VOV4.K’ho - Bal mờ gùt lơgar, ngai sơn tờm dà lơgar ngai 02 nhai 9 “Satềp lơngăp lơngai is dà lơgar” geh kuơ màng ngan tàm nùs nhơm ală jơi bơtiàn kòn cau kis tàm càr Kon Tum dê. Ồng A Hnao, kòn cau Sơdàng, kis tàm ƀòn Kon Hrầm, xã Đăk Tờ Re, kơnhoàl Kon Rẫy pà gĭt, di tơnkah 76 nam sơn tờm dà lơgar ngai 2 nhai 9 nam do nàng rơcang sơndră mờ kòp Covid-19 làng bol ờ bơyai lơh ală broă lơh tơrgùm gal cau mờ mìng bơyai lơh is tàm hìu nhă tờm. Do là dơ̆ nàng kah wơl bơta jăk chài, bơto sồr oh kòn, kòn sao pal kah sùm bè ngai sơn tờm dà lơgar ngai 2 nhai 9, ngai satềp lơngăp lơngai is dà lơgar dê: “Lài mờ ngai 2 nhai 9, gơnoar atbồ xã geh bơyai lơh pơrjum, cri bơyai nàng ring bal rơndăp broă lơh broă lài mờ ngai 2 nhai 9 do. Tàm dơ̆ pơrjum, xã, ƀòn lam sồr làng bol in git wă loh làng bè rài lài do bơh ngai 2 nhai 9-hơ̆ là ngai Bác Hồ yal jơnau lơngăp lơngai is dà lơgar Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Ngai 2 nhai 9 làng bol geh ơm rơlô, kah wơl rài lài do bơh ngai sơn tờm lơgar Việt Nam he dê tŭ do. Yal wơl ală bơta niam chài rài lài do dà lơgar, mờ yal rơnàng tơnơ̆ do in git bè bơta kuơ bơh ngai kuơ màng do. Kơnờm geh Đảng, Bác Hồ, dà lơgar he hơ̆ sồng geh lơngăp lơngai is, tơnklàs dà lơgar, bơh tŭ hơ̆ he hơ̆ sồng geh rài kis hờm ram, gơboh gơbài bè ngai do”.

Nam do neh mờr 70 sơnam, mò H’ Rít Hmok (kòn cau Rơđê), ơm tàm ƀòn Ky, ƀòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dăk Lăk pa kah wơl bè ală ngai Sa tềp lơngap lơngai is nam lài, niam ngan bè ngai tơngklàs ƀòn dờng Buôn Ma Thuột 10/3/1975. Mò H’ Rít yal, tŭ hơ̆ mò mìng pa rlau 20 sơnam lơm, sền gŏ ală dơ̆ rah phàu, đùh ƀồm cui rơcai ngan. Uă dơ̆ ngan làng bol pal ntoat dô mut tàm bơtô ơm mpồn nàng pleh mờ bơta jơ̆t jê. Tơnơ̆ ngai tơngklàs, ƀòn lơgar mò dê mờ ală ƀòn ơm tàm tiah nhàr thị xã geh ai tai ală cau ling kăc màng mut sa bal, ơm bal mờ làng bol, sền gàr ƀòn lơgar mờ cồng nha kăc màng dê. Mò H’ Rít đơs: Hơ̆ là dơ̆ sơnrờp añ sền gŏ, tŭ hơ̆ añ gam tàm gùng lòt tus tiah ntèk dà. Pa sền gŏ mpồl ling lòt tàm gùng, añ ñă tơn rềp kềng gah gùng sền mpồl ling dờng pràn ngan rê jat tiah đah mat tơngai mut. Tàm mpồl ling geh uă ngan cau kơnòm să, ơruh pơnu pràn kơl dang. Tơnơ̆ ngai tơngklàs den tàm ƀòn geh ală cau ling kăc màng geh ai mut tai nàng sền gàr ƀòn lơgar, sền gàr cồng nha kăc màng. Ală cau ling mut ơm bal, sa bal tàm ală hìu làng bol dê.

