Tơl mpồl ơhò lơh sa bơh Anih ơhò ơm Hòn Rớ, sơnah ƀòn Nam Nha Trang, càr Khánh Hoà lòt tus tơn tàm dà lềng dờng. Dơ̆ lòt lơh sa di Satềp geh ală hìu nhă rơcang lài nền nòn ngan rơlao mờ bè ờs. bơdìh mờ jờu, phan sa, dà hùc, gam geh tai mbar, mứt, plai chi mờ ală gri bơkào vạn thọ nàng cèng bal bơta niam nam pa bơh ù gờl lòt tus tàm gùl dà lềng dờng. Nùs nhơm Satềp jăt mờ ală ơhò lòt lơh ka dê. Tàm boong ơhò, bơta rơmit bơkào vạn thọ lì tàm gùl dà lềng tơlir; tàm dơlam ơhò, mbar, kơnuh kiệu, rơpung, han… geh klơm nền nòn ñgan. Săp bơrtoh geh bal mờ jơnau chờ gờm nam pa gờñ bơh ală bơyô neh lơh gơs bơta niam nam pa krơi is ngan tàm dà lềng.

Mò Huỳnh Thị Hương, tàm sơnah ƀòn Hoài Nhơn, càr Gia lai pà git: “Phan geh blơi bơh ƀòn lơm, tơnơ̆ mờ hơ̆ cèng tus tàm do. Satềp geh tai mứt, rơpung nàng ală oh mi lòt tàm dà lềng in Satềp kung ndrờm bal bè tàm ù gờl sơl. Geh tai 2, 3 gri bơkào vạn thọ, 2, 3 gri bơkào dờng di mơ, ơn lài mờ tơnơ̆ ơhò. Oh mi lòt tàm dà lềng Satềp tàm dà lềng chờ hờp rơlao, ờ hoan kah tàm hìu rơlao”.

Tiah dà lềng bồt Trường Sa dờng ơnàng ngan, do là tiah lơh ka bơh ală ơhò lơh ka tiah Đah jum tàm Gùl lơgar dê. Tàm ală ngai Satềp, ală ơhò do kung gam tơrlàng jàl, hoài ka tàm bơta lơh broă jal mhar ngan. Tàm boong ơhò, oh mi lơh ka tàm dà lềng tàm ơla bal tă ka, tam cah is, hơ̆ sồng cèng tàm tiah dơlam ơhò nàng prăp gàr. Ală dơ̆ ka hoài geh uă jơnau kơ̆p kờñ tàm dùl nam pa lơh ka ƀuơn niam. Cau lơh ka lơh ngan tŭ bồ nam, tŭ khà ka lơh geh uă, nàng gơguh priă geh, bơtơl mờ ală nhai dà lềng ñsừc dờng. Ồng Bùi Văn Hưng, tàm sơnah ƀòn Nam Nha Trang, càr Khánh Hoà pà git: “Lòt lơh ka gùt dar bồ Trường Sa, gùt dar ală bồt Đá Đông, Đá Lớn. Tŭ lơi mờr jơh jờu den hơ̆ sồng rê, satềp jơh tàm ngai 7, ngai 8 hơ̆ sồng rê tàm ù gờl. Lòt lơh ka tàm dà lềng kàl do ờ hoan geh rơkì lòt den tàng ƀuơn lơh rơlao. Nhai hơ̆ geh ka den tàng tàm ală nam lài cau lơi kung lơh geh uă ngan ka. Nhai Satềp lơh uă rơlao 2 dơ̆ mờ ală nhai lài, nhai bè ờs mìng geh 15 tơlăk đong, nhai Satềp di gơlan lơh geh bơh 30 tus 40 tơlăk đong”.

