VOV4.K’ho- Tàm kơnhoàl ù tiah nhàr lơgar bơh càr Gia Lai dê, ală nam do, mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar neh lơh geh cồng nha uă broă lơh sền gàr tơl niam rài kis mpồl bơtiàn. Di tơngkah Ngai crơng gơs Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar mờ Ngai jơh gùt làng bol sền gàr tiah nhàr lơgar 3/3, bol a` geh jơnau cih yal bè cồng nha bơh Broă lơh “Dong kờl oh lòt bơsram”, bơh Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar càr Gia Lai dê lơh.

Tus tu\ do, broă dong kờl kơnòm dềt lòt bơsram bơh mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar càr Gia Lai dê gam lơh geh cồng nha niam ngan. Bơta geh ngan tàm pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia O.

Pơgăp mờ do rlau 10 nam, Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia O, gơ wèt Gah đơng lam mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar càr Gia Lai dê dờp ròng dùl nă oh ùr dềt sơnđan mat là Siu H’Ly, tàm [òn Kok, xã Ia O, kơnhoàl Ia Grai.

Tu\ hơ\, mè bèp oh H’Ly dê iat jơnau bơchồt bơh cau ờ niam dê, ờ ngòt bơta sơbơng roh lơh rơkì mờ đơr lòt gan dà dờng Pô Kô, dô gan nhàr lơgar tus lơgar Campuchia. Ờ bơtuah, rơkị gơtìp gơlơ\p, jơh dùl hìu bơnhă sau H’Ly mờr 10 nă cau, gơtìp hiòng dà dờng Pô Kô cò pơrdô jơh.

Mìng is sau H’Ly bơtuah ngan dà cò pơrdô tus tàm dùl nơm bồt dềt tàm gùl dà dờng mờ geh Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar gơ wèt pôs đồng Ia O dong klàs. Tềng đap rài kis nđàc sơngi\t ngan do, Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia O neh dờp ròng sau H’Ly nàng lơh kòn ròng mờ pơyua sau tàm dùl hìu bơnhă ồng Rơ Lan Bin (oh klau tờm ồng deh bèp sau H’Ly dê) sền gàr.

Ồng Rơ Lan Bin pà gi\t, ală wa ling sền gàr tiah nhàr lơgar neh gơ gơs là cau bèp dơ\ bàr bơh sau H’Ly dê, ală bơta dong kờl kuơmàng jơh bal bè phan bơna mờ nùs nhơm bơh cau ling dê neh dong sau H’Ly tus dờng mờ ngac ngar ngan:

A` gơlơh rơngoh rơngac ngan, Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia O ờ mìng dong klàs geh sau a` mờ gam dờp khai lơh kòn ròng tai, sền gròi, dong kờl ròng siam wil tơl ngan. Pôs đồng Ia O niam ngan, ală cau neh rlau lòt tìs gùng, tìs dà mơya kung gam dong kờl sơl. A` gơlơh ưn ngài uă ngan. A` geh lơh ngan hòi jà làng bol ờ go\ di dô gan nhàr lơgar, pal lơh ngan lơh sa, bơtàu tơnguh rài kis tàm bă ù [òn lơgar tờm he dê”.

Bal mờ sau H’Ly, tu\ do, Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia O gam dờp ròng 6 nă sau dềt ndai kung geh rài kis kal ke sơl. Mìng is [òn Klong, xã Ia O geh bàr nă sau dềt là cau Việt Nam ơm tàm lơgar Campuchia hơ\ là Kpuih Hiếu mờ Kpuih Mơi geh ală kuang bàng, cau ling bơh Pôs đồng dê dờp ròng siam sền gàr.

Jơh bal bàr nă sau do ndrờm kòn đời bèp bơh dềt tơn, ai mè den sùm gơtìp kòp tê jê să lơbơn lơ`o sùm, den tàng rài kis kal ke ngan. Bi Kpuih H’Bi, mè bơh sau Kpuih Hiếu dê pà gi\t, kơnờm geh bơta dong kờl jơh nùs jơh tồr bơh ală wa ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê mờ kòn bi dê geh lòt bơsram sùm:

Kòn a` khai kờ` ngan bơsram, mơya hìu bơnhă kal ke ngan. Geh bơta dong kờl bơh cau ling dê, tơnơ\ do a` lơh ngan jơh nùs ai kòn in bơsram tus gùng tus dà, lòt jat bơta kơ\p kờ` bơh he dê.

