VOV4.K’ho- Nam 2022 neh tus, Sơnam pa Ñâm Zần neh rê tus mờ jơh ală ù tiah ƀòn lơgar bơh dà lơgar Việt Nam he dê. Tŭ jiơ king crŭ ngan tàm jàu sơnam, gờm chờ wă rò sơnam pa tus, bol he ờ tŭ lơi gơtùi hŭi dùl nam 2021, jơh gùt lơgar pơn jăt tai gùng lòt rơcăng sơndră kòp Kovid-19 mờ gơdờp bal; bulah bòl glar kal ke, kung gam tam klăc brồ guh sơl, làm gùt ù tiah ƀòn lơgar gơrềng ală bơta kờñ gơboh, lơh ngan nàng kơ̆ kơl jăp cơnđoà jơng lòt mờ rài kis bè ờs pa.

Nam pa tus cèng tus gĭt nđờ bơta chờ hờp duh hồl ngan, bol he pin dờn geh sơrlèt gan bơta lòng, bal mờ gơ̆p dờp rò ală cồng nha lơh geh bơh ală ngai bòl glar kal ke, nàng dà lơgar sùm sùm àng gơcrà bơta pràn sơnam pa. Bol he iăt bal nùs nhơm ngoh rơngăc bơh làng bol làm gùt ù tiah Tây Nguyên dê lòt gan gĭt nđờ bơta kal ke nam Kovid 2021, kơ̆ kơl jăp bơta pin dờn kơ̆p kơnờm ngan tàm nam pa 2022 àng sơrdah:

Hìu nhă lŏ Rơ Ôm K’ Jàng, kis tàm ƀòn 1, xã Liêng Srôñ, kơnhoàl Dam Rông, càr Lâm Đồng wă rò satềp tàm bơta chờ jơh ală cau tàm hìu ndrờm pràn kơl dang, ờ geh cau lơi gơtìp kòp Kovid-19. Kòp gơtờp kung neh lơh khà priă phơng sih gơguh uă, mơya kơnờm mờ kơphe ha là ală bơta phan geh lơh bơh broă lơh sa suơn sre ndai geh khà priă tăc, den tàng priă geh bơh hìu nhă dê kung ring niam. Di bồ nam pa Ñâm Zần nam 2022, lŏ Rô Ôm K’ Jàng kơ̆p kờñ ală cau ndrờm pràn kơl dang, kòp gơtờp mhar lòt gan, rài kis làng bol tàm ƀòn ngai sơlơ gơguh. “Nam do añ geh 7 tấn kơphe, bơdìh hơ̆ tai hìu nhă añ gam lơh 3 sào sre, nam do hìu nhă añ ờ pal ngòt bơta lơi tai, hìu nhă ờ ngòt jơgloh tai... Nam do, hìu añ neh geh tơl nàng satềp chờ hờp, añ blơi mbar nàng klơm, blơi ƀañ, kèo nàng satềp. Nam pa, satềp tus hìu nhă añ mờng kơ̆p kờñ geh tơl bơta pràn kơl dang, lơh sa ngai sơlơ gơguh, mìng kờñ lơh ngan rơlao tai tàm nam pa nàng tơnguh bơtàu rơlao tai tàm nam pa do”.

Ea Rbin là xã tiah sar lơgar ngài mờ kal ke ngan bơh kơnhoàl Lăk, càr Dăk Lăk dê. Làng bol neh rơcăng wă rò sơnam pa sa tềp lơngăp lơngai, hờm ram mờ chờ hờp mơya kung gĭt wă loh làng ngan rơcăng sơndră kòp ai să tờm mờ ai hìu bơnhă, ƀòn lơgar in. Mò H’Ơn Ƀuôn Krông gam hòi là mò Luyết dê ơm tàm ƀòn Rbin, xã Ea Rbin, nam do di tòm 100 sơnam, nting tơngkah: Sa tềp kwơmàng ngan, mơya bơta chờ hờp mìng gơtùi wil tơl tŭ jơh tơl nă cau geh sền gàr niam ờdo ờdă. Mò H’Luyết dê đơs: Sa tềp nam lài chờ hờp ngan, lơngăp lơngai ngan. Sa tềp nam do kơlôi rơcăng uă tài bơh kòp bơtờp. Làng bol tơrgùm ñô sa, nhơl chờ hờp, mơya kung pal kơrhia tài bơh kòp bơtờp. Nam pa añ nting bơr kơ̆p kờñ làng bol să jan bềng lìu bơta pràn kơldang mờ jơh ală broă ndrờm niam lơm.