Tàm tơl nơm ơhò, phan jăt sền gùng lòt VMS geh crăp tàm ơhò mờ geh cau tờm ơhò sền gàr nền nòn tàm jơh gùng lòt lơh ka. Cau lơh ka lơh jăt nền nòn tiah geh ai lơh, ờ gơtùi sơrlèt mờ nhàr tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê, lơh geh tơl jơnau geh ai bè broă tam dră mờ lơh ka tàm dà lềng ờ di mờ adăt boh lam, ờ yal, ờ jăt jơnau geh ai bơh (IUU) dê. Mang tam jào sơnam tàm gùl dà lềng, ală cau lơh ka chu ñàng duh khoai mò pàng rài yau, kah kơlôi tus ală cau neh gơtìp chơ̆t tàm gùl dà lềng, chờ gờm bal tàm nam pa lơngăp lơngai hơ̆ sồng pơn jăt tai lơh broă. Ồng Trần Hoàng, lơh broă tàm ơhò lơh sa sồ 97525-BĐ, sàh Tam Quan Bắc, càr Gia Lai pà git, jơnau satềp tàm dà lềng neh gơs bơta mờng. rơlao 30 nam lòt lơh ka tàm dà lềng, ồng geh di pơgăp 20 dơ̆ wă rò sơnam pa tàm tiah dà lềng bồt Trường Sa. Mang tam jào sơnam, oh mi pờ măi nàng hòi cau tàm hìu nhă gam kis hờ ù gờl, ală ơhò chờ gờm bal nam pa hơ̆ sồng iăt jơnau Chờ gờm nam pa bơh Củ tịc lơgar bơh tàm Anih jơnau đơs Việt Nam dê. Ồng Trần Hoàng pà git: “Kiñ độ, vĩ độ añ git, geh gùng treh jơh bloh, he ờ gơtùi lik bơdìh mờ ală gùng treh do. Gam tàm tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê den he lơh ka bè ờs. Mang tam jào sơnam tàm gùt dà lềng kung wă rò Satềp sơl, chu ñàng duh khoai bè gam tàm hìu sơl. Tơrgùm oh mi chờ gờm nam pa bal, tơnơ̆ tam jào sơnam den pơn jăt tai lòt lơh broă. Lòt lơh ka tàm dà lềng mìng kơ̆p kờñ ka lơh geh uă, lòt tus gùng tus dà, rê tus gùng tus dà”.

Tàm ù gờl, Anih ơhò lơh ka ơm Hòn Rớ mờ Drà tăc phan tàm dà Đah jum Tàm gùl lơgar kung gam lơh broă sùm tàm ală ngai Satềp, tŭ lơi kung rơcang rò ală ơhò lơh ka rê. Pah tŭ ơhò tus, cau blơi tus tă ka, tam cah is, tram mờ dà lŭ, ntrờn ka nàng lòt tăc; broă cih sră khà ka lơh geh, jòi tiah lơh geh kung geh lơh tơl di jăt mờ jơnau bơh IUU ai. Mò Nguyễn Thị Hoà, cau blơi ka tềng Anih ơhò lơh ka ơm Hòn Rớ pà git: “Bol añ ờ geh ơm Satềp, geh ơhò rê tus là bol añ tă phan. Sră cih geh tơl di jăt mờ jơnau bơto sồr bơh Mpồl Atbồ Anih ơhò ơm, ờ gơtùi lơh lềng. Bè, ơhò tus 500 kĭ là cih di 500 kĭ”.

Gùt càr Khánh Hoà tŭ do geh rơlao 5 rơbô 100 nơm ơhò lơh sa, tàm hơ̆ geh rơlao 1 rơbô 400 nơm ơhò lơh ka jòng 15 thơ̆k. Di Satềp, kờp dŭ geh git nđờ rơhiang nơm ơhò lơh ka mờ git nđờ rơbô nă cau lơh ka lòt tus tàm dà lềng bồt Trường Sa. Broă lơh ka tàm dà lềng ờ mìng geh broă lơh mờ gam pơgồp bal tàm broă gàr kơl jăp bơta lơngăp lơngai, gơnoar tờm dà lềng Đah măt tơngai lik. Ồng Nguyễn Duy Quang, Kwang Lam bồ Sờh broă lơh sa mờ Tiah ơm kis càr Khánh Hoà pà git: “Làng bol lòt lơh ka tàm dà lềng là gùng dà broă lơh dờng bơh Đảng mờ Dà lơgar dê nàng bơtàu tơnguh lơh sa dà lềng pơgồp bal mờ gàr niam lơngăp lơngai dà lơgar tàm dà lềng. Bơdìh hơ̆ tai, càr lam sồr làng bol lơh jăt nền nòn jơnau geh ai bè broă IUU, bơtàu tơnguh lơh ka geh kơnòl mờ dà lơgar mờ mpồl bơtiàn ală lơgar dê, wèt tus broă lơh ka kơl jăp”.

Tàm bơta kal ke bơh bồt Trường Sa dê, ală ơhò kung gam lơh ngan ai jơh bơta pràn lơh ka tàm dà lềng. Satềp bơh cau lơh ka dê ờ mìng là chu ñàng nàng kơ̆p kờñ geh bơta bơtoah tàm tŭ tam jào sơnam tàm dà lềng ha là gri bơkào tềng đăp ơhò, mờ gam là nùs nhơm pin dờn tàm dùl nam pa geh tơl mờ kơ̆p kờñ lơh pas di pal tàm dà lềng ƀòn lơgar dê.