Di dơ̆ ơm rơlô Dà lơgar do, làng bol ƀòn Tơng Jú, sàh Ea Kao, ƀòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk gam ờ ru ngan wă rò năc lòt nhơl. Là tiah ơm kis jŏ rài bơh làng bol kòn cau Rơđê dê, tàm ƀòn tŭ do gam prăp gàr geh uă bơhiàn rài kis bơh yau, hìu jòng, dà mbòr, ală broă lơh mờ tê bè tàñ ồi kòn cau, tràh mòn rùp dơm chi... Tàm ƀòn tŭ do geh 18 hìu bơnhă làng bol tơrgùm wơl is, bal mờ gơ̆p lơh lòt nhơl mờ ală broă lơh wă rò năc lòt nhơl sền gĭt niam chài bơhiàn bơh yau bè mòn lơh đờng gòng, ƀĕ tơrnờm, sa ală phan sa, đơs crih tam ya..
Bi H Wân Buôn Krông, ơm tàm ƀòn Tơng Jú pà git, ală broă lơh lòt nhơl mpồl bơtiàn ờ mìng lơh geh tai priă jền lơm mờ gam pơgồp bơnah dong kòn cau Rơđê sền gàr niam chài ờs mờng: “Tàm hìu añ den neh geh geh hìu jòng rao, suơn ơnàng mờ kung kơ̆p kờñ sền gàr ală bơta kwơ niam chài ờs mờng bè cing, yăng. Tŭ geh năc lòt nhơl tus den hìu añ geh lài suơn plai chi, tơnau ròng ka, den đơs crih tam ya, đơs pơnđick, ràng tơlik dròng cing jañ mồng ndrờm crăp rcang drơng broă lơm, den geh bal phan sa ờs mờng bơh kòn cau Rơđê dê nàng năc lòt nhơl in sền gĭt. Bal bè broă ơm kis ing, năc lòt nhơl in gơtùi ơm rlô, ơm kis ing tàm ală hìu jòng bơh he dê.
Kơnờm mờ lơh geh bơta geh bal mờ uă broă dong kờl pràn, Tiah lòt nhơl niam dà lơgar Măng Đen, kơnhoàl Kon Plông, càr Kon Tum tŭ do neh gơs tiah tơrgùm bơh cau năc lòt nhơl dê tŭ tus mờ Tây Nguyên. Nam pa do, kơnhoàl Kon Plông neh wă geh 1 tơlăk 200 rơbô nă cau năc. Bơh bồ nam tus tŭ do, cau năc lòt nhơl gơguh mhar, tàm hơ̆ khà cau năc bơh ală lơgar tus càr Kon Tum gam gơguh pah ngai. Bơh broă tus bal ală broă lơh lòt nhơl, broă lơh drơng ala, làng bol jơi bơtiàn ờ gal cau git rơlao tàm broă prăp gàr, ngui bơta niam chài krơi is ờs mờng.
Ồng A Khàn, Ƀí thư Ci ƀộ thôn Tu Cần, kơnhoàl Kon Plông pà git, làng bol rơhời ñhăp ñhar, bơceh lơh tai ală phan lòt nhơl nàng drơng cau năc in: “Tŭ do, ƀòn bol añ gam bơyai lơh bơsram đơs crih, dròng cing mồng, tamya xoang mờ tus bal ală broă lơh chờ ờs mờng. Ală thôn, ƀòn pơrlòng bal prăp gàr mờ ngui bơta niam chài ờs mờng krơi is . Nàng gơdờp bal mờ rài kis pa, tơl nă làng bol kis tàm do sùm tam gơl bồ tơngoh kơlôi sơnơng, broă lơh, tàm hơ̆ uă ngan là broă bơsram bal mờ bơtàu tơnguh lòt nhơl mpồl bơtiàn geh cồng nha, nàng hòi jà ngai sơolơ uă cau năc tus mờ Măng Đen, kơnhoàl Kon Plông dê”.
Tàm broă bơtàu tơnguh lòt nhơl, gơnoar atbồ càr Kon Tum sùm sền kwơ tus mờ bơta kwơ bơh ală mpồl bơtiàn jơi bơtiàn ờ gal cau. Bơh ƀòn dờng Kon Tum tus mờ ală tiah ngài Tu Mơ Rông, Đăk Glei… is ồn là kơnhoàl Kon Plông neh lơh geh uă phan lòt nhơl niam chài, phan sa, sền ù tiah niam… geh uă bơta niam kòn cau Sơdàng, Bơnhàr, Jeh-triêng dê. Ală ƀòn lòt nhơl mpồl bơtiàn, bè ƀòn Kon Kơ Tu, ƀòn dờng Kon Tum, Tu Thó, kơnhoàl Tu Mơ Rông, Vi Rơ Ngheo, Kon Vơng Kia, Kon Chênh, kơnhoàl Kon Plông… gam là bơta pơnyờ să bơh mpồl bơtiàn ală jơi bơtiàn ờ gal cau tàm càr Kon Tum dê.
Pơgồp bơnah dong làng bol sền gàr ngui niam bơhiàn niam chài, ală nam do, càr Lâm Đồng neh sùm lam lơh ală jơnau neh lơh nền nàng bơt bơtàu wơl, lơh wơl uă dơ̆ lơh chờ bơh yau. Tŭ do, càr geh 84 dơ̆ lơh chờ ờs mờng bơh làng bol ală jơi bơtiàn dồ ết nă cau dê. Tàm hơ̆, uă dơ̆ lơh chờ gam geh lơh sùm mờ neh geh lơh wơl geh uă dơ̆ lơh chờ, bè: dơ̆ pơthi ƀồc bơh kòn cau Cru mờ mpồl kòn cau K’Ho tàm kơnhoàl Đức Trọng; dơ̆ lơh Yàng Ñô lir ƀông bơh mpồl bơtiàn kòn cau K’Ho Sre, tàm kơnhoàl Di Linh; dơ̆ lơh chờ Bok Cu-bur bơh mpồl bơtiàn kòn cau Cru; ală bơhiàn lơh Yàng duh khoai kòi mìr bơh kòn cau Mạ kơnhoàl Bảo Lâm; dơ̆ jun kòi rê tàm drong; dơ̆ lơh Yàng duh khoai sih kòi; dơ̆ lùp bau; dơ̆ lơh chờ Lồng Tồng bơh kòn cau Tày dê... Jat kra ƀòn K’ Keo, ơm tàm thôn Hàng Làng, sàh Gung Ré, kơnhoàl Di Linh pà gĭt, broă lơh bơt bơtàu geh cồng nha dơ̆ lơh chờ geh gơtha is ồn uă ngan: “Do là bơhiàn niam chài bơh gĭt nđờ rài do, lơh wơl nàng prap lời wơl ai oh kòn kòn sau in, gĭt geh bơhiàn niam chài bơh jơi bơtiàn he dê. Tềng đăp bơta kal ke bơh ală bơta tŭ do, mờ nùs nhơm nbơh làng bol dê bè bơta dồ nùs bal, tam klăc bal ngan mờ ring bal neh bơyai lơh wơl geh cồng nha dơ̆ lơh Yàng duh khoai Ñô lir bong do. Bol añ chờ hờp ngan, gơ lơh geh chờ hờp ngan tŭ prap gàr niam chài bơhiàn ờs mờng bơh jơi bơtiàn he dê.”
Viết bình luận