VOV4.K’ho – Ală broă lơh lơh bal lơh gơlik mờ tac phan lơh gơs bơh suơn sre đah làng bol mờ mpồl lơh sa kă bro tàm [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng neh ai go\ bơta pràn he dê tàm broă bơtàu tơnguh lơh sa, tơnguh bơta kuơ lơh sa mờ mat kă bro, dong làng bol lơh broă sa tơn jơh bơta “tơnhàu geh uă mơya tac ờ yòm”, anih blơi phan lơh gơs ờ huan geh mờ priă lơh geh ờ kơ\ kơljap. Mơya, jơnau lùp geh ai tơlik là `chi bơh tài broă lơh bal do kung gam dềt, cau lơh broă sa ờ geh tus bal mờ ờ kờ` tàm broă tus bal, dờp gàr bè ờs broă lơh ờs mờng geh uă bơta aniai digơlan gơlik geh?
Gơ jă gơ jal tờ lơ òr jơh suơn gơ gơs ală àr dềt nàng tam gơ in jơh kàl sơ lat tàm ngai tơn, ồng Nguyễn Viết Bột, 1 nă cau lơh broă sa suơn sre jo\ nam tàm sơnah [òn 7, [òn dờng Dà Làc moat jrùm yal, sùm 2 kàl tam biap pa do, hìu bơnhă ồng dê gơtìp hoàc huơr kơnjơ\ kơnjut ngan. Kàl lài den gơtìp kòp lơh aniai chơt jơh tơn, ai kàl tơnơ\ den pal tac gơ jă gơ jal mờ khà priă ờ kas bè pà gời tơn. Bu\lah neh geh 40 sơnam tam biap tàm tiah do, mơya gơwèt mờ ồng Bột, pah dùl kàl tam biap tu\ do bè dùl dơ\ nhơl [ài: “Gơ tam gơl ngan, ndrờm bè nhơl [ài ngan gơ dê, bơtuah den geh, bè dơ\ lài a` dê den a` sơngka sền gàr niam, tơnhàu lài, ai hìu bơnhă rềp do khi ờ huan sơngka sền gàr uă mơya khi tac den yòm rlau. A` tac di tàm tu\ khà priă ờ kas, ai khi tac den bơtuah là geh khà priă jơnhua rlau. A` mìng lơh bè lơi gơ in niam den tơnhàu geh, ai tam gơl khà priă tac, biap lơi tam uă, biap lơi tam dùl êt den he ờ git lơh bè lơi”.
Bu\lah git loh broă tam biap gơ ndrờm bè nhơl [ài, mơya ờ geh uă cau lơh broă sa tàm [òn dờng Dà Làc kờ` mờ jơnau tam klac bal mờ mpồl lơh sa kă bro.
Jat ồng Hoàng Khánh, Chủ tịch Mpồl cau lơh broă sa sơnah [òn 8, [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng yal, jơnau lơh mpồl lơh sa kă bro mờ cau lơh broă sa kal ke jòi geh jơnau đơs bal là tài cau lơi tàm khà khi kung kờ` pơr dờn bơta aniai ai cau đah ne in, ờ loh làng tam pà jơh bal kal ke mờ bơta kuơ. Bu\lah bè hơ\, jơnau tờm ngan là tài bơh mờng quèng khat gơboh is, geh bơta khat bè lơh bơh cau lơh broă sa dê kal ke ngan lơh jat ală bơta pal geh nàng lơh gơlik phan bơna geh bơta niam uă jat ală sră cih mat lài blơi phan: “Bơta lơh bal bal đah cau lơh broă sa mờ ală mpồl lơh sa kă bro tàm [òn lơgar den tu\ do gơtìp uă ngan kal ke, dùl bơnah là tài mpồl lơh sa kă bro tu\ blơi phan lơh gơs den ờ bài lơh jat di mờ sră pơrgon, dùl bơnah kung tài bơh làng bol lơh broă sa tu\ priă tac yòm den ờ bài tac phan lơh gơs mpồl lơh sa kă bro in mờ tac hờ bơdĩh wơl. Bal mờ hơ\, cau lơh broă sa ờ tơl priă nàng bơcri, ờ geh tơl ală bơta lơh jat di mờ bơta niam mpồl lơh sa kă bro sồr. Den tàng khi kung gam lơh broă jat broă lơh ờs mờng mờ lơh jat kàl”.
