VOV4.K’ho - Sùm pa tu\ sơnam pa tus, càr Lâm Đồng geh bơyai lơh tìp mat làng bol cau lơgar he kis tàm ua\ lơgar cau rê hờ [òn lơgar tờm sa tềp bơhìan dà lơgar nàng git jơnau ala\ ta\ pơ gồp niam bơh ala\ cau kis ngài [òn tờm, bơta ndai la pơnjat tai  geh hòi jà làng bol cau lơgar he kis tàm lơgar cau rê bơcri lơh sa pràn ngan, pơ gồp bal mờ gơnoar atbồ [òn lơgar chul chồl bơtàu tơngguh lơh sa mpồl bơtìan. Bơh nam 2017, tus tu\ do,  khà pria\ tuh lơh sa bơh  cau lơgar he kis tàm lơgar cau tàm ala\ broa\ lơh bơtàu tơngguh lơh sa mpồl bơtìan bơh càr Lâm Đồng neh gơguh pràn bơh 12 tơlak  dollar gơguh tus 65 tơlak dollar.

Kờp bơh nam 2000 tus tu\ do, ồng  Ngô Đình Hiếu, cau lơgar he kis tàm lơgar Mỹ sùm rê hờ Bảo Lộc- Lâm Đồng neh ơm kis mờ lơh broa\. Ồng lơh bal bơcri pria\ lơh tiah nhơl chờ Dam Bri ({òn dờng Bảo Lộc) lơh gơs geh cồng nha niam broa\ lơh {òn  niam chài rgơi bơhìan yau cau Mạ rài yau mờ ba\ ù ơnàng 6 lồ tàm tiah nhơl chờ. Tiah do geh lơh wơl ù riah ơm kis,  bơyai lơh broa\ sa  bơh làng bol kis bơh yau, gơs la anih tờm ngan bơhiàn niam chài rgơi mờ gơ hòi ngan cau nac tus sền, jòi wa\. Bal mờ hơ\,  ồng gam geh git bè dùl cau jòi prap phan yau bơh cau kòn cau, geh pơ gồp ngan sền gàr bơhiàn niam chài ngan bơh kòn cau Tây Nguyên. Rlau 10 nam lòt jòi,  tus tu\ do,  tàm tê ồng neh  geh rlau 1.200 phan  bơna yau bơh cau kòn cau tàm hơ\ ua\ ngan la bơh cau Mạ, geh ua\  phan bơna ngui tàm ala\ dơ\ `ô sa, lơh yàng bè yoas, tà tàm dơ\ tơng rơpu, ala\ cing mồng yau nh git nđờ rhiang nam… Ồng Ngô Đình Hiếu boh bơr, ờ geh broa\ lơi kờ` gơboh geh mờ ram mhu\ ngan tu\ geh  cau rềp mềr,  gơp bơyô chờ hờp wa\ rò sa tềp bơhìan tàm [òn tờm he dê:

 Tu\ lơi mờr tus sa tềp den nùs nhơm cau lơi kung  gơ lơh ngoh rngac rlau, mờ sa\ tờm a` sa tềp tus geh  tìp ala\ oh mi cau lơgar he kis tàm lơgar cau tàm do la bơta  chờ hờp ngan, tài oh mi kis tàm ua\ lơgar ngan,  geh tu\ do hơ\ sồng geh rê tềp do mờ boh bơr tàm tu\ sa tềp bơhìan dà lơgar he dê. Jat a` nàng lơh geh bè do la kơnờm bơta sền gròi, atbồ bơh ala\ kơna\  gơnoar atbồ càr Lâm Đồng. A` rê tàm do bơh nam 2000 tus tu\ do,  sùm rê tàm do, mờ  a` go\ Lâm Đồng bơtàu tơngguh go\ loh ngan. Lài do den gam ờ hềt gal cau, tu\ do geh bơtàu  tơngguh tơl ala\ bơta la niam ngan.

Càr Lâm Đồng tu\ do geh rlau 3 rbô na\ cau lơgar he kis tàm lơgar cau. Tàm càr tu\ do geh 14 mpồl lơh sa ka\ bro geh cau lơgar he kis tàm lơgar cau ta\ pria\ tuh lơh sa, mờ khà pria\ dan cih mat mờr 2 rbô tơmàn pria\, tàm hơ\,  khà pria\ bơcri bơh cau lơgar he kis tàm lơgar cau geh tus rlau 70%, ua\ ngan tàm gah nhơl chờ, hìu nac, phan sa,  lòt nhơl chờ mờ lơh sa suơn sre công nghệ cao.

