Tàm Kon Tum, ală bă ù tam rài tam lơh gơtìp lơh tơrlah tơrling jơh tài bơh gar ƀồm gar mền, bơta kis gơtìp gơsơ̆t jơh tài bơh sơnơm khih dioxin lơh aniai bè Sạc Ly, Đăk Tô- Tân Cảnh…tŭ do neh bềng lơm dà tơlir niam ngan bơh brê mờ chi jŏ nam dê. Tus tŭ do, càr Kon Tum neh bơtàu tơngguh geh uă bơta chi tam tờm, bè: kơphê rlau 31 rbô 500 lồ; kau su rlau 81 rbô 600 lồ; kơnuh sơnơm Ngọc Linh mờr 3 rbô lồ…Cau ling yau ồng U Lý Hùng, ƀòn Kon Năng Treang, sàh Đăk Ui, kơnhoàl Đăk Hà, ngoh rơngăc kah wơl: “Tơnơ̆ ngai tơngklàs nam 1975, jơh ală làng bol, ơruh pơnu tàm ƀòn ndrờm lik lòt rồ ù, lơh tơnau dà nàng geh dà lơh srê, tuh tờm chi tam in. bơh hơ̆ tus tŭ do, rài kis làng bol tàm ƀòn, tàm sàh dê neh pas sơm uă ngan. Uă hìu bơnhă geh priă lơh geh sùm bơh uă chi jŏ nam bè kơphê, ƀời lời, kau su mờ macca…oh kòn ndrờm geh lòt bơsram tus gùng tus dà”.
Tàm rài tam lơh tam dră mờ bol sò tơm lơgar Mỹ dong klàs lơgar, kơnhoàl Krông Bông, càr Dăk Lăk là pôs đồng kăc màng. Ală nam do, geh bơta bơcri priă bơh Đảng, Dà lơgar dê, phan bơna bơt bơtàu gùng lòt tàm do hời rơ hời geh lơh sir, rài kis làng bol ngai sơlơ geh bơtàu tơnguh. Ồng Y Wơn Niê, Lam bồ ƀòn Cư Phiăng, sàh Hòa Phong, kơnhoàl Krông Bông brơn brài pà gĭt:“Tàm ƀòn Cư Phiăng do den gùng lòt rê neh geh lơh mờ bê tông. Tŭ do bol añ gam ngui gùng che ồs đèng Dà lơgar mờ 72 jrong đèng dŭi jơh gùt ală gơl gùng, do là cồng nha bơh Dà lơgar dê bơcri lơh pơgồp bal mờ bơta tă pơgồp bơh làng bol".
Gơ wèt mờ kòn cau Bahnar tàm Gia Lai, rài kis gam mŭt tus rài kis pa ngai sơlơ niam bơnĕ rlau. Ồng A Gió ơm tàm Plei Piơm, ƀòn drà dềt Đăk Đoa, kơnhoàl Đăk Đoa, pà gĭt, kơnờm ală broă lơh jơnau kờñ dà lơgar bơ̆t bơtàu ƀòn lơgar pa, bơtàu tơngguh lơh sa- mpồl bơtiàn tiah jơi bơtiàn dồ êt nă cau, tơrmù rƀah kơ̆ kơl jăp, cau Bahnar đơs is, ală jơi bơtiàn dồ êt nă cau đơs bal, neh bơtàu tơngguh bè ală bơta: “Rài kis làng bol dê neh kơ̆ kơl jăp, hờm ram, oh kòn kòn sau geh lòt bơsram tus gùng tus dà. Uă hìu bơnhă neh lơh geh hìu đam niam tre, bal mờ ală rơndeh rơndồ lòt rê, măy mŏk lơh sa pa ngan; kòp jê geh sơm kòp tàm ală hìu sơnơm. Đơs bal làng bol ờ gam kal ke uă bè lài do, priă lơh geh bơh làng bol dê kơ̆ kơl jăp mờ hờm ram rlau.
Tàm càr Kon Tum, tus tŭ do càr neh geh 53 sàh lơh sir broă lơh ƀòn lơgar pa. Ồng A Theng, Phó Củ tịc Anih duh broă Làng bol sàh Rờ Kơi, kơnhoàl Sa Thầy, pà gĭt, bơh bơta đơng lam bơh Đảng, Dà lơgar mờ ală kấp gơnoar atbồ, lơh broă lơh sa mờ rài kis bơh làng bol dê ngai sơlơ geh bơtàu tơnguh: “Phan bơna bơt bơtàu ngai sơlơ dờng niam, sàng goh; bă ù lơh sa geh rề ơnàng; oh kòn tus hìu bơsram bơsram sră tơl làm rlau; lơngăp lơngai- sền gàr Dà lơgar kơ̆ kơl jăp uă rlau pơndrờm mờ uă nam lài. Broă tam gơl rơndăp tăp sèng phan tam, phan ròng geh bơtàu tơnguh uă. Is ồn, làng bol neh tam uă bơta phan tam tờm chi jŏ nam geh bơta kwơ lơh sa uă bè tờm sầu riêng, mắc ca, kơphê... pơgồp bơnah tơnguh uă priă lơh geh mờ bè ờs rài kis".
Ơm kơ̆p sền ală broă lơh ling lòt pơdar lik lòt tàm gùng tơngkah kir sơnrai 50 nam Ngai tơngklàs jơh gùt tiah đah Jum, tơrgùm dùl dà lơgar, oh Điểu Nghúy, kơnòm bơsram Hìu bơsram Kâp pe Jơi bơtiàn ơm sa tơn tàm hìu bơsram kơnhoàl Dăk R’Lấp, càr Dăk Nông, yal: Oh gŏ gơlơh bơtuah ngan geh deh tàm rài ring lơngai. Ưn ngài ală rơnàng bèp rơnàng ồng neh ờ pơlai mhàm ntìng tam lơh sền gàr ù tiah dà lơgar, Điểu Nghúy, đơs: “Oh rơ̆p lơh ngan bơsram gơ jak ngan, bơsram tàp gơ in niam ngan nàng tơnơ̆ do tơnơ̆ tŭ lik klờng kâp pe, oh rơ̆p pơrlòng tàm dùl hìu bơsram mpồl ling klàng. Oh kờñ bơh anih ling klàng nàng bơsram tàp să tờm, pơgồp dồ bơnah bơta pràn kơnòm să tàm broă lơh bơ̆t bơtàu mờ sền gàr Dà lơgar. Oh kơlôi rơnàng kơnòm să bol oh kờñ pal bơsram gơ in jak, pơnđơl niam nàng tàm pơn jăt tàm pơdờn ală rơnàng bèp rơnàng ồng ai dà lơgar he lòt ngài, tơ ƀă pơnì bal mờ ală lơgar dờng pràn làm gùt dunia”.
Viết bình luận