VOV4.K’ho-Broă lơh ai càn priă sa priă cồng uă tu\ do neh geh tàm ală [òn lơgar tàm tiah sar lơgar ngài bơh Tây Nguyên dê, pal kơrhia ngan. Làng bol tàm ală [òn lơgar lòt càn priă bal mờ priă cồng uă neh lơh uă cau ờ jai tơm dồs.

Tàm tu\ hơ\, ală cau kon buôn den pas sơrbac mhar ngan kơnờm sa uă priă jền bơh priă cồng jơnhoa bơh cau r[ah dê. Do là broă ờ niam ngan bè lơh sa, mpồl bơtiàn [ươn ngan lơh gơ jat bal ală bơta ờ kơ\ kơl jăp bè lơngăp lơngai ờdo ờdă tàm [òn lơgar.

      Hìu bơnhă ồng Ksor Dư, kòn cau Jarai ơm tàm [òn Thim, xã Phú Cần, kơnhoàl Krông pa, càr Gia Lai lài do geh 1 lồ 2 sào ù mìr; ờ pas sơm mờ cau mơya kung tơl nàng ròng kis jơh dùl hìu bơnhă mờr 10 nă cau sơl.

Nam 2014 mờ 2015, tài bơh ờ geh priă bơcri tàm broă lơh sa, ồng Dư lòt càn 40 tơlak priă bơh dùl hìu kon buôn dê ơm rềp [òn bal nàng tam bùm blàng. Mờ priă cồng là 5% dùl nhai, tus lồi nam 2016, kờp jơh priă tờm mờ priă cồng là mờr 90 tơlak. Tài bơh 2 nam lơh sa ờ geh tơnhàu, ồng Dư ờ geh priă tờm priă cồng den tàng gơtìp cau kon buôn rồn bơklơn ai te\ ù nàng tơm dồs.

Ồng Ksor Dư (cau soh àu tơlir) muăt jrùm ngan tu\ yal bè jơnau càn priă sa priă cồng uă

Kis mờng quèng mờ sươn mìr, tu\ do roh ù, hìu bơnhă ồng mìng gam gi\t lòt lơh broă apah nàng lòt jòi priă kis pah ngai. Pah dơ\ đơs tus càn priă cau kon buôn dê, càn priă sa priă cồng uă, ồng ndrờm gơlơh muăt jrùm gơ hòr dà mat mờ gơjra` nùs ngan, tài bơh gơ mờ tu\ do hìu bơnhă ồng gơlik bòl glar kal ke ngan.

Ù hơ\, a` neh mờng quèng gơbloh, a` rồ ù hơ\ bơh jo\ ngan. Mìng rlau dùl nam mờ khi ai te\ ù den là muăt jrùm ngan tài bơh ờ gi\t lơh bè lơi tai. Pơ ùr a` đơs là ồng ba` chơ\t, ai cau in ai te\ ih, tơnơ\ do dilah geh priă den blơi wơl ù. Mơya mbơh ai priă, geh ù den hơ\ sồng geh priă, lòt lơh broă apah, lòt lơh duh lơh mờng den ờ go\ geh uă ờ. Muăt jrùm ngan bờh, muăt ngan mơya ờ gi\t lơh bè lơi tai.

Càn priă sa priă cồng uă neh lơh hìu bơnhă ồng Ksor Dư bòl glar kal ke ngan gi\t lơh

Broă càn priă cau kon buôn dê mờ priă cồng uă neh gơlik gơs uă ngan là jơnau mờng quèng ngan tàm ală [òn làng bol kòn cau bơh kơnhoàl Krông Pa, càr Gia Lai dê. Dùl tàm ală jơnau lơh gơlik jơnau do ngan là tài bơh làng bol kal ke geh càn ală priă jền bơh ngân hàng dê.

Gơ wèt mờ Ngân hàng Chính sách mờ Xã hội, den mìng ai càn ai ală cau là hìu r[ah, hìu mờr bè hìu r[ah in lơm mơya priă kung ờ hềt tơl sơl nàng làng bol in bơcri tàm broă lơh sa. Tàm tu\ hơ\, làng bol ndrờm bè ờ gơtùi càn priă bơh ală ngân hàng kă bro.