 Gơtìp aniai uă tài bơh kòp Kovid-19, mpồl kông ñân gùt lơgar neh sơrlèt 1 nam geh uă bơta kal ke. Ală cau lơh broă tàm ƀòn dờng Hồ Chí Minh mờ ală càr hờ đah jum neh rê mờ ƀòn lơgar nàng pleh mờ kòp gơtờp. Geh broă dong kờl di tŭ bơh gơnoar atbồ bal mờ gah lơh broă geh gơnoar, cau lơh broă neh rơhời sơrlèt mờ kal ke, ring niam rài kis... Bi Y Brao Ƀuôn Krông (Ama Sĭt), kis tàm ƀòn Tleh, xã Dliê Ya, kơnhoàl Krông Năng, càr Dăk Lăk lơh kông ñân bơh càr Đồng Nai rê pà git: “Tàm nam pa do, bol añ neh bơh ƀòn dờng rê mờ ƀòn lơgar tài gơtìp kòp Kovid-19. Mơya ờ di tài bè hơ̆ mờ bồ tơngoh bơ̆t bơtàu dùl rài kis hờm ram rơlao geh ơm wơl. Tàm ală bơta, bol añ lơh ngan bal mờ broă dong kờl bơh gơnoar atbồ hơ̆ sồng rài kis geh pơn jăt tai ring niam, oh kòn geh lòt bơsram tơl”.

Tàm nam 2021, tài kòp Kovid-19 gơbàn kal ke den tàng Y Duy ơm tàm ƀòn Kdung, xã Hà Ra, kơnhoàl Mang Yang, càr Gia Lai ờ geh broă lơh den tàng rài kis tìp uă ngan kal ke. Mơya Y Duy pin dờn tàm nam pa 2022, rài kis geh di đau rlau. Y Duy rơcăng càn priă ngân hàng dê di pơgăp bàr pe jơ̆t tơlak đong nàng ròng bè. Y Duy đơs: Nam yau neh lòt rlau, tàm nam pa, añ kơ̆p kờñ geh càn priă nàng bơcri priă lơh ală broă lơi mờ he ờ hềt geh bè tam kơphê, tiêu, ròng kơnrồ, be halà sur kơ̆p kờñ geh priă jền sùm bè làng bol tàm ƀòn dê, lơh sa geh cồng nha rlau. Mờ tàm nam do, lơh ngan lơh kòi sre ơn phơng wil tơl nàng tơnhàu geh cồng nha rlau mờ nam lài.

Bi Hyung, Phó Củ tịc Mpồl làng bol lơh broă sa xã A Dơk, kơnhoàl Đak Đoa, càr Gia Lai tàm nam 2021 neh lơh ngan dong kờl làng bol kòn cau Bơnhàr bè broă tam phan, sền gàr sơnka kơphe. Broă tam phan ờ jŏ tơngai kung bè sền gàr phan ròng. Tàm nam 2022 do, bi Hyung kơ̆p kờñ geh pơn jăt tai bơsram uă rơlao tai, geh tai jơnau git wă pa bè broă lơh sa suơn sre brê bơnơm nàng tơnguh bơtàu lơh sa hìu nhă kơl jăp rơlao: “Să tờm añ kung neh bơsram tàm gah sền gàr brê tàm ƀòn dờng Pleiku bơh nam 2008 tus 2010, bơh tŭ hơ̆ tus tŭ do lơh sa hìu nhă. Nam do añ kơ̆p kờñ pơn jăt tai bơsram uă rơlao, geh tai jơnau git wă pa bè gah lơh sa suơn sre, brê bơnơm nàng tơnguh bơtàu lơh sa hìu nhă ring niam rơlao, tơnguh bơtàu rơlao. Tŭ do añ gam là Phó Củ tịc Mpồl làng bol lơh broă sa xã den tàng kờñ ngan geh lòt bơsram uă rơlao nàng git bè broă lơh sa pa ngan tàm broă tam phan, ròng phan nàng ngui tàm broă lơh sa, ròng phan hìu nhă dê kung bè dong kờl làng bol git tàm broă ngui khoa học kỹ thuật tàm broă tam phan, ròng phan nàng tơnguh bơtàu lơh sa”.

