VOV4.K’ho- Bè bol añ neh yal, ală càr Tây Nguyên pa dờp dùl bơta bơcri priă tàm gah ồs đèng càl. Bulah bè hơ̆, git nđờ rhiang jrong đèng càl neh bơcri priă lơh mơya tŭ do gam ơm mŏ, kơp gơtìp sek sa. Git nđờ jơt rbô tơmàn đông ur ar bơcri tàm ồs đèng càl Tây Nguyên mơya ờ hềt cèng wơl cồng nha, kung ai gŏ uă bơta ờ di. Pơn jat tai ròt jơnau cih “Jơnau gơ lời wơl bơcri priă kơp kơnờm ir bơh ồs đèng càl Tây Nguyên dê”, jơnau đơs ngai do bol hi pờ tơlik jơnau cih dơ̆ 2 mờ tơngume “Lơh gơ jă gơ jal, pleh adat boh lam, ồs đèng càl lơh geh cồng nha mơya jê sồt”.

 Bơh dùl càr bềng lìu bơta hơ pơrgon bè ồs đèng càl, tŭ do, Dăk Nông là tiah mờ ală mpồl lơh sa kă bro gơtìp hoàc huơr uă ngan rlau jơh tàm tiah Tây Nguyên. Bal mờ bơta hoàc huơr bơh mpồl lơh sa dê bè priă jền là ală kal ke gơguh uă bè lơngăp lơngai ờdo ờdă tàm ƀòn lơgar, geh bal ală bơta ờ ring bal ờ hềt gơtùi tơn jơh tàm broă ai ù mờ uă broă lơh tìs tàm bơnah lơh glài hìñ sự gam kơp cah rơña, tŭ khi neh tă sờr hìu làng bol nàng lơh ồs đèng càl.

Jơnau pơhìn ồs đèng càl Tây Nguyên gơs bơta ờ niam, hoàc huơr

Ồng Nguyễn Bá Út, Kwang atbồ Sở Kông thương càr Dăk Nông dờp, ồs đèng càl là gah bơcri priă lơh sa mờ măi mok pa ngan tàm càr, broă lam lơh neh ờ hềt kờp dŭ tus ală jơnau digơlan gơlik geh, ală bơta aniai. Broă lam lơh 6 rơndap broă lơh mờ kờp jơh bơta pràn 430 MW tŭ tơngai pa do tàm càr geh uă bơta ờ niam, ngan là broă cau tờm bơcri priă lơh gơ jă gơ jal, tơnguh is khà priă tơm wơl tŭ ai ù, lơh gơbàn bơta ờ geh kuơ, ờ geh cồng nha: “Cau bơcri priă gơ jă gơ jal ir lơh nàng gơtùi gàr broă pờ tơlik ồs đèng nàng tac. Bơh ală broă tàm ntoat pơrlòng jat rơndap broă lơh hơ̆ neh lơh gơlik ală bơta kal ke, ờ niam ai cau bơcri priă in. Tŭ lam lơh den gơlik geh ală bơta kòl yan mờ lài do tàm jơnau yal gơtùi lam lơh ngan ngồn rơndap broă lơh cau bơcri priă ờ hềt ai tơlik lài gùng dà. Tŭ do, cau bơcri priă gam geh jơnau sồr tam gơl rơndap broă lơh, tam gơl ală anih ờ gơtùi lam lơh rơndap broă lơh tài broă ờ hềt gơtùi tơm wơl priă ai ù”.

Tơnguh mhar tơngai lam lơh rơndap broă mờ tơl bơta kung lơh gơlik bơta lơh tìs ală jơnau cih bơh adat boh lam bè rơndap lài ù tiah, bơcri priă, bơt bơtàu, ù tiah tàm dùl ròt ală rơndap broă lơh ồs đèng càl tàm Tây Nguyên. Tàm hơ̆, uă ngan là broă lam lơh rơndap broă lơh tŭ ờ hềt geh jơnau sền sơ wì bơta gơ rềng tus tiah ơm kis; lơh ồs đèng càl tàm ù geh rơndap lài tam sền gàr brê, lam lơh rơndap broă tŭ ờ hềt lơh sir ală sră nggal bè jàu ù, ai ơpah ù; lam lơh tàm bă ù gơ wèt gơnoar ngui bơh làng bol dê mờ ờ hềt tơm wơl priă, ai ù lơh rơndap broă lơh. Ồng Lưu Văn Khôi, Kwang atbồ Sở Kông thương càr Dăk Lăk dờp ală broă lơh tìs, bơta ờ niam tàm ală rơndap broă lơh ồs đèng càl, sền do là bơta ờ gơtùi pleh: “Bơta ờ niam uă ngan rlau jơh là ală sră nggal bè ù tiah tài tŭ tơngai bơh tŭ cau tờm bơcri priă lam lơh rơndap broă tus tŭ ai ngui lơyah ngan. Den tàng, ală sră nggal lơh ờ thàn, kal ke ngan nàng gơtùi lơh thàn. Geh 2, 3 bơta den sồr lơh lài den hơ̆ sồng lơh sir sră nggal tơnơ̆”.

