Thôn K’dung, sàh H’ra, kơnhoàl Mang Yang, càr Gia Lai neh geh tŭ là anih gơlik geh uă tài yàng tìs Hà Mòn mŭt aniai, ờ dồ êt nă làng bol tiah do neh rlau lòt tìs gùng, lời sơrbì mìr sre, hìu bơnhă nrah nring, kòn dềt ờ geh lòt bơsram…Mơya tŭ do, thôn K’dung neh tam gơl jơh, ală gơl gùng bê tông song ngan, ală sươn kơphê tơlir niam ngan, mờ ală oh dềt ñŏ ndah dờng ƀlàng hìu bơsram pah tŭ tus jiơ lik nhơl.

Ồng Y Thành (67 sơnam), cau geh bơngă pin dờn tàm mpồl bơtiàn, neh tơrgùm jơh nùs jơh pràn bal mờ gơnoar ătbồ tiah do neh lam làng bol wơl rê wơl mờ rài kis ring lơngai. Ồng Y Thành yal bè ală nam nhai kal ke hơ̆: “Lài do tàm pơgăp nam 2009, ờ dồ êt nă làng bol tàm H’Ra bol hi dê neh gơtìp cau iơh hoài jà mŭt tàm ală broă lơh tìs ờ di ngan, kung geh cau neh lòt jăt gơ̆p. Den tàng bè hơ̆ tàm nam 2010, añ neh mblàng yal lam sồr làng bol bañ iăt jăt ală jơnau cau ờ iơh dê pơdờm pơn jồ tus bal tàm ală broă lơh tìs kơrnoăt boh lam, tài bơh tŭ gơtìp hoài jà mŭt tàm ală jơnau gơ aniai do ờ mìng lơh roh bơngă să tờm dê lơm mờ gam lơh gơrềng ờ niam tus hìu bơnhă mpồl bơtiàn in tai; mblàng yal pràn kơldang nàng tơngguh uă gĭt wă ai làng bol in, dong làng bol đal gĭt mờ pleh ngài ală broă lơh lơh tìs ờ di ngan hơ̆. Tŭ do, làng bol mìng iăt jăt Đảng mờ Dà lơgar ờ lơh jăt ală bơta bol iơh bơchồt, pơdờm pơn jồ lơh roh bơta tam klăc. Bol hi bơ̆t bơtàu dồ tiah ơm kis mpồl bơtiàn tam klăc, dong kờl bal mờ gơ̆p; mơkung pơgồp bơnah bơ̆t bơtàu dồ ƀòn lơgar niam bơnĕ mờ lơngăp lơngai”.

Hìu bơnhă ồng Rơ Châm Mreng (56 sơnam), kòn cau Jrai tŭ do ơm kis tàm ƀòn Vân, ƀòn drà dềt Yaly, kơnhoàl Chư Păh, càr Gia Lai. Pa ngai lơi ồng gam rơngòt ngan, sùm rơcăng ală cau gùt dar tài bơh mìng bàr nă ùr bơklau tus bal lơh broă pin dờn jăt yàng tìs mờ kơrnoăt boh lam tàm hìu, den tŭ do ùr bơklau ồng sơrmah sơrmài ơm kis tam klăc bal mờ mpồl bơtiàn tài bơh neh jòi bàn geh pin dờn jăt yàng dipal ngan ai he in. Tŭ do, ùr bơklau Rơ Châm Mreng neh geh hìu đam niam tre, bơtàu tơngguh lơh sa bơh 2 lồi kơphê, bal mờ ală phan ròng gơ priă lơh geh bàr pe rơhiang tơlak đong pah nam.

“He wơl rê wơl, gơ wèt mờ bơta neh lơh tìs lài do dờp kong là neh ờ di. Tŭ do, he lơh sa nàng kơlôi rơcăng ai hìu bơnhă, ai oh kòn in, kơlôi rơcăng ai sau he dê in. Ưn ngài gơnoar ătbồ, ưn ngài ƀòn lơgar bal mờ mặt trận neh bơto sồr hòi jà he wơl rê wơl”.

Bơh nam 2022 tus tŭ do, càr Gia Lai neh lam lơh dồ ròt uă broă lơh geh kwơ ngan dong kờl mpồl bơtiàn jơi bơtiàn dồ êt nă cau bơtàu tơngguh lơh sa niam chài. Rlau 148 rbô dơ̆ hìu rƀah mờ cau dờp bơta dong kờl mpồl bơtiàn dê neh geh càn priă tơrmù rƀah bơh Anih priă jền Dong kờl Mpồl bơtiàn in bal mờ kờp jơh jơngkah dồs ală broă lơh càn priă gơguh tus 7 rbô 400 tơmàn đong. Gĭt nđờ jơ̆t rbô hìu làng bol neh sơrlèt rlau bơta rƀah, gĭt nđờ rhiang broă bơ̆t bơtàu lơh dà sàng goh mờ goh niam tiah ơm kis ƀòn lơgar neh geh lơh.