Ồng Trần Huy Đường, Giám đốc kong ti TNHH LangBiang Farm Dà Làc pà git, tu\ do neh geh uă ngan broă lơh dong kờl ai broă lơh sa suơn sre ngui công nghệ cao in, drà kă bro kung neh dờng rlau mờ geh uă bơta pràn dờng. Bu\lah bè hơ\, bơta tờm nàng ală bơta lơh bal gơtùi rề ơnàng mờ lơh geh cồng nha là priă bơcri tu\ do kung ờ hềt jòi geh broă lơh dipal. Tài lơh bal lơh sa suơn sre pal wèt tus phan bơna geh bơta niam uă, kờ` pal bơcri ring niam mờ khà priă bơcri den uă ngan. Bơta do kung bơdĩh mờ bơta pràn bơh uă ngan cau lơh broă sa mờ mpồl lơh sa kă bro dê: “Công nghệ bol a` gơtùi blơi, cau lơh broă bol a` gơtùi bơto bơtê mơya pal geh priă bơcri mờ bơcri dipal den hơ\ sồng gơtùi lơh gơs phan bơna geh bơta niam uă. Tài dilah ờ bơcri priă dipal den kung gam là jơnau kal ke bè lài do, kung gam là ală phan lơh gơs geh tac mìng dềt mờ rah rài lơm”.
Càr Lâm Đồng tu\ do geh 125 mpồl lơh bal tàm broă lơh sa suơn sre, mờ bơta tus bal bơh 80 mpồl lơh sa kă bro, 80 hợp tác xã mờ 13 rbô hìu bơnhă cau lơh broă sa, tàm hơ\ geh 68 mpồl lơh bal lơh sa geh ală mpồl tàm lơgar mờ dunia dờp geh bơta niam. Bu\lah ală phan lơh gơs bơh suơn sre geh tac jat sră pơrgon lơh bal bal neh geh tac tàm ală drà kă bro dờng, tơnguh bơngă pin dờn mat kă bro, gàr niam cồng nha lơh sa tu\ tơnguh bơta kuơ tus rlau 20% pơn drờm mờ lơh sa suơn sre khat gơboh is, mơya tus tu\ do, broă lơh bal lơh gơlik ală phan bơna bơh suơn sre bơh [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng dê kung tàm khà lơyah ngan. Mùl màl, bè ce cồng ris tac bơh broă lơh bal mìng geh 17% tàm khà kờp jơh phan lơh gơs, kơphe 10%, biap – kơnuh – plai chi rlau 8%, bơkàu koh ntê 1,7% mờ plai chi ală bơta tac bơh broă lơh bal kung mìng geh 2,7% tàm khà kờp jơh phan lơh gơs…
Ồng Phạm S, Phó Chủ tịch UBND càr Lâm Đồng đơs là, bơta ờ niam tàm broă lơh bal lơh gơlik mờ tac phan lơh gơs bơh suơn sre ờ mìng lơh anih blơi phan lơh gơs bơh suơn sre ờ kơ\ kơljap, priă lơh geh bơh làng bol dê ờ kơ\ kơljap mờ gam lơh bơta blac pơr lồm kă bro, lơh pơr lồm mat sơnđan phan lơh gơs bơh suơn sre bơh [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng dê. Den tàng, càr gam sơlơ tơnguh rlau tai ală broă lơh bal, rề ơnàng drà kă bro tàm lơgar mờ tac hờ lơgar ndai: “Jòi geh bơh 5 tus 10% tàm broă lơh sa suơn sre den kal ke ngan mơya mìng kờ` lơh bal lơh gơlik den bol he ngan là lơh gơtùi. Den tàng, Sở Nông nghiệp mờ Phát triển nông thôn bal mờ ală gah lơh broă geh gơnoar, ală tiah pal pơn jat tai đơng lam nàng lơh bal tàm tơngai tus bè lơi gơ in dipal. Lơh ngan, biap-kơnuh-plai chi lơh bal geh 20%, kơphe lơh bal pal gơguh tus 30%, ce geh 30% mờ bơkàu bơh 1,7% lơh bal gơguh tus 10%”.
Kờ` tơnguh cồng nha lơh sa mờ bơta niam phan lơh gơs bơh suơn sre, pa do Chính phủ neh geh Nghị định sồ 98 bè chính sách dong kờl bơtàu tơnguh tam klac lơh broă bal, lơh bal bal tàm broă lơh gơlik mờ tac phan lơh gơs bơh suơn sre. Tu\ chính sách do geh lam lơh tàm uă tiah, bal mờ bơta lơh broă krà` cê bơh ală gah geh gơ rềng dê, kơp kờ` ală bơta kòl yan, kal ke tàm broă sơlơ chồl pràn ală lơh bal lơh gơlik mờ tac phan lơh gơs bơh suơn sre bơh [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng dê geh bơsong jơh, lam bơta pràn lơh sa suơn sre ngui công nghệ cao bơh [òn dờng do dê bơtàu tơnguh sơlơ pràn kơldang rlau.
Cau mblàng K’Duẩn
Viết bình luận