Dùl bơnah là tài bơh jơh ală làng bol ờ geh sră ngui ù gam sơnđan là sổ đỏ ai ală bă ù bơh he dê in. Bơta ndai là tài bơh ală ngân hàng kă bro ờ huan ngan kờ` ai ală làng bol kis tàm tiah sar lơgar ngài, tiah làng bol kòn cau in càn priă, tài bơh lơh sa kă bro pal kơlôi tus jơnau priă cồng mờ tơrmù hoàc hươr roh rui.

Kal ke càn priă bơh ngân hàng dê lơh làng bol lồi du\t pal lòt jòi mờ cau kon buôn. Bi Ksor Breng, Bí thư Đoàn ơruh pơnu xã Phú Cần, kơnhoàl Krông Pa, pà gi\t: Do ngan là jơnau nàng cau kon buôn gơtùi [uôn [oài rồn bơklơn làng bol. Làng bol lồi du\t ờ gi\t lơh bè lơi pal càn ală bơnah priă càn bal mờ priă cồng uă ngan bal mờ ală jơnau rồn bơklơn ndai tai.

Cau lơh broă sa ngan là cau gơtìp hoàc hươr roh rui. Đại lý, cau kon buôn là khi sa bàr bơnah. Bơnah dơ\ dùl là he càn priă den khi sa priă cồng. Hơ\ sồng tu\ he tăc phan lơh geh bơh sươn sre den khi bơcăp khà priă tai, tài bơh là he neh càn priă khi dê bơh lài.

Dilah he tăc đah bơdìh digơlan là geh khà priă jơnhoa rlau gơguh dùl êt, mơya dilah he tăc đah bơdìh den he sơlơ gơtìp hoàc hươr rlau, tài bơh khi geh sa priă cồng ndai ai he in.

Ai càn priă sa priă cồng uă gam geh uă ngan tàm ală [òn lơgar bơh kơnhoàl Krông Pa, càr Gia Lai dê

Tàm bơta ndai, broă càn priă cau kon buôn dê mờ priă cồng uă gam geh jơnau là bơh bơta ờ tơl jơnau gi\t wa\ bơh làng bol dê. Uă ngan cau lòt càn priă mìng gi\t là, 1 tơlak cau sa he bơh 30 tus 50 rbô đong dùl nhai, mơya ờ hềt kờp geh là priă cồng bơh 3 tus 5%, hơ\ là bơh 36 tus 60% tàm dùl nam.

Dilah lơh sa ờ geh tơnhàu, ờ geh priă tơm priă cồng, lời tơrgùm mìng 2 nam lơm, là priă cồng sơlơ uă rlau tai den mìng kờp is bơnah priă cồng lơm là neh rlau mờ priă càn bơh sơnrờp tơn. Do ngan là jơnau, uă cau dùl nam càn dồs mơya roh tus 10 nam tơm priă cồng kung ờ go\ jơh sơl, lồi du\t pal tăc ù, tăc hìu nàng geh priă tơm dồs cau kon buôn in.

Pơlai soh ngan là tài bơh jơnau gi\t wa\ ờ hềt uă, uă cau ờ kờp du\ geh den tàng lòt càn priă, geh tu\ là càn uă ngan priă jền bơh cau kon buôn dê. Bè hìu bơnhă bi A Lê Tung, ơm tàm [òn Thim, xã Phú Cần, kơnhòal Krông Pa là cau hìu r[ah den tàng geh Ngân hàng Chính sách Xã hội ai càn 20 tơlak priă nàng lơh niam wơl hìu ơm.

Jơnau kờ` lơh niam wơl hìu ơm geh ala mờ jơnau lơh nền lơh hìu pa den  tàng bi Tung càn priă mè bèp, càn priă jơi nòi 200 tơlak, càn tai mờ cau kon buôn 150 tơlak. Hìu geh lơh dờng mờ niam ngan, ờ go\ di ndrờm bè rài kis bơh hìu bơnhă r[ah dê mơya tu\ do bi  gơ ơm tàm rài kis bềng jơnau kơlôi rơcang tơm dồs, ngan là bơnah priă dồs cau kon buôn dê. Mờ priă cồng cau sa là 3% dùl nhai, pah nam bi pal tơm cau kon buôn in rlau 50 tơlak priă.

Tàm tu\ hơ\, jơh ală priă lơh geh bơh hìu bơnhă dê mìng kơ\p kơnờm jơh lơm tàm 1 lồ 4 sào ù mìr tam bùm blàng, ờ gi\t tus tu\ lơi den hìu bơnhă bi hơ\ sồng tơm jơh dồs.

A` lòt càn tàm thị trấn Phú Túc do tơn. Priă cồng 1 tơlak là 30 rbô đong dùl nhai. A` kal ke den he càn, tơm geh priă cồng halà ờ den a` ờ gi\t sơl. A` kung kơlôi rơcang ngan sơl, tu\ do ờ gi\t lơh bè lơi nàng geh priă tơm geh dồs, gi\t sơl là nam do càn uă ngan priă. Tu\ do, ùr bơklau a` ờ gi\t lơh bè lơi nàng geh priă tơm dồs, ờ gi\t nam lơi den hơ\ sồng jơh dồs kơnòl do.

Bi A Lê Tung tàm hìu pa lơh dờng niam ngan mơya bềng dồs kơnòl

Jat tơrgùm kờp bơh Kuang àng kơnhoàl Krông Pa, càr Gia Lai dê, jơh gùt kơnhoàl tu\ do geh 88 hìu cau kon buôn ai rlau 3 rbô hìu làng bol in càn priă, bal mờ priă càn là rlau 80 tơmàn priă, priă cồng là bơh 3 tus 5% pah nhai.

Đại úy Trần Xuân Hoàng, Phó Đội trưởng Đội An ninh, Kuang àng kơnhoàl Krông Pa, pà gi\t, mpồl lơh broă bi dê neh tus sền swì broă bơcri priă ai càn gơ wèt mờ ală hìu cau kon buôn, lơh glài bàr pe nă cau, pơn jat tai sồr ală hìu cau kon buôn lơh jat di ală jơnau sồr bơh kơrnoat boh lam dê.

Bulah jơnau ai càn priă sa priă cồng uă lơh gơlik uă jơnau gơlời wơl ờ niam bè mpồl bơtiàn, ngan là mờ làng bol kòn cau, mơya jat Đại úy Hoàng đơs, do là bơta lơh is den tàng kal ke ngan bơsong. Nàng kơryan geh jơnau do, broă lơh kuơmàng ngan mìng là mblàng yal lơm nàng làng bol in tơnguh uă jơnau gi\t wa\.

Tài bơh ờ geh càn ală priă ndai, ờ geh priă nàng bơcri tàm broă lơh sa den tàng làng bol pal lòt jòi tus ală cau ndai ai càn priă nàng geh priă bơcri tàm broă lơh sa. Bơh lùp kờp, den kuang àng kơnhoàl neh lơh broă rơndăp lơh hòi jà làng bol tàm tiah làng bol kòn cau nàng mblàng yal làng bol in gi\t bè bơta aniai bơh broă càn priă sa priă cồng uă kung bè ală jơnau cih bơh kơrnoat boh lam dê gơrềng tus broă lơh do nàng làng bol in ờ go\ di lòt càn sa priă cồng uă tai.

Broă làng bol kòn cau tàm ală [òn lơgar lòt càn priă cau kon buôn dê mờ priă cồng uă tàm kơnhoàl Krông Pa, càr Gia Lai neh geh bơh uă nam do. Gơtùi đơs, do ngan là broă lơh ngòt rơngơ\t ngan gơ wèt tus mờ ală [òn lơgar, lơh làng bol tàm tiah sar lơgar ngài kal ke ngan gơtùi klàs r[ah tài bơh priă cồng ai càn uă ir.

Tàm bơta ndai, broă ală cau kon buôn, ală đại lý mùl màl là lơh sa kă bro priă jền mơya ờ hềt geh wơl ală jơnau sồr atbồ, lơh khi khat gơboh sa priă cồng uă ngan bơh cau r[ah dê mờ ờ go\ gơtìp dùl bơta rồn bơklơn lơi.

Cau mblàng Lơ Mu K’Yến