Is ồn, tàm tơngai bơh nam 2021- 2025, càr Gia Lai neh ai geh broă lơh ai rlau 110 rbô nă cau lơh broă in, tàm hơ̆ geh rlau 35 rbô nă cau lơh broă là cau jơi bơtiàn dồ êt nă cau. Ồng Rah Lan Chung, Phó Ƀí thư Tỉñ ủy càr, Củ tịc Anih duh broă Làng bol càr Gia Lai, đơs nền: “Jơnau sồr sồ 08” tơngguh tai bơta đơng lam kâp ủy ală kâp dê bè Dơ̆ hòi jà “Lơh tam gơl bơta mờng kơlôi broă mờng lơh tam làng bol jơi bơtiàn dồ êt nă cau rơhời brồ guh klàs rƀah kơ̆ kơl jăp” bơh Mpồl Lơh kơnòl broă sùm Tỉñ ủy càr Gia Lai dê bè dùl tềl lời wơl is ồn, dong tam gơl bơta mờng kơlôi, broă mờng lơh, lơh gơlik bơta gơn kơnờm nàng làng bol in brồ guh lik klàs rƀah kơ̆ kơl jăp.

“Do là dùl tàm ală broă lơh tơrlòng lài tơnggŏ nùs nhơm niam chài kòn bơnus jrô ơnàng ngan, cau kơlôi tus hơ̆ là hìu bơnhă rƀah, pa jơh rƀah là cau jơi bơtiàn dồ êt nă cau. Ală hìu làng bol do neh geh ală kâp ală gah ai tơl bơta ƀươn ngan rlau jơh nàng khi in geh càn ală bơnah priă, geh bơto pơlam bè broă lơh tam phan geh cồng nha nàng tơngguh uă cồng nha lơh sa. Do là dùl tàm ală broă lơh nàng làng bol rơhời lơh jăt broă lơh tơn jơh jơgloh tơrmù rƀah tàm ù tiah càr dê”.

Ală ngai bồ nam 2025, Tổng Ƀí thư Mpồl Duh broă Đảng Kộng sản Dà lơgar Việt Nam, ồng Tô Lâm neh lòt còp mờ lơh broă mờ kwang bàng, làng bol càr Gia Lai. Tổng Ƀí thư đơs wih đơs sùm, Tây Nguyên đơs bal mờ Gia Lai đơs is là bă ù geh gơnoar broă kwơmàng ngan bè lơngăp lơngai sền gàr dà lơgar. Broă bơtàu tơngguh lơh sa gơ jăt bal mờ sền gàr lơngăp lơngai nhàr lơgar, tơngguh uă rài kis làng bol in mờ tơlik ală mpồl gơjrañ kwềng là kơnòl broă is ồn kwơmàng.

“Tây Nguyên, tàm hơ̆ geh Gia Lai pal lơh jăt ndrờm bal, geh cồng nha 03 Broă lơh jơnau kờñ dà lơgar dê bal mờ nùs nhơm ƀòn lơgar pa tơl làm, jak chài, kơ̆ kơl jăp gơ jăt bal mờ rơndăp tăp sèng kơ̆ kơl jăp wơl broă lơh sa sươn sre, lơh geh broă lơh ƀòn lơgar in, lơh tam gơl bơta niam rài kis ai làng bol tàm ƀòn lơgar in, tiah bơnơm, tiah sar, tiah ngài. Lơh geh wơl nùs nhơm pơđơl pràn is kơnờm tàm bơta pràn is, lơh geh wơl bơta kơ̆p kờñ ngan brồ guh lơh pas. Sền gàr kơ̆ kơl jăp gơnoar tờm ù tiah dà lơgar dê, lơngăp lơngai nhàr lơgar, jơh nùs gĭt nền broă gơlik geh, yờ tơngguh nùs nhơm rơcăng ngăc tềng đăp ală jơnau jòi kai kờñ lơh aniai bơh ală mpồl gơjrañ kwềng dê, ală broă lơh gơ tơnggŏ lơh geh wơl mpồl Fulro”.

Dồ sơnam pa kàl prang rê tus tai mờ Tây Nguyên, ală ƀòn lơgar tàm do kung mŭt tàm kàl lơh chờ. Săp ntas cing mồng nggồr dờng kơno tàm làm jơh ală sươn kơphê, sầu riêng lì bơkàu ƀô thòm ngan mờ săp ñŏ nhơl bơh kơnòm dê khik rơkhăk tềng ƀlàng hìu bơsram gam lơh bơtrơh tơlik dô ngài ală jơnau jòi kai kờñ tam cah is, lơh aniai. Ală kàl lơh sa geh tơnhàu uă tàm pơn jăt tai, ală broă bơ̆t bơtàu pa geh bơ̆t bơtàu làm bă tiah, ală broă lơh pa di tŭ ai lơh jăt, gam pờ tơlik rài tơnơ̆ do bơtàu tơngguh pas sơm ai jơh bal kơnhoàl ù tiah in.