VOV4.K’ho- Tàm xã Sa Sơn, kơnhoàl Sa Thầy, càr Kon Tum bal mờ lơh jat niam broă lơh tă tơm priă sền gàr brê, gơnoar atbồ tiah do mờ gah lơh broă geh gơnoar gam lơh ngan dong kờl làng bol lơh broă lơh tam phan lơh sơnơm Sa nhân tím hơđơm m[ur chi brê.

 20 hìu bơnhă làng bol kòn cau Sơdàng neh geh dong kờl mờr 300 tơlak priă tam 35 lồ Sa nhân tím hơđơm m[ur chi brê, gam hòn gơs niam ngan. Mờ broă lơh do, làng bol geh dờp priă jàu sền gàr brê mờ geh priă lơh geh bơh broă tam tờm chi lơh sơnơm tai.

Hơđơm m[ur chi brê tơlir niam ngan bơh Brê dà lơgar Chư Mon Rây, gơ wèt kơnhoàl Sa Thầy, càr Kon Tum, 3 nă cau tàm hìu bơnhă ồng A Bang (kòn cau Sơdàng ơm tàm [òn Ba Rờ Gốc, xã Sa Sơn) gam lơh ngan koh, wàs ru\ rơm, ơn phơng ai ală tờm Sa nhân tím in.

Ồng A Bang pà g^t, bơdìh mờ broă jàu atbồ, sền gàr mờr 50 lồ brê kuơmàng tàm Brê dà lơgar Chư Mon Rây, hìu bơnhă kung geh dong kờl tam tơrlòng lài 1 lồ gùl tờm chi lơh sơnơm Sa nhân tím hơđơm m[ur chi brê. Broă lơh bal bơh atbồ sền gàr brê mờ sền gròi chi lơh sơnơm hơđơm m[ur chi brê geh ai hìu bơnhă ồng in geh kuơ tus bàr dơ\ tơn.

Hìu a` geh dong kờl 1.800 tờm Sa nhân tím, jơh hìu bơnhă a` chờ hờp ngan tài bơh Dà lơgar dong kờl jơh chi sơntìl mờ ală phan ndai bè phơng sih. Tam Sa nhân tím den gơ sền gàr brê mờ nàng tơnơ\ do lơh geh priă jền bơtàu tơnguh rài kis. Bol a` lơh bal broă sền gàr brê, sền gàr Sa nhân tím nàng geh priă jền, jơh ală ndrờm niam lơm.

Sa nhân tím là tờm chi lơh sơnơm kuơ màng ngan. Ală nam pa do, bơta chi do geh ngui uă tàm gah lơh sơnơm, lơh gơlik sơnơm. Chi sơnơm do gơlơh bè tờm ca sơl, dilah geh tam tàm ală tiah geh m[ur jơm uă, mờ bơta duh mrềt di pal, chi geh hòn gơs mờ dờng niam ngan.

Jat ồng Bùi Quốc Tưởng, Chủ tịch UBND xã Sa Sơn, bal mờ jơh bă ù tam tơrlòng lài gam hòn gơs mờ dờng niam tơnơ\ rlau 1 nam tam tơrlòng lài, geh pờ tu\ tơngai [ươn nàng cau dờp jàu brê tàm kơnhoàl Sa Thầy in geh tơnguh priă lơh geh tai. Mơkung, bơh hơ\ geh tơnguh uă rlau tai broă lơh atbồ sền gàr brê.

Xã Sa Sơn là dùl tàm ală xã ơm tàm tiah kềng gah brê dà lơgar Chư Mon Ray mờ rlau 2.900 lồ ù brê. Broă ai broă lơh bơtàu tơnguh tờm chi Sa nhân tím hơđơm m[ur chi brê là dùl tàm ală broă lơh geh kuơ màng ngan dilah lơh geh cồng nha.

Dơ\ 1, là cèng wơl priă lơh geh tơn ai làng bol in tềng hơđơm m[ur chi brê, bơh hơ\ dong làng bol sền gàr phan bơna priă lơh geh hơđơm m[ur chi brê mờ kung tơnguh uă nùs nhơm sền gàr brê ai mpồl bơtìan in kung bè ai să tờm khi in sơl.

Bơh bồ nam 2017 tus tu\ do, Phòng Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn kơnhoàl Sa Thầy lơh tơrlòng lài tam tờm chi lơh sơnơm Sa nhân tím hơđơm m[ur chi brê tàm thôn Ba Rờ Gốc, xã Sa Sơn. Kờp jơh bă ù tam pơgap 35 lồ, mờ 20 hìu bơnhă làng bol kòn cau Sơdàng lơh bal. Priă mut lơh pơgap 300 tơlak, geh UBND kơnhoàl Sa Thầy dong kờl jơh.

 Mò Tạ Thị Diệu – Phó trưởng phòng Nông nghiệp mờ Phát triển Nông thôn kơnhoàl Sa Thầy, pà g^t, tus tu\ do, kơnờm broă sền gròi di bơta chài, trồ tiah, ù tiah gơ kờ` bal den tàng suơn Sa nhân tím hòn gơs niam ngan, digơlan tus lồi nam 2018 geh 2 bơnah 3 bă ù ai tơnhào lài.

Bơt bơtàu broă lơh tam tờm Sa nhân tím den tus tu\ do tờm Sa nhân tím ai cồng nha kis geh rlau 80%, bè hòn gơs niam den neh geh pơgap 60% tờm sa nhân tím gơ gơs mpung, đơs ngan tờm sa nhân tím kung neh gơkờ` mờ trồ tiah mờ hòn gơs niam ngan tàm ù tiah kơnhòal Sa Thầy. Nam 2018 bol a` kung neh cribơyai mờ UBND kơnhòal nàng pơn jat tai bơcri priă tam tai nàng rề ơnàng bă ù dong làng bol.

Jat gah lơh broă geh gơnoar, tờm Sa nhân tím, tơnơ\ tu\ tam 2 nam gùl tus 3 nam geh ai tơn hào cồng nha; mờ geh ai tơnhào sùm tàm pơgap bơh 5 tus 6 nam. Kờp bal l lồ Sa nhân tím digơlan geh tơnhào bơh 150 tus 250 ki\ plai tàm dùl kàl.

Mờ khà priă tăc bơh 100 tus 150 rơbô tàm dùl ki\, den pah nam cau tam Sa nhân tím, lơh geh pơgap 20 tus 30 tơlak priă tàm dùl lồ. Broă ai broă lơh tam phan lơh sơnơm Sa nhân tím hơđơm m[ur chi brê cồng nha, geh pờ tơlik gùng dà broă lơh ai cau sền gàr brê in geh tai priă lơh geh, bơh hơ\ geh đềt mềr mờ brê rlau, broă atbồ sền gàr brê kung geh gàr niam rlau tai.

Cau mblàng K’ Hạnh