Tàm suơn sầu riêng gam lì bơkàu bơh Mpồl lơh broă bal Lơh broă sa suơn sre sàng goh Krông Pắk dê, ală ntờc dà sut gơ kờn wơl tềng cồng bơkàu bè ntờc dà tŭ. Ồng Trần Đình Thập, dùl nă cau tàm Mpồl lơh broă bal pa iat ồng Mai Đình Thọ, lài do là Phó Ƀí thư Huyện ủy kơnhoàl Krông Pắk, Củ tịc Mpồl lơh broă bal yal bè măi ƀồm dà mờ tuh phơng is lơh bơh ngài. Nam do neh 70 sơnam, dờp is să tờm he dê neh geh tŭ tơngai jŏ jòng là cau alah, mơya tơnơ̆ tŭ geh jàu sa sầu riêng tàm suơn bơh Mpồl lơh broă bal dê, ồng Thập neh lơh sră dan mut tàm Mpồl lơh broă bal nàng geh bơsram mờ geh dong kờl: “Tam tờm chi do den dan mut tàm mpồl lơh broă bal, uă ngan là kờñ khi bơto. Bơta chài lơi ờ git den he lùp. Ƀồm sơnơm lơi ờ git den kung lùp sơl, khi rơp bơto he in. Tàm do den khi kung là anih tac sơnơm, phan ngui lơh broă suơn sre. Blơi ờ hềt geh priă tong den khi ai càn. Đơs bal den mut ndo là kơnờm mpồl lơh broă bal, tàm dong kờl bal mờ gơp. Gŏ añ rƀah den khi ai càn, ai jồm lài. Cau pas den lơh anih kơnờm ai cau rƀah in, nàng sơrlèt gan is să tờm”.

Jơnau yal bơh cau alah gơ gơs cau tryăng tryồng bơh ồng Trần Đình Thập dê lam bol hi tus tìp ồng Nguyễn Công Điềm, kòn cau Tày ơm tàm thôn Thanh Xuân, sàh Ea Kênh mờ là Phó lam bồ Mpồl lơh broă bal Lơh broă sa suơn sre sàng goh Krông Pắk. Jơnau yal mờ ồng Điềm den pờ gơs uă jơnau tơnggit ngoh rơngac ngan: hơ̆ là tàm ală nam 1980, làng bol kòn cau Tày, Nùng tàm Cao Bằng mờ Lạng Sơn mut tàm sàh Ea Kênh lơh broă tàm bơta rƀah kal ke mờ ngir jràu phiện. Tàm do, geh tus rlau 50 nă cau lòt tơn jơn ngir tàm anih tơrgùm bal. Mơya kơnờm bơta tàm dong kờl bal mờ gơp mờ jơh ală cau do neh tơn jơh ngir gơtùi. Cau lơi kung kơlôi rơcang lơh sa mờ geh dùl rài kis ngan ngồn niam bơnĕ. Ồng Điềm tus bal lơh Mpồl lơh broă bal Lơh broă sa suơn sre sàng goh kung tài pin dờn ngan là, tam klac tàm dùl mpồl lơh broă bal rơp lam tơl nă cau lòt tus cồng nha kơ̆ kơljap rlau: “Làng bol tàm do tam klac ngan bal mờ gơp. Hìu bơnhă do, hìu bơnhă ne gŏ plai gơ rung halà pàl nha den tam pà bal mơ gơp in mờng chài, lơh bè lơi cồng nha nam do pal jơnhua rlau mờ nam lài, kàl do jơnhua rlau mờ kàl lài. Lơh Mpồl lơh broă bal den oh mi pơgồp bal priă bơcri. Jơnau kờñ là nàng lơh cơng anih lơh gơlik, nàng broă lơh geh kơ̆ kơljap sùm”.

Jơnau yal tam klac, tàm dong kờl bal mờ gơp, wèt hờ lơh broă sa suơn sre brê bơnơm, wèt tus bơtàu tơnguh kơ̆ kơljap neh dong Mpồl lơh broă bal Lơh broă sa suơn sre sàng goh Krông Pắk gơ hòi gơ jà ngai sơlơ cau mut tàm mpồl. 150 nă cau tàm Mpồl lơh broă bal tŭ do, geh jơh bal cau yoan, cau Rơđê mờ cau Tày, Nùng, geh bal cau jat yàng mờ cau ờ jat yàng.

Bulah ờ ru mờ broă duh broă yàng, mụk sư bèp Yotha dê ơm tàm ƀòn Jung, sàh Ea Yông kung gam dờp jơnau là lơh cau atbồ mpồl lơh sa bơh Mpồl lơh broă bal dê. Thượng toạ Thích Đạo Ứng, đơng lam bồ Thiền viện Trúc Lâm Từ Giác, sàh Ea Yông kung ai sầu riêng goh tam tàm suơn thiền viện dê mờ gơ gơs là cau geh jơng krơi is ngan bơh Mpồl lơh broă bal dê. Tàm suơn sầu riêng tam bơrlŭ mờ tờm chi sa mờ cùr, pơ nat, uă tờm chi gam lì bơkàu, Thượng toạ Thích Đạo Ứng pà git, lơh broă sa suơn sre sàng goh den rơp tơt plai sàng goh. Cau jat yàng Phờk tus dong thiện viện sơngka sền gàr suơn chi, rơp sền gŏ tai uă bơta niam bơnĕ: “Ngan là he kờñ ală bơta lơi niam bơnĕ ngan rlau jơh. Mờ lơh broă sa suơn sre sàng goh den digơlan là niam ngan rlau jơh ai pràn kơldang să jan cau ngui sa in. Neh geh ù den he kờñ lơh jat broă lơh do den tàng neh mut tàm mpồl lơh broă bal, lơh jat bơta chài mờ mpồl lơh broă bal neh pơlam nàng pleh ƀơ̆ ƀơl tiah ơm kis ai tiah gùt dar in”.

50 nam dà lơgar tơrgùm dùl, Tây Nguyên neh geh broă lơh sa pràn ngan, bơta lơngap lơngai dà lơgar kơ̆ kơljap, phan bơna ồs đèng – gùng lòt – hìu bơsram – hìu sơnơm ngai sơlơ ring niam. Mơya bơta cèng wơl uă kờñ gơboh ngan rlau jơh là tiah đah tô – tiah đah jum ngan ngồn bơtòm tơrgùm tàm ù tiah do. Ờ mìng ală hìu bơnhă làng bol bơtòm tơrgùm tàm dùl thôn ƀòn… mờ ală cau geh bal bồ tơngoh kơlôi sơnơng kung ƀuơn jòi bal gơp, bal gơp lơh broă bal cribơyai tơngai tơnơ̆ do in.

Bè bi H’Len Niê ơm tàm ƀòn dờng Buôn Ma Thuột neh geh ală oh bơh ƀòn dờng Hồ Chí Minh, Đà Nẵng jòi tus nàng gơ gơs cau lơhbroă bal, tơnguh bơta niam chài, phan sa kòn cau Rơđê. Bè bi H’Loan ơm tàm sàh Ea Hiu, kơnhoàl Krông Pắk neh lơh geh cồng nha mờ ală hìu ròng bar bèt tàm Dăk Lăk mờ Gia La, lơh geh mat kă bro, tac hờ lơgar ndai phan yến sào.

Mờ Y Pôt Niê, klau Rơđê tờm crơng gơs Kông ty Kổ phần Êđê Café tàm kơnhoàl Krông Ana, càr Dăk Lăk neh jòi gŏ ală cau bi tàm ală mpồl lơh sa kă bro tàm Hà Nội, geh dong kờl sơn đờm mut lơh broă, lơh geh hìu măi… Să tờm bi Y Pốt neh gơ gơs dùl nă cau lơh sa kă bro mblàng wơl bơta kờñ sơn đờm mut lơh broă ai cau kơnòm să in: “Añ kờñ mblàng wơl bơta kờñ nàng ală oh dềt mờ cau lơh broă pa rê lơh broă ndo tơnơ̆ do git lơh kơphe nàng gơtùi gŏ bơta kuơ bơh lơh broă sa suơn sre, bơta kuơ bơh ƀòn lơgar dê nàng ală cau kơnòm să jơi bơtiàn dồ êt nă cau in geh bơta tam gơl bè bồ tơngoh kơlôi sơnơng, lơh niam rlau, bơtàu tơnguh lơh broă sa suơn sre tàm ƀòn lơgar ngai sơlơ kơ̆ kơljap, pràn kơldang rlau”.

Nam do tơngkah 50 nam tơrgùm dùl, mpồl bơtiàn bơh 54 jơi bơtiàn tàm làm gùt ù tiah dà lơgar dê neh ngan ngồn bơtòm tơrgùm. Gơ wèt mờ Tây Nguyên, làng bol bơh làm gùt ù tiah ơm kis kơ̆ kơljap gam at tê bal tàm dar tamya xoang tam klac bal, tàm sap ntas cing sơrlèt gan tơl bơta kòl yan bè dà đơs mờ sơnam dê. Bơta niam tam klac gam lơh niam rlau tai bơta kuơ bơh lơngăp lơngai is, tơrgùm dùl dê, pờ gùng tơnơ̆ do nàng ƀòn lơgar in bơtàu tơnguh pas sơm, pràn kơldang.