Tàm hìu dềt tềng hơđơm jơng bơnơm tàm thôn Tà Điệk, sàh Vĩnh Thạnh, càr Gia Lai, ồng Yang Danh kung gam sùm cih khar mờ măy tíñ pah ngai. Ồng jơh nùs jơh tồr ngan cih bè niam chài kòn cau Bahnar Kriêm dê. Dồ êt nă ngan cau gĭt là, gùng lam ồng lòt tus ngai do neh geh rơndăp mòn bơh tŭ ồng rơ̆p pa 13 sơnam, tŭ oh klau dềt Yang Danh bal mờ uă kơnòm bơsram ală càr Tây Nguyên lòt gan bơnơm Trường Sơn tus tàm tiah đah Tô dà lơgar bơsram sră mờ geh tìp Wa Hồ. Ồng Yang Danh kah wơl:
“Wa lùp añ: sau là jơi bơtiàn lơi? Añ đơs sau là jơi bơtiàn Bahnar, bè hơ̆ là Wa lùp, bè hơ̆ sau là oh kòn kòn sau cau jak Núp hah? Hơ̆ sồng Wa lùp ală sau sa hờm sơl ờ, soh ram ờ, piang bơkah sơl ờ. Hơ̆ sồng tơnơ̆ hơ̆, Wa đơs là ală sau là ală gar sơntìl dờng màng bơh tiah đah Jum dê, bơh bơnơm Trường Sơn Tây Nguyên dê, ală sau ơm ndo pal lơh ngan bơsram gơ in, dipal là gar sơntìl dờng màng bơh tiah đah Jum dà lơgar dê nàng tơnơ̆ do dà lơgar tơrgùm dùl ală sau mŭt tàm tiah đah Jum bơ̆t bơtàu wơl dà lơgar he”.
Ală jơnau pơn dăp bơr bơh Wa Hồ dê neh pơn jờng oh klau dềt kòn cau Bahnar sùm lơh ngan bơsram sră, bơsram tàp. Nam 1969, tơnơ̆ tŭ jơh bơsram ơdŭ 12, Yang Danh rwah broă ƀăo mờ lơh broă tàm Anih Jơnau đơs Việt Nam tàm Hà Nội. Tus nam 1975, ồng pơn jăt tai lòt bơsram tàm Gah Sră ƀăo, Hìu bơsram Mblàng yal bơsram tàp Dà lơgar nàng tơngguh uă rlau tai mìng gah he kờñ lơh.
Tơnơ̆ tŭ lik klờng, ồng gơgơs là cau cih ƀăo Ƀăo Gia Lai – Kon Tum. Kung bơh ală dơ̆ lòt kâp hơđơm, sa bĭc bal mờ làng bol, ồng sơnđờm gĭt gŏ geh là uă bơta kwơ niam chài ờs mờng bơh yau cau Bahnar dê gam kờñ geh prăp gàr. Ồng Yang Danh yal:
“Bơh tàm ală tŭ bơsram geh bơto ală jơnau di, jơnau hèr, lơh ai să tờm in ală kơlôi sơnơng, ală broă lơh mờ tơm bơh bơr lơh lòt di pal rlau. Lòt tiah lơi lơh broă pơ, añ kung dong làng bol pòk kòi, jì ñhơ̆t, mang ñô tơrnờm tus jrô bơnăng ngan mờ añ ndrờm cih jơh wơl tàm sră pơ àr. Ală adăt bơhiàn mờng kwèng bơh yau añ ndrờm cih jơh, hìu rông do, cing mồng do, lơh yàng sa rơpu do nàng tơnơ̆ do tơl nă cau in sền. Nam do añ tòm 80 sơnam mơya kung gam nggui tàm cơghế cih sră tàm măy tíñ sơl”.
Digơlan ngan kơnòl broă bơh dồ nă cau lơh ƀăo dê neh dong ồng gơs cau jòi tơrgùm niam chài làng bol rài yau jơh nùs jơh tồr ngan. Ală pang sră cih wơl lòt jăt jơng ồng bơh ƀòn do tus ƀòn ndai. Ală jơnau yal bè hìu rông, cing mồng, jơnau yal yau jòng, lơh yàng lơh chờ halà jơnau đơs jơi bơtiàn Bahnar Kriêm dê geh ồng ơn prăp wơl mờ jơh ală nùs gơboh gơ wèt mờ jơi bơtiàn he dê.
