VOV4.K’ho- Tơngai lài, bơta mus kơl btê, sơ gràm ù brê tàm Tây Nguyên pơn jat tai gơlik geh kal ke. Tàm tŭ mpồl cau atbồ, sền gàr brê den dùl êt, bă brê mờ ù tam sền gàr brê den ơnàng, ală càr tàm tiah do neh geh ală broă lơh dipal, nàng kờñ tơnguh cồng nha broă lơh atbồ, sền gàr brê.

Tơngai lài, Lâm Đồng là tiah gơlik geh uă bơta mus kơl brê, sơ gràm ù. Uă bă brê gơtìp mus kơl, sơgràm jơh bơnah ù mờ brê neh geh jàu ai ală mpồl lơh sa kă bro lam lơh rơndap broă lơh bơcri priă in. Bơh bồ nam tus tŭ do, tàm càr gơlik geh 80 dơ̆ mus kơl brê, bă brê gơtìp hoàc huơr gơguh mờr 30% pơndrờm mờ bal dùl tŭ nam lài. Ồng Nguyễn Văn Sơn, Kwang atbồ Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn càr Lâm Đồng pà git: Uă ngan bơnah brê gơtìp roh tàm bă brê neh geh jàu ai ală mpồl lơh sa kă bro in mơya ờ lam lơh rơndap broă lơh, halà geh lam lơh mơya lơyài, ờ ai mpồl cau atbồ, sền gàr. Càr neh kràñ cê ai wơl 208 rơndap broă lơh bơh ală mpồl lơh sa kă bro dê mờ kờp jơh bă brê rlau 30 rbô lồ. Mờ kung kơlôi sơnơng, ngui măi mok pa tàm broă atbồ, tơnguh cồng nha broă lơh atbồ, sền gàr brê bơh ală mpồl lơh sa kă bro dê tàm càr: “Bă brê geh rơndap broă lơh gơguh tus git nđờ rhiang lồ, mat ờs ờ gơtùi đo was den tàng pal geh tơrgùm kờp, mờ tơrgùm kờp den roh priă, bè hơ̆ den priă tơrgùm kờp do cau lơi tơm. Pal ngui măi mok kỹ thuật nàng gơtùi đal git nam do geh nđờ dơ̆ broă lơh tìs gơlik geh, jat sền bè lơi, roh brê kàl lơi den hơ̆ sồng gơtùi sồr cau tơm wơl, sồr lơh glài mờ priă. Bol hi gam lơh broă mờ VNPT nàng lơh dùl phần mềm jat sền broă geh ngan bè brê bơh ală mpồl lơh sa kă bro do dê. Ai brê tàm ală Mpồl atbồ brê den kơnòl bơh cau tờm brê neh loh làng ngan”.

Brê tàm xã Ia Mơr, kơnhoàl Chư Prông, càr Gia Lai pơn jat tai gơtìp mus kơl, chu lơh mìs, sơ gràm tam phan

Lâm Đồng tŭ do geh rlau 533 rbô lồ brê. Bơdìh mờ bă brê geh jàu ai ală mpồl lơh sa kă bro in ơpah nàng lam lơh rơndap broă bơcri priă, brê bơh Lâm Đồng dê gam geh jàu ai 27 mpồl tờm brê dà lơgar in. Lời gơlik geh mus kơl brê, tơnhàu brê tìs mờ adat boh lam, 374 nă kwang bàng, kông cứk, viên cứk neh gơtìp sền sơ wì, lơh glài kơnòl broă.

Tàm Gia Lai, mờ rlau 632 rbô lồ, là càr geh bă brê uă dơ̆ 4 gùt lơgar mờ dờng ngan rlau jơh tàm 5 càr Tây Nguyên. Tơngai lài, bă brê geh is bơh càr dê kung gam pơn jat tai gơmù; khà jơm glòm brê lơyah rlau mờ khà kờp bal bơh gùt tiah Tây Nguyên dê. Tơngai bơh nam 2015 tus nam 2020, tàm càr gơlik geh rlau 4 rbô 300 broă lơh tìs bal mờ git nđờ rhiang lồ brê gơtìp mus kơl.

Ồng Nguyễn Văn Hoan, Phó Kwang atbồ Sở Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn càr Gia Lai pà git, dùl bơnah jơnau lơh ală xã ờ gơtùi sền gàr brê là bă brê geh jàu tàm bơrlŭ bal mờ ù lơh sa bơh làng bol dê. Nàng sền gàr brê geh cồng nha rlau, brê pal geh jàu ai ală mpồl lơh sa kă bro halà làng bol in bè jơnau cih bơh Adat tam mờ sền gàr brê dê. Bulah bè hơ̆, broă do gơ rềng tus uă bơta, bè priă jền, đo was. Ồng Hoan gơn kơnờm, jơh ală brê tàm càr geh jàu di cau mờ di broă rơndap lơh tus nam 2030: “Tŭ do, càr Gia Lai geh bă brê uă ngan ờ hềt geh jàu ai ală cau tờm brê in atbồ. Gùng dà bơh gah lơh sa suơn sre mờ gah tam sền gàr brê dê là jơh ală bă brê pal geh jàu ai cau tờm brê in atbồ, lơh ngan tus nam 2030, jơh ală bă brê do pal geh jàu ai cau tờm brê in atbồ”.

Dăk Nông rồ bơklơn ai wơl ù brê tàm Quảng Sơn, kơnhoàl Dăk Glong

Ai tàm càr Dăk Nông, bơh bồ nam tus tŭ do neh gơlik geh 200 dơ̆ mus kơl brê, hoàc huơr brê 43,55 lồ. Jat jơnau đơs bơh anih lơh broă geh gơnoar, bơta mus kơl brê kung gam gơlik geh uă, uă ngan ală broă gơlik geh ờ hềt cau tờm lơh tìs. Ồng Nguyễn Quân Trường, Phó kwang atbồ Ci kụk kiểm lâm Dăk Nông pà git, jơnau dùl bơnah là tài ù tiah ơnàng, mpồl cau atbồ, sền gàr brê ờ geh uă: “Mpồl kiểm lâm geh jàu ƀiên cế nam 202 là 208 nă, mơya tŭ do bol hi mìng geh 102 nă cau gời. Ờ tơl bè hơ̆ den pa do càr geh bơyai lơh pơrlòng rơ wah kông cứk mơya kung ờ lơh geh khà geh jàu. Broă ờ tơl cau lơh broă den gơ rềng uă ngan tus broă lơh ai tơlik jơnau đơs, ngan là gơ rềng tus broă lơh atbồ, sền gàr brê”.

Rlau 35 lồ ù tàm Quảng Sơn, Dăk Nông neh gơtìp ai wơl nàng tam wơl brê

Nàng kơryan gơtùi bơta mus kơl brê, jat ồng Lê Trọng Yên, Phó Củ tịc Ủy ƀan Ñân zân càr Dăk Nông đơs, pal kơryan jơh broă sơ gràm ù brê, kràñ cê ờ lời ai tùc tam tìs mờ adat boh lam. Tŭ do, ală tiah gơlik geh uă bơta mus kơl brê bè Dăk Glong, Tuy Đức kung gam pồ tơl mpồl kiểm lâm nàng bơsong bơta ờ tơl cau lơh broă: “Lài ngan là geh pồ tơl mpồl kiểm lâm ală kơnhoàl, neh sồr là tàm nhai 9 pal lơh gơs rơndap broă lơh kiểm lâm ală kơnhoàl nàng sơlơ tơnguh cau lơh broă ai ală tiah gơlik geh uă broă mus kơl brê in, tơrmù bơta ờ lơh tơn, tơnguh bơta lơh broă tơn. Dùl bơta tai là bol hi kung gam đơng lam gah tam mờ sền gàr brê pal bơt bơtàu rơndap broă lơh pơgồp bal kiểm lâm mờ cau tờm brê. Tài bơh dilah kiểm lâm mìng lơh hàñ cíñ, mìng lơh sră pơ àr, mờ jơh ală sră pơ àr là ờ geh cau tờm, ñchi bơh tài tus tŭ rôn bơklơn den geh cau tờm. Do là dùl tàm ală bơta ờ niam mờ pal đơng lam kràñ cê broă do”.

Cau mblàng K’Duẩn