Să tờm ală kơnòm bơsram tu\ dờp geh bơta dong kờl kung neh sùm lơh ngan pơđơl pràn tàm broă bơsram sră. Pah ngai, ală sau tơryăng ngan lòt bơsram, lơh ngan bơsram sră nàng ờ lơh mè bèp muăt jrùm kung bè lơh jat ală jơnau kơ\p kờ` bơh ală cau ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê. Uă sau neh lơh geh cồng nha jak chài tàm broă bơsram. Sau Kpuih Hiếu, ơm tàm [òn Klong, xã Ia O, pà gi\t:

Sau mat sơnđan là Kpuih Hiếu, bơsram ơdu\ 4, hìu bơsram kấp một Bùi Thị Xuân, sau kơ\p kờ` tu\ dờng bơsram gơ in jak ngan nàng lơh kuang àng.

Bơta dong kờl bơh ală cau ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê kung neh dong geh kuơ uă ngan ai ală cau pơgru mờ ală hìu bơsram tàm xã tiah nhàr lơgar Ia O in tàm broă hòi jà kơnòm lòt bơsram.

Klau pơgru Ksor Linh, Hìu bơsram kấp một Bùi Thị Xuân, xã Ia O pà gi\t, kơnờm bơta dùl nùs bal, bơta dong kờl bơh mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar dê mờ broă lơh gàr tơl kơnòm bơsram tàm ơdu\ bơsram geh niam rlau, cồng nha bơto bơtê ngai sơlơ geh tơnguh tai:

Bơta dong kờl bơh pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia O dê lơh geh bơta pràn chồl ai ală oh in lòt bơsram. A` sền do là broă lơh geh kuơ ngan kờ` pal geh lơh uă tàm tiah sar lơgar ngài, tiah nhàr lơgar.

Thiếu tá Đinh Công Thông, Kuang atbồ Pôs đồng ling sền gàr tiah nhàr lơgar Ia O, gơ wèt Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar càr Gia Lai pà gi\t, sền “Dong kờl oh lòt bơsram” là broă lơh sền gàr tơl niam rài kis mpồl bơtiàn geh kuơ bơto tơngkah kòn bơnus uă ngan là tơngume lam sồr làng bol, Pôs đồng sùm sền gròi sồr lơh nàng geh cồng nha uă rlau jơh.

Ờ mìng [ươn [oài là dong kờl bè phan bơna lơm, ală kuang bàng, cau ling bơh pôs đồng dê gam sền gròi tus rài kis nùs nhơm ai ală sau in. Bơh hơ\, kờ` pơndờm pơnđiang di tu\ ală sau geh rài kis kal ke uă ngan geh lòt bơsram, geh bơta pràn lơh ngan pơđơl pràn niam tàm broă bơsram sră, bơsram tàp tàm rài kis nàng tơnơ\ do gơ gơs là cau kòn geh kuơ ai [òn lơgar in:

Mờ bơta dong kờl 1 nhai 500 rbô đong, poh sơnrờp bơh nhai pơgồp bal mờ gờm chờ bùng bi bơh hìu bơsram dê, bol a` ndrờm ai kuang bàng cau ling tus jàu tàm tê ală sau in, dong kờl bơnah lơi tơrmù [à bơta kal ke ai ală sau in. Tàm tơngai lơh broă, ală bơta dong kờl mờ jơnau pal jat tu\ do bol a` lơh sùm ngan.

Tu\ do, mpồl cau ling sền gàr nhàr lơgar càr Gia Lai gam dờp ròng siam sền gàr 48 na\ sau la kơnòm bơsram geh rài kis kal ke tàm 7 xã nhàr lơgar jat broa\ lơh ‘’Tơngguh cơnđòa jơng oh geh lòt bơsram’’. Nàng wa\ loh rlau tai bè broa\ lơh do, Công Bắc geh jơnau lùp Trung tá Nguyễn Văn Tươi, Độ phó đội lam sồr làng bol, pôs đồng ling sền gàr nhàr lơgar Ia O. Trung tá Nguyễn Văn Tươi neh geh rlau 25 nam lơh broa\ tàm broa\ lơh lam sồr tàm tiah nhàr lơgar mờ  cau sa\ tờm ngan tus broa\ lùp còp, sền gàr ròng siam ua\ sau la kơnòm bơsram geh rài kis kal ke tàm xã Ia O.

            -Ơ trung tá, ồng la cau đềt mềr mờ broa\ lơh lam sồr tàm tiah do ua\ nam, ồng gơtùi ai git loh rlau tai bè ala\ kal ke mờ ala\ oh kơnòm bơsram tàm tiah nhàr lơgar gam gơbàn ?

            Trung tá Nguyễn Văn Tươi: Rài kis bơh ala\ kơnòm bơsram kòn cau tàm tiah nhàr lơgar, den ala\ sau sền bal, kal ke bè lơh sa phan bơna la dùl jơnau, mơya bè bơhìan den ala\ sau mờng ngan jat mè bèp lòt lơh mìr, bic tàm mìr. Broa\ bơsram bơh ala\ sau den gơbàn ua\ ngan kal ke. Oh mi bol a` den pal ơm bal tàm [òn, ơm bal mờ làng bol den geh lùp lap, sền rwàng nàng git broa\ bơsram sra\ bơh ala\ sau dê, dong ala\ hìu nha\ tàm tiah nhàr lơgar do gơ mù bà dùl bơnah kal ke.

            -Geh git, pôs đồng sền gàr nhàr lơgar Ia O neh mut lơh broa\ lơh ‘’Dong oh geh lòt bơsram’’ bơh jo\ ngan bloh, ồng gơtùi ai git pơrya bơh broa\ lơh do tus mờ broa\ lơh lam sồr tàm tiah do?

            Trung tá Nguyễn Văn Tươi: Nam 2002, mè bèp sau Siu Hly dô gan nhàr lơgar tus lơgar Campuchia hơ\ sồng gơbàn aniai, lời wơl sau gơbàn kòn đời jơh mè bèp. Cau kuang, cau ling bơh pôs ling bol a` neh git go\ sau kềng gah dà dờng, hơ\ sồng ai rê cèng ròng. Bơh nam 2016, sau neh jơh bơsram ơdu\ 9 mờ geh cau kuang, cau ling bơh pôs ling lơh sra\ ai khai in geh lot bơsram tàm hìu bơsram Nội trú Cao đẳng nghề Gia Lai dê.

            Nàng pơnjat tai, mut  lơh broa\ lơh ai oh in geh lòt bơsram bơh Bộ Tư lệnh cau  ling sền gàr nhàr lơgar lam lơh, den cau kuang, cau ling bol a` neh ta\ pơ gồp, attê bal nàng tam pà ala\ kal ke bưh làng bol tàm tiah nhàr lơgar. Den tu\ do, bol a` neh dong 7 na\ sau, cau kuang  cau ling bơh Pôs ling neh tam pà piang, tam pà ào, dong kờl tơl na\ sau la 500 rbô dùl nhai, nàng ala\ sau geh blơi sra\ cih sra\ ma\y, geh pria\ ngui tàm broa\ bơsram pah ngai.

            -Nàng pơnjat tai chồl guh ala\ cồng nha neh lơh geh, tàm nam 2018 do, Pôs ling sền gàr nhàr lơgar Ia O neh geh broa\ lơh lơh kờ` pơnjat tai geh dong ala\ oh geh rài kis kal ke tàm tiah nhàr lơgar?

            Trung tá Nguyễn Văn Tươi: Mut lơh jat jơnau lam sồr bơh Bộ chi huy cau ling sền gàr nhàr lơgar, Ban chỉ huy pôs ling neh lam sồr  đội oh mi cau kuang lơh broa\ lam sồr làng bol bol a` pơnjat tai geh mut lơh  geh cồng nha broa\  lơh do. Bol a` neh ai cau kuang, cau ling sùm geh tus lùp còp ala\ oh, ala\ sau, lòt sền broa\ bơsram sra\ mờ geh lơh bal mờ ala\ cau pơgru kờ` dong ala\ sau bơsram jak rlau.

-Ơi, ưn ngài ồng ua\ ngan!

                                     Cau cih mờ yal tơnggit Lơ Mu K’Yến mờ K' Brọp