Bulah tơnơ̆ do dờp lơh uă gơnoar broă tàm kơnhoàl Vĩnh Thạnh mờ càr Bình Định lài do, mơya ồng ờ hềt tŭ lơi ơm ngài mờ broă lơh prăp gàr niam chài jơi bơtiàn dê. Ồng neh tăc 10 pang sră kơlôi sơnơng, jòi tơrgùm, mblàng gơtha bè niam chài jơi bơtiàn Bahnar Kriêm, bè: tơrnờm, phan sa, hìu rơng, mìr, lơh yàng sa rơpu, ală jơnau yal yau jòng…Uă broă lơh bơ̆t bơtàu ồng dê neh lơh geh khà jờng jơnhoa ngan rlau jơh bơh Mpồl Đơs crih tam ya bơhiàn yau jơi bơtiàn Việt Nam dê.
Ồng Bùi Tấn Thành, Bí thư Đảng ủy sàh Vĩnh Thịnh, lài do Chủ tịch Anih duh broă Làng bol kơnhoàl Vĩnh Thạnh lài mờ tŭ tơmŭt bal, pà gĭt, bơta jơh nùs jơh tồr dờng ngan rlau jơh bơh ồng Yang Danh, cau chài jak dê prăp gàr bơhiàn niam chài krơi is jơi bơtiàn Bahnar Kriêm dê:
“Ồng neh dan mờ pờ ơdŭ bơto akhar, bơto dà Bahnar Kriêm dê ai kwang bàng lơh broă tàm ală mpồl, gah kơnhoàl dê tŭ hơ̆. Hơ̆ là dùl tàm ală bơta jơh nùs jơh tồr ngan bơh ồng Yang Danh dê, dồ nă cau sùm kơlôi sơnơng gàr hwềng bơhiàn niam chài krơi is jơi bơtiàn dê. Ală dơ̆ lơh yàng lơh chờ ƀòn lơgar dê den kung gam jà sơl ồng nàng tus bal nàng prăp gàr ală bơta kwơ niam chài bơh cau Bahnar Kriêm dê tàm ù tiah do”.
Ờ mìng ală cau lơh broă niam chài lơm, uă rơnàng kwang bàng mờ làng bol tàm kơnhoàl Vĩnh Thạnh lài do kung gĭt ồng Yang Danh sơl bơh ală jơnau cih bè ờs ngan mơya jrô ndơ̆p ngan. Jăt mò Đinh Thị Nớt, Phó Bí thư Đảng ủy xã Vĩnh Thịnh, lài do là kwang bàng Anih sơnio rùp mờ pờ tơlik jơnau đơs kơnhoàl Vĩnh Thạnh yau, tàm ală jơnau cih bơh Yang Danh dê, niam chài – rài kis cau Bahnar dê mpờl gŏ ờs bè ờs ngan, rềp mềl ngan.
“Cau chài mìng là cih jơnau đơs bè adăt bơhiàn mờng kwèng bơh yau. Sền jơnau cih bơh wa dê hơ̆ sồng đơs nhơl oh mi là ờ gơtùi cih bè wa hơ̆ ờ, cih mờ gơlơh bè đơs, bè yal jơnau”.
Gùng lòt rlau nggùl rài đềt mềr mờ niam chài jơi bơtiàn bơh ồng Yang Danh, cau chài jak dê ờ mìng pơgồp bơnah kwơmàng tàm broă prăp gàr, ngui niam bơhiàn niam chài krơi is jơi bơtiàn dê, mờ gam pờ àng dùl sơm pòl ồs tă pơgồp dà kơlhề. Tàm sơnam 80, ồng kung gam sơl là krơh àng bè kơnòl mpồl bơtiàn mờ nùs gơboh ƀòn tờm dà lơgar tờm nàng ală rơnàng ngai do in bơsram mờ đòm jăt!
Viết bình luận