Tàm khà 29 rơndap broă lơh ồs đèng càl mờ rlau 85 rbô tơmàn đông neh geh bơcri ală càr Tây Nguyên in, geh tus 15 rơndap broă lơh lơyài tơngai hơ pơrgon lam lơh, ờ gơtùi pờ tơlik ồs đèng

Tàm bơta ur ar lơh gơ jă gơ jal, pleh adat boh lam, gơ jă gơ jal noat jat khà priă FIT, neh geh rơndap broă lơh ồs đèng càl tàm Tây Nguyên neh geh tac lài bơh tŭ geh sră ai gơnoar bơcri priă. Pơn rơ bè Kông ti Kổ phần ồs đèng càl Chư Prông Gia Lai mờ Kông ty Kổ phần Năng lượng càl Chư Prông Gia Lai, mìng 2, 3 nhai tơnơ̆ tŭ geh Ủy ƀan Ñân zân càr Gia Lai ring bal 2 rơndap broă lơh mờ kờp jơh priă bơcri rlau 3 rbô 800 tơmàn đông, rlau 50% priă tă pơgồp bal bơh 2 kông ty dê neh geh tac ai dùl kông ty lơgar ndai in. Tàm tơngai tŭ do, khà tac neh rlau 90%. Bơta do ai gŏ, bơh sơn rờp, jơh bal 2 kông ty neh ờ cih mat bơcri priă lơh ồs đèng càl mờ jơnau kờñ lơh gơlik đèng nàng tac bro, mờ là kờñ di tàm rơndap broă lơh, tac wơl sa priă cồng.

Jat ồng Nguyễn Đức Kiên, lài do là Phó Củ ñiệm Ủy ƀan Lơh sa bơh Quôk hội dê đơs, broă tac wơl ală rơndap broă lơh ồs đèng càl, ngan ngồn là tac bro broă lơh dong kờl mờ Cíñ phủ ai tơlik gơ wèt mờ gah do: “Git nđờ jơt rơndap broă lơh neh tac den tàng sồr pal kơryan broă hơ̆. Khà priă FIT là dà lơgar mờ tơl bơta nàng ai lài mpồl lơh sa kă bro Việt Nam in. Mpồl lơh sa kă bro là pal geh priă cồng, Cíñ phủ lơh tơl bơta nàng khi in geh priă cồng, mơya priă cồng hơ̆ den kơp kờñ ală mpồl lơh sa kă bro bơcri tĕ”.

Tàm khà 29 rơndap broă lơh ồs đèng càl, mờ rlau 85 rbô tơmàn đông neh geh bơcri priă ai ală càr Tây Nguyên in, geh tus 15 rơndap broă lơh neh lơyài tơngai hơ pơrgon lam lơh, ờ gơtùi pờ tơlik ồs đèng. 14 rơndap broă lơh thàn tàm tơrbŏ mờ dờp ai ngui, tac bro, kung lời wơl uă jơnau pin pơrdah.