 Jat ồng Nguyễn Ngọc Mỹ, Phó Chủ tịch  Hiệp hội cau ka\ bro cau Việt Nam hờ lơgar ndai, bal mờ bơta sền gròi ngan dong tơl ala\ bơta bươn boài bơh gơnoar atbồ [òn lơgar,  bơh tài Lâm Đồng lơh gơ hòi pràn ngan pria\ bơcri bơh cau lơgar he kis hờ lơgar cau tàm 2 nam  pa do la bơh bơta pràn geh mờ bơta geh bơh càr dê.  Tus do,  tu\ gùng ntoat rat Liên Khương- Dầu Giây geh tơrbo\ 2 càr Lâm Đồng mờ Đồng Nai geh lơh gơs, ngan la geh ua\ tai cau bơcri pria\  ndai la cau lơgar he kis tàm lơgar cau jòi tus càr do nàng lơh sa:

 Chính phủ neh geh gùng lơh bè blàng rơndeh par, gùng ntoat rat, mờ Lâm Đồng den gùng ntoat rat lơh  bè lơi  lơh mhar  broa\  bơt bơtàu  tài tu\ do  mìng geh blàng rơndeh par lơm den kan ngan gơ tùi lơh di jơh, ngan la gùng lòt ù gờl nàng drơng broa\ nhơl chờ tàm lơgar. Tu\ do he  ba` sơnơng  ua\ tus mờ lơgar cau, tàm lơgar mờ di lah geh broa\ drơng ơla niam den làng bol geh ngui dơ\ pria\.  Den tàng,  bơta bơtàu tơngguh hơ\ jat a` la kờ` ngan, mơya  mờ bơyai lơh bè lơi,  bơcri bè lơu den geh ala\ cau jak geh cri bơyai.

Ồng Nguyễn Văn Yên, Phó Chủ tịch UBND càr Lâm Đồng đơs tờm,  tàm tơngai lài, mờ broa\ lơh tus mờ cau Việt Nam kis hờ lơgar cau geh sùm geh ala\ kơna\, ala\ gah bơh càr sền gròi mờ ai  git do la broa\ lơh sùm, pal sùm lơh. Nền nòn, UBND càr neh  lơh gơs ua\ ngan broa\ lơh tàm broa\ lơh lơh ngan  chồl pràn mut ngui Nghị quyết sồ 36 bơh Bộ Chính trị bè broa\ lơh tus mờ cau Việt Nam kis hờ lơgar cau tàm càr Lâm Đồng bơh nam 2016-2020, mờ tơnggu me lơh ngan  ala\ broa\ lơh tờm, bè: lơh niam gơnoar broa\ bơyai lơh tus mờ cau Việt Nam kis hờ lơgar cau, lơh li la mờ tơngguh cồng nha ala\ broa\ lơh trơ gùm, lam sồr,  dong  tơl bơta bươn boài mờ dong kờl cau lơgar he kis hờ lơgar cau kis niam, gơ rờm bal mờ rài kis mpồl bơtìan mờ lơgar khi kis,  tơngguh broa\ lơh yal tơnggit, mblàng pơlam, sền wơl, bơsir, lơh gơs chính sách, adat boh lam bè cau Việt Nam kis hờ lơgar cau, mờ lơh pràn trơgùm bơta pràn bơh cau lơgar he kis hờ lơgar cau tus bal tàm broa\ lơh bơt bơtàu mờ sền gàr dà lơgar, [òn lơgar… Kơnờm bơh hơ\,  ua\ broa\ lơh bơcri pria\ bơh cau lơgar he kis hờ lơgar cau neh geh mut lơh niam, mhar ai ngui mờ lơh broa\ mờ gơ cèng wơl cồng nha jơnhua, pơ gồp bal bơtàu tơngguh lơh sa-mpồl bơtìan, ai geh broa\ lơh mờ ta\  dia tàm dà lơgar:

Cau lơgar he kis hờ lơgar cau neh bơcri lơh sa  tàm càr Lâm Đồng mờ tu\ do geh ua\ ngan broa\ lơh neh ai mut ngui, gơ cèng wơl cồng nha lơh sa niam, pơ gồp bal mờ càr chồl guh lơh sa-mpồl bơtìan bơtàu tơngguh. UBND càr kơp kờ` ngan làng bol cau lơgar he kis hờ lơgar cau rê sa tềp mơ kung geh sền sơnơng  nàng  gơtùi tuh pria\ lơh sa  tàm càr. Bol  a` geh anih mut lơh hòi jà bơcri, ka\ bro mờ nhơl chờ bơyai lơh ai làng bol in cau lơgar he kis hờ lơgar cau in kung bè jơh ala\ cau bơcri ndai geh bơcri tàm  càr Lâm Đồng bè ala\ bơta lơh sra\ nggal, mờ dong ai làng  bol in niam ngan tàm broa\ lơh bal hia\ sra\ nggal nàng gơ tùi bơcri niam tàm càr Lâm Đồng.

 Bal mờ ala\ chính sách geh  pơ ha bơh Đảng mờ Dà lơgar, broa\ dong bơta mờ dong kờk bè lơh sra\ nggal bơh ala\ kấp uỷ, gơnoar atbồ [òn lơgar bal mờ ala\ bơta pràn bè geh is mờ bơta geh  nàng bơtàu tơngguh bơh càr Lâm Đồng, pin la, tàm tơngai tus, càr do geh pơnjat tai geh gơ hòi geh ua\ bơta pràn chồl hời rhời cau lơgar he kis tàm lơgar cau  tuh pria\ lơh sa tàm ala\  broa\ lơh dờng tàm càr,  pơ gồp bal bơt bơtàu càr Lâm Đồng slơ ngai slơ bơtàu tơngguh,  gơguh jak mờ pas niam.

Cau mblàng K’ Brọp