Ồng Nay Hứ, kòn cau Jarai pà git, ồng tus bal mờ kăc màng bơh nam 1972 mờ tus bal tam lơh tàm kơnhoàl Krông Pa, càr Gia Lai tus ngai đah jum geh tơnklàs. Ồng sền uă kuang bàng, cau tàm mpồl ling bal ồng dê neh phi să nàng sền gàr bơta khăt gơboh, dà lơgar tơgùm bal. Den tàng, gơwèt mờ ồng, bơta krơi is, khăt gơboh mờ làng bol he geh là kuơ màng ngan: “Tơnơ̆ mờ tơnklàs jơh bàr tiah đah tô mờ đah jum dà lơgar tơrgùm bal, ờ gam gơtìp koh gơl bàr đah tai bè lài do. Jơh ală oh mi bol añ, jơh ală làng bol tŭ hơ̆ chờ hờp ngan. Bol añ sơn đờm lam sồr broă tơnguh bơtàu lơh sa, tơnguh rài kis. Kăc màng neh rê mờ he, den geh rài kis tam gơl, ờ gam gàr tai ală bơta lài do ờ niam. Ală cau dờn jơnau cau ờ niam đơs, dô tàm brê, bol añ hòi, lam sồr rê mờ hìu nhă, bao kòn, jơi nòi. Kăc màng mờ gơnoar atbồ he ờ lơh kal ke ală cau do, rê lơh broă sa, tơnguh bơtàu broă lơh sa mờ dong kờl bơta pràn kăc màng he in nàng geh rài kis niam bơnĕ rơlao”.

Gwèt mờ rơnàng kơnòm să bè bi H’Mưch (kòn cau Bahnar) ơm tàm xã A Dơk, kơnhoàl Đăk Đoa, càr Gia Lai den sền gŏ bè do: Să tờm añ sền gŏ rngoh rơngăc ngan mờ chờ hờp ngan tŭ tus ngai Sa tềp lơngap lơngai is bơh jơi bơtiàn he dê. Bulah deh mờ dờng tàm rài lơngap lơngai, ờ sền gŏ tŭ tơngai dà lơgar tàm rài tam lơh, bulah bè hơ̆ bơh ală tư liệu, ală gơl lơma mờ ngan là geh ồng añ dê yal wơl, añ gơlơh ngoh rơngăc ngan tài bơta chơ̆t phi să bơh ală cau dê nàng cèng wơl bơta ring lơngai ai dà lơgar in, nàng tơl nă cau geh rài kis hờm ram bè tŭ do. Gơwèt mờ să tờm añ dê, là rơnàng kơnòm să geh kis mờ dờng tàm rài lơngap lơngai, Sa tềp lơngap ngai is geh kuơ ngan mờ dờng màng ngan gơwèt mờ să tờm añ bal mờ tơl nùs nhơm kòn bơnus Việt Nam dê.

Tềng đăp mờ bơta kòp Covid-19 gơtờp kal ke, satềp khăt gơboh is dà lơgar nam do, làng bol kis tàm ƀòn Trĭng, sơnah ƀòn An Lạc, thị xã Buôn Hồ, càr Dăk Lăk ờ bơyai lơh chờ dờng, mơya nùs nhơm bơh ngai sơn tờm dà lơgar kung gam gŏ bơh ală ròt bồng bi pơrhê sơrmañ rơmit tàm ală ƀòn. Mò H’ Nưn Mlô, kòn cau Rơđê kis tàm ƀòn Trĭng, sơnah ƀòn An Lạc đơs: “Di ngai 2 nhai 9 tus, là ngai Bác Hồ yal bơr lơngăp lơngai is dà lơgar, là ngai sơn tờm dà lơgar, là dùl bơta tơngŏ kuơ màng bơh Dà lơgar lik klàs mờ bơta rồn bơklơn, kal ke, glar bòl tài tam lơh. Añ gơlơh chờ hờp ngan mờ ưn ngài Bác Hồ bal mờ Đảng Cộng sản Việt Nam là cau đơng lam jăk chài bơh kăc màng lơgar Việt Nam dê. Dờn jơnau Bác Hồ bơto, làng bol Tây Nguyên đơs bal, mờ kòn cau Rơđê đơs is lơh ngan tơnguh bơtàu broă lơh sa, tam tờm cao su geh uă bơsơ̆t, tam tờm kơphe geh uă plai, ngui khoa học kỹ thuật tàm broă tam phan mờ ròng phan”.

Cau mblàng Ndong Brawl- K’ Hạnh