Jat jơnau yal bơh Anih tờm tam pà Ală gùng che ồs đèng dà lơgar, bơta pràn pờ tơlik bơh ồs đèng càl dê lơyah ngan. Kờp tus nhai 4 nam do, ờ geh uă tŭ tơngai ồs đèng càl pờ tơlik geh 50% kờp jơh bơta pràn, geh tŭ mìng geh 0,37%. Cồng nha do sơ lơŭ wơl dờng ngan mờ khà kờp lòt sền bơta geh ngan càl,  jơnau sền sơ wì bơta pràn pờ tơlik ồs đèng neh geh lam lơh lài hơ̆, ngan là tàm Tây Nguyên, tiah mờ ală rơndap broă lơh ndrờm yal là gơtùi pờ tơlik ồs đèng rlau 5 rbô jơ pah nam. Kuơmàng, tơngai bơh nhai 10 nam lài tus nhai 4 nam tơnơ̆, là tơngai niam ngan rlau jơh bơh ồs đèng càl Tây Nguyên dê, ală rơndap broă lơh ồs đèng càl ngai sơlơ gàr niam bơta pràn bơceh lơh. Bơta sơ lơ̆u wơl do ai tơlik jơnau lùp: khà kờp lòt sền bơta geh ngan càl, jơnau sền sơ wì bơta pràn pờ tơlik ồs đèng lài hơ̆ là khà kờp ờ ngan, halà ală mpồl lơh sa kă bro neh geh tàm tơrbŏ tŭ ờ hềt lơh sir jơnau tam gơl kỹ thuật, lơh gơlik bơta ờ gơtùi pờ tơlik ồs đèng bè bơceh lơh.

Cribơyai bè bơta do, kwang đơng lam bồ 1 mpồl lơh sa kă bro tă pơgồp priă jền tàm uă rơndap broă lơh ồs đèng càl dan ờ yal mat sơnđan pà git, jơh bal tàm ală rơndap broă lơh lơh geh khà pờ tơlik ồs đèng niam, ồs đèng càl kung gam là bơta jê nùs bơh cau bơcri priă dê: “Bè cồng nha den ală rơndap broă lơh ờ gơtùi mut den ngan là ờ geh dùl êt cồng nha lơi tơn, geh tŭ ờ jai lơh broă tai. Ai rơndap broă lơh neh gơtùi mut den bơta gùng che ồs đèng bè do kung pal kong mờ 2 broă là kơn jơ̆ ir bơta pràn bơceh lơh mờ koh tơrmù bơta pràn bơceh lơh. Geh tiah koh bơta pràn bơceh lơh tus 20%, geh tŭ den 10% gơ jat tàm tơl rơndap broă lơh, khà ồs đèng den uă mơya gùng che đèng den EVN bơcri priă lơyài ngan”.

Bơh bơta hừh hờh bè ală bơta kơp kơnờm kàl niam ai tơngai- lơh gơlik càl, cèng wơl bơta kuơ dờng ngan ai cau bơcri priă in mờ tă pơgồp uă ngan ai kes priă in, tŭ do, ồs đèng càl Tây Nguyên gơ gơs tiah hoàc huơr, ờ niam. Rlau nggùl khà rơndap broă lơh gơtìp gơmù khà priă FIT, cau bơcri priă gam kong hoàc huơr uă, pơhìn ờ jai tơm dồs. Ală rơndap broă lơh gam wơl, halà pờ tơlik ồs đèng ờ niam, ờ pràn bè bơta sền gŏ bơh Anih tờm tam pà Ală gùng che đèng dà lơgar dê, halà pờ tơlik ồs đèng niam mơya gơtìp koh tơrmù ƀà khà ồs đèng, bè jơnau yal bơh 2, 3 mpồl lơh sa kă bro ồs đèng dê. Bơta do ai gŏ, geh uă ngan bơta ờ niam mờ ờ di tàm tŭ lam lơh broă bơtàu tơnguh ồs đèng càl tàm Tây Nguyên. Ală mpồl lơh sa kă bro tàm ntoat pơrlòng jat bơta uă, pleh adat boh lam nàng bơcri priă, tac bro rơndap broă lơh; ală tiah dờp lơh gơ jă gơ jal, lời mpồl lơh sa kă bro sơ lơŭ wơl broă rơndap lơh, bulah pơhìn gơlik geh bơta aniai.... Dilah lơh geh cồng nha den mpồl lơh sa kă bro sa priă cồng, càr dờp cồng nha, mờ dilah ờ geh cồng nha den tuh tìs mờ hòi dan dong kờl.

Cau mblàng K’Duẩn

Làng bol mờ gơp bơyô gơtùi pờ sền wơl jơnau cih dơ̆ 1 bơh ròt jơnau cih do dê jat gùng link tơnơ̆ do: