VOV4.K’ho-Gơ ơm tàm Broă lơh UN- REDD Việt Nam tơngai dơ\ II- Tơrmù nhơm [ơ\ lơh [ơ\ [ơl tiah ơm kis bơh broă lơh ngan kơryan [à roh brê mờ brê ờ gam uă chi che; sền gàr bơnah cacbon tàm brê, atbồ niam phan kuơ geh is tàm brê mờ sơlơ tơnguh tai bơnah cacbon brê, Chi cục Kiểm lâm kơnhoàl ù tiah IV gam jơh nùs bơyai lơh ală broă lơh bơdìh mờ tu\ jiơ bơsram ai ală kơnòm bơsram tàm ală tiah geh brê in tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ nàng sền gàr brê mờ sền gàr li la phan kis. Do là dùl tàm ală gùng dà broă lơh kuơmàng nàng sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê.

Lồi nhai 10 pa do, tàm Hìu bơsram Phổ thông Dân tộc Nội trú kơnhoàl Kon Plông, càr Kontum dê, Chi cục Kiểm lâm kơnhoàl ù tiah IV pơgồp bal mờ Chi cục Kiểm lâm càr Kontum bơyai lơh “Mblàng yal bơto bơtê kơrnoat boh lam bè broă lơh atbồ sền gàr brê mờ sền gàr li la phan kis”. Bulah trồ mìu phế, mơya rlau 300 nă kơnòm bơsram, uă ngan là kòn làng bol kòn cau Sơdàng dê kung gam lòt bal tơl ngan sơl.

Ờ mìng bè hơ\ lơm, kơnòm bơsram ală ơdu\ gam rơcang lài nền nòn ngan ală jơnau đơs tơngo\ nùs nhơm bơh he dê, bè: kơnòm bơsram ơdu\ 8 “Đơs ờ mờ phan bơna phan brê”; kơnòm bơsram ơdu\ 9 “Sền gàr brê là sền gàr rài kis bol he dê”; kơnòm bơsram ơdu\ 12 “Brê ai he in rài kis tu\ do mờ tơnơ\ do”…

Pà go\ bơta kơlôi sơnơng bơh he dê tềng đap ală rùp hin bè rềs àr mờ [òn lơgar gam pal ko\ng, bè: dà ko\ dà cò, trồ prang dờng soăt dà…mờ jơnau lơh gơlik bơta do là tài bơh brê gơtìp koh kơl aniai, oh Nguyễn Khánh Linh, kơnòm bơsram ơdu\ 8A, yal:

“Bol he koh kơl aniai brê kung ngan là gơlơh bè bol he lơh aniai rài kis bol he dê sơl. Gơ geh cèng tus uă jơnau pơhìn aniai ngòt rơngơ\t tus mờ kòn bơnus in, bè dà ko\ dà cò, trồ prang dờng soăt dà, tơrlah ù. Jat oh kơlôi, den là oh pal jà jơh tơl nă cau là bol he pal tàm sơm băt tê bal tă pơgồp bơta pràn sền gàr tiah ơm kis mờ brê”.

Bơh ală broă lơh bơdìh mờ tu\ jiơ bơsram tàm ơdu\ bơh Chi cục Kiểm lâm kơnhoàl ù tiah IV bơyai lơh, bè: Mblàng yal sền go\ ngan mờ mat; lòng chờ hờp geh jờng phan bàn bè ală jơi phan kis tàm brê; pơrlòng cau lơi sơrbac, cau lơi jak gi\t wa\ bè sền gàr brê mờ sền gàr li la phan kis; pơrlòng yal jơnau kơlôi sơnơng tềng đap ală rùp hin bè ồs sa brê, dà ko\ dà cò…

Mờ bơh broă lòt sền tàm ală bă brê tàm tiah do, ală kơnòm bơsram Hìu bơsram Phổ thông Dân tộc Nội trú kơnhoàl Kon Plông, càr Kontum neh geh bơtơl tai jơnau gi\t wa\ bè brê, ngan là gơnoar broă bơh brê dê tàm broă sền gàr bơta ring bal ù tiah brê bơnơm mờ li la phan kis. Oh Y Hạnh, kòn cau Sơdàng, kơnòm bơsram ơdu\ 9A, pà gi\t :

“Oh gơlơh chờ hờp ngan tu\ geh tus bal tàm broă lơh ngai do mờ geh gi\t tai uă bè ală phan kis tàm brê mờ sền gàr brê, sền gàr ală phan kis ờ go\ di ting mòk ală phan kis. Tu\ oh gi\t bè broă lơh ngai do oh geh yal ală bơyô tàm [òn, tàm xã, mờ yal hìu bơnhă in gi\t bal nàng gi\t sền gàr brê mờ ờ go\ di lòt ting cuh ală phan kis tàm brê, pơn yơu bè rwas, dồ, ”.

Là kơnhoàl geh bă brê dờng ngan rlau jơh pơndrờm mờ ală kơnhoàl ndai tàm càr, jat pơgru Mai Xuân Kiên, Ala mat Hiệu trưởng Hìu bơsram Phổ thông Dân tộc Nội trú kơnhoàl Kon Plông yal, broă Chi cục Kiểm lâm kơnhoàl ù tiah IV pơgồp bal mờ Chi cục Kiểm lâm càr Kontum bơyai lơh “Mblàng yal bơto bơtê kơrnoat boh lam bè broă lơh atbồ sền gàr brê mờ sền gàr li la phan kis” là broă lơh geh kuơ ngan.

Broă ală kơnòm bơsram gi\t wa\ geh bơta kuơ bơh brê dê gơ wèt mờ rài kis geh gơ gơs là jơnau kuơmàng nàng ală oh geh ală broă lơh ngan ngồn nàng sền gàr brê, sền gàr tiah ơm kis mờ sền gàr phan brê, klau pơgru Mai Xuân Kiên, đơs:

“Broă lơh do geh kuơmàng ngan gơ wèt mờ ală kơnòm bơsram, ngan là kơnòm bơsram kòn cau ơm kis tàm tiah geh brê. Den tàng bè hơ\, mblàng yal ală oh in broă sền gàr brê kung bè là sền gàr phan brê là broă lơh geh kuơ ngan.

Tơnơ\ dơ\ mblàng yal do hìu bơsram kung pơn jat tai hòi jà kung bè mblàng yal tai ală oh in bè broă sền gàr brê, phan brê. Bơh broă lơh do, ală kơnòm bơsram kung gi\t geh bơta kuơ bơh broă sền gàr brê dê, bơh hơ\ ală oh kung rê mblàng yal wơl ai hìu bơnhă, oh mi, jơi nòi mờ [òn lơgar in nàng gi\t tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ sền gàr brê ”.

Bal mờ ală kơnòm bơsram tàm kơnhoàl Kon Plông, càr Kontum, ală ngai bơsram bơdìh mờ tu\ jiơ bơsram tàm ơdu\, mờ tơngume bè broă lơh atbồ sền gàr brê, sền gàr li la phan kis neh, gam mờ geh pơn jat tai geh Chi cục Kiểm lâm kơnhoàl ù tiah IV bơyai lơh tàm 11 càr tiah tàm gùl lơgar mờ Tây Nguyên. Ồng Tống Ngọc Trung, Kuang atbồ Vụ III, Chi cục Kiểm lâm kơnhoàl ù tiah IV, pà gi\t:

“Nàng sền gàr brê niam rlau tai, bol a` pal mblàng yal uă rlau ai làng bol in, kuơmàng là rơnàng kơnòm să in là kơnòm bơsram, cau bơsram dờng. Bol a` pơn jat tai pơgồp bal mờ ală tiah tàm [òn lơgar mờ bol a` atbồ lơh niam ală dơ\ mblàng yal bè do mờ geh kuơ ngan ngồn rlau tai nàng ai kơnòm bơsram, cau bơsram dờng in mờ làng bol tàm [òn lơgar in gi\t bè broă lơh atbồ sền gàr brê nàng sền gàr geh phan kuơ geh is brê bơnơm ai tu\ do mờ rài tơnơ\ do in”.

Bal mờ kơnòl broă atbồ dà lơgar, lam lơh jat kơrnoat boh lam bè sền gàr brê, rơcang sơndră mờ crùh ồs sa brê, bơtàu tơnguh brê mờ atbồ dơm chi brê, broă mblàng yal tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ ai rơnàng kơnòm să in tàm tiah do sùm geh Chi cục Kiểm lâm kơnhoàl ù tiah IV sền là dùl tàm ală broă lơh kuơmàng nàng sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê kơ\ kơl jăp jo\ jòng sùm!

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến