam gơl pa, Kuèl kơh Lũng Lô tŭ do là gùng lòt rê kwơmàng dong xã Thượng Bằng La mờ ală tiah ndai tàm tiah đah tô măt tơngai mŭt dà lơgar lòt rê jun pơndiang phan bơna, tăc bro, jun ală phan bơna lòt ngài tus drà kă bro; bơh hơ̆ pơgồp bơnah dong lơh sa- mpồl bơtiàn ngai sơlơ bơtàu tơnguh, dipal mờ ală bơta phi să dờng ngan bơh ală rơnàng bèp rơnàng ồng rài yau dê.

Cau cih VOV Tây Bắc- Cau mblàng Lơ Mu K’Yến