Nam sơnrờp lòt lơh kông ñân tàm hợp tak xã biăp bơkàu- nhơl chờ mờ ơruh pơnu tàm thị trấn Măng Đen, kơnhoàl Kon Plông, càr Kon Tum. Sa tềp do, klau pơnu A Quả, 18 sơnam geh priă jền rlau nàng kơlôi rơcăng ai hìu bơnhă in. Rê wơl hờ ƀòn Tu Cần, xã Hiếu lài mờ ngai sa tềp tơn, A Quả mhar ngan pơs wàs, dăp tăp sèng wơl hìu đam gơ in sàng goh ai mè bèp in, tơnơ̆ hơ̆ tus bal mờ làng bol ƀòn lơgar bơka niam wơl Hìu pơrjum ƀòn, pơs wàs khòm tơrgùm sồ siă nàng lơh sàng goh gùng lòt tàm ƀòn. A Quả pà gĭt, sa tềp do geh ơm tàm hìu, geh ơm rềp mờ jơh tơl nă cau den tàng oh lời jơh nùs nhơm kơlôi rơcăng ai dơ̆ sa tềp bơh hìu bơnhă dê gơ in chờ hờp chờ hờñ ngan. Nam pa, oh neh geh broă rơndăp lơh bơsram wơl nàng pơrlòng mŭt bơsram gah lơh broă brê bơnơm. Oh A Quả, đơs: Lài mờ ngai sa tềp, bol oh neh rơcăng bàr pe broă bè pơs wàs dăp tăp sèng wơl hìu đam, pơs wàs jơng gùng gùt dar, hơ̆ sồng tă pơgồp dùl êt mbar, pik nha prìt nàng bal mờ gơ̆p klơm kơnâm mbar tàm hìu niam chài ƀòn dê. Thôn, ƀòn bơyai lơh ală broă lơh wă rò sơnam pa chờ hờp ngan, jơh tơl nă cau ndrờm tơrgùm jơh să tàm hìu pơrjum ƀòn

Pah dơ̆ nam pa, satềp tus, cau chài A Lễ, kis tàm ƀòn Kon Chênh, xã Măng Cành, kơnhoàl Kon Plông, càr Kon Tum gŏ nùs nhơm ngoh rơngăc ngan. Mŭt tàm sơnam 67, là cau git wă bơta niam chài rơgơi ờs mờng kòn cau Sơdàng dê, ồng Lễ kơ̆p kờñ geh bơto oh kòn, kòn sao in tàm ƀòn. Ồng yal rài kis tŭ do neh geh tơl, den sơlơ ờ gơtùi huĭ cing, mồng, tamya xoang... bơh mò ồng lời wơl. Broă do kung bè tờm chi sơl, pal geh tờm, rơyas kơl jăp den hơ̆ sồng tờm chi geh hòn gơs mờ cat ntê ntong: “Añ dan chờ gờm jơh ală oh mi kòn cau Mơmâm mờ oh mi ală jơi bơtiàn kòn cau ndai tàm gùt lơgar, dùl nam pa sùm pràn kơl dang, gơboh gơbài, lơngăp lơngai. Tàm nùs nhơm añ dê, kờñ ngan oh kòn tàm ƀòn lơh ngan bơsram, jòi nàng git mờ gàr niam bơta niam chài rơgơi kòn cau dê, añ geh lơh ngan bơto wơl ală oh kòn in tàm broă drơng cing, nàng oh kòn git mờ prăp gàr ală bơta kwơ niam bơnĕ mò ồng he dê”.

Mŭt tàm nam pa, mò H’Thông Niê gam hòi là mò Nguyên dê ơm tàm ƀòn Păn Lăm, sơnah ƀòn Tân Lập, ƀòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk kung kơ̆p kờñ ngan ală bơhiàn niam chài jơi bơtiàn he dê pơn jăt tai geh prăp gàr mờ ngui niam tàm rài kis pa tŭ do dê. Mò H’Thông Niê, đơs: Tàm nam lài, añ chờ hờp tài bơh kung sơl uă bơhiàn niam chài bơh cau Rơđê dê geh prăp gàr. Añ kơ̆p kờñ ngan tàm tơngai tus, bơhiàn niam chài kòn cau he dê pơn jăt tai geh prăp gàr mờ ngui niam tàm rài kis làng bol kòn cau Rơđê dê tàm ală ƀòn lơgar Tây Nguyên. Kơ̆p kờñ bol he gĭt prăp gàr, ngui niam gơ mờ bơtàu tơnguh tàm rài kis pa tŭ do.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến mờ Ndong Brawl