VOV4.K’ho - Di tơnkah 75 nam ngai cau ling sồt să, cau ling chơ̆t màng (27/07/1947 – 27/07/2022), Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam pơgồp bal mờ Bảo tàng Lịc sử Quân sự Việt Nam bơyai lơh ràng tơlik rùp “Gam sùm mờ tŭ tơngai”. Bơh ală pang rùp geh rơwah tàm ală pang rùp geh jòi bơh bàr bảo tàng do dê, dơ̆ ràng tơlik rùp geh ai tơngŏ ală gah sền mùl màl bè rùp rài cau ling, ală broă lơh ờ tŭ lơi huĭ bè ală dơ̆ tam lơh neh rơlao bal mờ nùs nhơm niam, nùs nhơm git ưn ngài gơwèt mờ ală cau mè Việt Nam khin cha jăk chài, ală cau ling, y sĩ, ƀák sĩ mờ uă ngan cau geh nùs nhơm neh ai jơh bơta pràn sơnam gam kơnòm nàng pơgồp bơnah tàm jai pha bal bơh dà lơgar dê.

                     Ală kwang bàng koh biài sơn đờm dơ̆ ràng tơlik rùp Gam sùm mờ tŭ tơngai

Neh geh tŭ tus bal tam lơh mờ să jan gơtìp sồt să uă mờ bàr đah măt ờ gam gơtùi sền gŏ măt tơngai tai, cau chài sềr rùp Lê Duy Ứng gam kah sùm mờ git ưn ngài cau mè neh sơrlèt mờ uă kal ke, gơtìp uă bơta glar bòl nàng ròng kis ồng mờ ală oh mi tàm hìu nhă. Nùs nhơm git ưn ngài hơ̆ geh ồng tơlik tàm rùp trah geh măt sơnđan “Jơnau đơs crih cau mè” tus bal mờ dơ̆ ràng tơlik rùp dơ̆ do. Ngoh rơngăc tềng gah rùp trah bè cau mè Việt Nam khin cha jăk chài gam ntào at đờng tàm tiah tam lơh, cau chài sềr rùp Lê Duy Ứng yal wơl: “Añ ai rùp cau mè tam lơh jăk, lơh sa jăk, gơboh kờñ mờ bơta ring lơngai mờ gơboh kờñ ngan mờ jơnau đơs crih. Mè añ mờng đơs crih tàm ală dơ̆ pơrjum dờng, lòt lơh broă tàm sre mè kung đơs jơnau hò khoan càr Quảng Bình sơl. Mè gơboh kờñ ngan mờ đơs crih, den tàng bèp pà añ in dùl nơm acmonica mờ pơyoa dùl nơm dờng, den tàng mè kung bơsram teh đờng, sền sră, sền ƀăo ai añ in bơh dềt. Mè añ là cau geh bơta chài rơgơi, geh nùs nhơm gơboh mờ dà lơgar, gơboh mờ bơta ring lơngai mờ sùm sền gàr dà lơgar, sền gàr bơta gơboh gơbài hơ̆ den tàng añ lơh rùp do”.

                    Cau chài sềr rùp Lê Duy Ứng ngoh rơngăc tềng gah rùp "Jơnau đơs crih cau mè"

Bal mờ cau chài sềr rùp Lê Duy Ứng, geh uă ngan ală cau chài neh tus bal at ngkơr phào mờ cih gơs ală jơnau geh ngan, niam bè rùp cau ling khin cha jăk chài, pràn kơl dang tàm tam lơh, bơh ală pang rùp geh sềr: “Cau ling Trung Kiên mờ cau ling Khương y tá tàm dơ̆ tam lơh Bình Giã” bơh cau chài sềr rùp Cổ Tấn Long Châu mờ ală pang rùp “Ală mpồl ling neh tus bal lơh geh cồng nha bè pờ gùng jai pha” bơh cau chài sềr rùp Ngô Mạnh Lân; “Ròng ling” bơh cau chài sềr rùp Nguyễn Trọng Hợp; “Brê ñŏ” bơh cau chài sềr rùp Nguyễn Trường Linh. Tus bal ràng tơlik rùp mờ geh kah wơl ală nùs nhơm bè ală cau bơyô, ală cau ling tàm tiah tam lơh lài do, cau chài sềr rùp Trần Ngọc Hải ngoh rơngăc yal wơl: “Añ tus mờ dơ̆ ràng tơlik rùp do sơnrờp ngan gơlơh ngoh rơngăc ngan tàm nùs nhơm añ dê, lơh kah sùm tàm nùs nhơm añ dê. Sền gơlơh bè là dơ̆ tam lơh pa gơlik geh, gam gơlik geh mờ mờr gơlik geh. Mờ kwơ màng añ geh tìp ală cau ling, ală cau chài sềr rùp bal mờ añ den ngoh rơngăc ngan. Jơh ală rùp tàm pang rùp mờ ală oh mi neh sềr sùm lơh bồ tơngoh añ kah wơl bè rài kis lài do, bơh ală pang rùp mờ ală cau neh sềr gơs, lơh añ ngoh rơngăc ngan”.

Mờ ală cau ling yau lài do, tŭ geh tus bal mờ dơ̆ ràng tơlik rùp, jơh ală nùs nhơm kah wơl tàm rài geh gơlik, lơh nùs nhơm ală cau ling ngoh rơngăc, kah sùm. Gam gơwèt mờ rơnàng kơnòm să tŭ do, dơ̆ ràng tơlik rùp geh dong kờl ală cau kơnòm să geh ală jơnau bơsram mùl màl bè nùs nhơm kờñ gơboh mờ dà lơgar mờ nùs nhơm pràn kơl dang tam lơh bơh ală cau ling wa Hồ lài do dê. Bơyô Nguyễn Hương Uyên, cau bơsram dờng tàm hìu bơsram Học viện Ƀáo cí mờ Tuyên truyền yal: “Ngai do añ tus sền dơ̆ ràng tơlik rùp añ gŏ gơlơh ni sơna ngan, tài geh uă ală pang rùp bè rài tam lơh geh lơh wơl loh làng mờ mùl màl ngan. Tŭ sền ală pang rùp mờ ală rùp geh sềr wơl do, añ gơlơh wă rơlao tai bè ală bơta chơ̆t jê mờ ală cau ling neh pal gơtìp, ờ di mìng tàm pang rùp mờ añ gơlơh geh gŏ ngan. Rài ală pang rùp geh sềr wơl, lơh jăt tơn tàm tŭ tam lơh. Den tàng añ gŏ dơ̆ tus sền ràng tơlik rùp ngai do geh kwơ màng ngan”.

69 pang rùp niam bơh 62 nă cau chài sềr rùp geh ràng tơlik tàm dơ̆ ràng tơlik rùp “Gam sùm mờ tŭ tơngai” geh rơwah tàm ală pang rùp bơh Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam mờ Bảo tàng Lịc sử Quân sự Việt Nam. Mờ phan geh lơh bal mờ dà sơng uă bơta, ală pang rùp là ală pang rùp niam, tơlik gŏ bơta khin cha jăk chài, pràn kơl dang bơh ală cau ling tàm rài tam lơh. Bơh dơ̆ ràng tơlik rùp, cau sền geh dơ̆ nàng sền ală pang rùp geh bơceh lơh tàm bàr dơ̆ tam lơh jŏ jòng bơh dà lơgar dê. Bơta ai tơngŏ loh làng ngan tàm dơ̆ ràng tơlik rùp do là geh ờ uă pang rùp niam mờ rùp trah geh ală cau chài wăc rùp mờ sềr rùp là cau ling yau, cau ling sồt să bơceh lơh tơn tàm tiah tam lơh. Jơh ală pang rùp geh ràng tơlik tàm dơ̆ ràng tơlik do wèt tus tơngu me bè cau ling, tam lơh kăc màng; tàm hơ̆ geh uă pang rùp pơn jờng ală cau ling khin cha jăk chài, cau ling chơ̆t màng, cau ling sồt să neh phi să, lơh ngan bơh bàr dơ̆ tam lơh mờ ling lơgar Tây mờ lơgar Mỹ sò tơm. Mò Trần Thị Hương, Phó Kwang atbồ Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam pà git: “Bảo tàng Mỹ Thuật Việt Nam kung geh dùl mpồl rùp neh geh uă dơ̆ ai nàng ràng tơlik bè ală pang rùp bơh ală cau chài sềr rùp là cau ling chơ̆t màng ha là cau chài sềr rùp là cau ling. Mơya dơ̆ do cau chài sềr rùp là cau ling ai lài đah Bảo tàng Lịc sử quân sự in. Bơta kwơ là bol añ kờñ đơs là ling klàng kung là cau chài sềr rùp den jơh ală bơta geh tus bal tam lơh sền gàr dà lơgar mờ tàm bơta do, ală cau chài sềr rùp hơ̆ geh tơlik ală nùs nhơm niam, bơta niam să jan mờ kung là broă mờ ală cau do neh geh nàng ală cau do cih gơs ală jơnau niam ai he in sền tàm tŭ do”.

Mờ broă geh uă bơta bè gùng dà nàng cih, bơta geh mờ phan geh ngui, dơ̆ ràng tơlik “Gam sùm mờ tŭ tơngai” ai geh cau sền in kah wơl bè dùl rài lài do jăk chài neh rơlao, mơya geh ưn ngài mờ kah sùm. Dà lơgar rài rài kah ưn ngài ală cau ling chơ̆t màng, dà lơgar sùm rò ală bi rê, ală bi gam kis sùm tàm plai nùs làng bol lơgar Việt Nam. Dơ̆ ràng tơlik “Gam sùm mờ tŭ tơngai” gam là broă ai gŏ nùs nhơm jăk chài bè bơta gơboh mờ ƀòn lơgar, dà lơgar, nùs nhơm kơ̆p kờñ ring lơngai, nùs nhơm ưn ngài, git jơnau mờ git ưn ngài ală cau neh phi să tài bơta khăt gơboh is dà lơgar, tài rài kis lơngăp lơngai, niam bơnĕ tŭ do dê.

Cau mblàng Ndong Brawl